10. ข้อวินิจฉัยสภาวธรรม: นัยแห่งการละสังขาร สังขตลักษณะ และสภาวะแห่งพระนิพพานธาตุ

คำอธิบาย (Description):ผู้บรรยายคือ: พระเทพญาณมงคล วิ. (เสริมชัย ชยมงฺคโล)เนื้อหาของไฟล์นี้เป็นการตอบปัญหาธรรมและอธิบายสภาวธรรมที่ลึกซึ้ง ครอบคลุมตั้งแต่เคล็ดลับการเจริญสมาธิภาวนาเพื่อให้เห็นดวงธรรม ไปจนถึงข้อวินิจฉัยที่แจกแจงความหมายของคำว่า ละสังขาร ในระดับต่าง ๆ และสภาวะแห่ง พระนิพพานธาตุเคล็ดลับการปฏิบัติวิชชาธรรมกายเบื้องต้นผู้บรรยายเริ่มต้นด้วยการแนะนำให้ผู้ปฏิบัติทำใจให้สงบ เพราะหากสามารถทำใจให้สงบ เห็นดวงใสแจ่มแล้ว จะรู้คุณค่าที่กระผมกราบเรียนว่าคุณค่ามหาศาล ผู้บรรยายได้ยกตัวอย่างชาวต่างประเทศที่มาปฏิบัติธรรมว่าสามารถเข้าถึงความสว่างได้รวดเร็ว โดยกว่าครึ่งหนึ่งเข้าถึงดวงธรรมที่ทำให้เป็นกาย และบางส่วนเข้าถึงธรรมกาย หรือพระนิพพาน สาเหตุเพราะพวกเขาไม่คิดอะไรอื่น ให้ทำอย่างเดียว ใจก็เลยนิ่ง ในขณะที่ผู้ปฏิบัติบางกลุ่มมีความสงสัยมาก คิดมาก ทำให้ใจไม่หยุดผู้บรรยายได้มอบเคล็ดลับการดูดวงธรรม โดยให้ใช้คำบริกรรมสัมมา อะระหัง ในช่วงก่อนหลับหรือตื่นนอน โดยให้อาศัยช่วงเวลาที่จิตดวงเดิมตกศูนย์ ปรุงเป็นจิตดวงใหม่ ลอยเด่นขึ้นมา (กล่าวคือ จิตดวงเดิมตกไปสู่ศูนย์กลางกาย และดวงใหม่เกิดขึ้นมาทำหน้าที่แทน) หากผู้ปฏิบัติมีสติสว่างโพรง ไม่เผลอหลับ จะสามารถเห็นดวงธรรมที่ทำให้เป็นกาย ใสแจ่มขึ้นมาเองนิยามของสังขารและสังขตลักษณะในการตอบคำถามหลักที่ว่า "ละสังขารกับพระนิพพานต่างกันอย่างไร" ผู้บรรยายได้ปูพื้นฐานความหมายของสังขารว่าคือธรรมชาติที่ประกอบด้วยปัจจัยปรุงแต่ง ซึ่งแบ่งเป็น 2 ประเภท คือ อุปาทินนกสังขาร (มีชีวิต/มีวิญญาณครอง) และอนุปาทินนกสังขาร (ไม่มีชีวิต/ไม่มีวิญญาณครอง) สังขารนี้เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า สังขตธรรม ซึ่งมีสังขตลักษณะ (ลักษณะที่ถูกปรุงแต่ง) คือ อุปฺปาโท ปญฺญายติ วโย ปญฺญายติ ฐิตสฺส อญฺญถตฺตํ ปญฺญายติ (ความเกิดปรากฏ ความเสื่อมสลายปรากฏ และเมื่อตั้งอยู่มีความแปรปรวนปรากฏ)นัยยะแห่งการละสังขารใน 4 ระดับผู้บรรยายได้ขยายความคำว่า "ละสังขาร" ไว้อย่างลึกซึ้งตามระดับภูมิจิตภูมิธรรม ดังนี้:ระดับปุถุชน: ละสังขาร ในความหมายทั่วไป หมายถึงความตายดับไปของร่างกายระดับผู้ปฏิบัติสมถภาวนา: การที่พระโยคาวจรเจริญสมถะเพื่อข่มกิเลส ให้สภาวะของ กาย วาจา และมโนสังขาร ระงับลงชั่วคราว เรียกว่า วิกขัมภนวิมุตติ สภาวะนี้ก็ถือเป็นการละสังขารที่ตรงกับพุทธพจน์ว่า เตสํ วูปสโม สุโข (ความเข้าไปสงบระงับซึ่งความปรุงแต่งเป็นสุขแล้วหนอ) แต่ความปรุงแต่งนี้ยังไม่เด็ดขาด เพราะตราบใดที่อวิชชายังทำหน้าที่อยู่ (แม้แต่ในภูมิของอรูปพรหม) ความปรุงแต่งก็ยังหลงเหลืออยู่ เมื่อฌานเสื่อม กิเลสก็กลับมาปรุงแต่งใหม่ระดับพระอรหันต์ (ขณะยังมีชีวิต): เมื่อเจริญวิปัสสนาจนมัคคจิต มีพระอรหัตมรรคเป็นต้น ประหารสัญโยชน์ (กิเลสเครื่องร้อยรัด) ให้ขาดสะบั้น จะเข้าสู่สภาวะสอุปาทิเสสนิพพานธาตุ ในระดับนี้ ความปรุงแต่งทางใจด้วย กิเลส ตัณหา อุปาทาน ดับสนิทไม่มีเหลือ (เตสํ วูปสโม สุโข ขั้นสูง) คงเหลือเพียงความปรุงแต่งทางกายสังขารที่ยังเป็นไปตามอำนาจของกรรมและอาหาร นอกจากนี้ การที่พระอรหันต์หรือพระอนาคามีเข้านิโรธสมาบัติ หรือสัญญาเวทยิตนิโรธ ก็ถือเป็นการระงับความปรุงแต่งอย่างสมบูรณ์ในขณะยังมีชีวิตระดับปรินิพพาน (การดับเบญจขันธ์): คือวาระสุดท้ายที่เบญจขันธ์ (ขันธ์ 5) แตกทำลายลงอย่างสิ้นเชิง กายสังขารและวิญญาณแบบมนุษย์ พรหม หรือเทวดาดับหมด คงเหลือแต่สภาวะที่เรียกว่า อนุปาทิเสสนิพพานธาตุ (พระนิพพานธาตุที่ไม่มีอุปาธิเหลืออยู่) สภาวะนี้ไม่มีความปรุงแต่งใด ๆ หลงเหลือโดยสิ้นเชิง ถือเป็นการละสังขารที่สมบูรณ์ที่สุด และได้รับการยกย่องว่าเป็นปรมัตถัง มีประโยชน์สูงสุดสภาวะของพระนิพพานจึงเป็นอสังขตธรรมที่หลุดพ้นจากการเวียนเกิดเวียนตาย และพ้นจากความแปรปรวนของสังขตลักษณะอย่างสิ้นเชิงสามารถศึกษาคู่มือการปฏิบัติธรรมเพิ่มเติมได้ที่เว็บไซต์หลัก: Luangpusodh.com