(131) 31. Söz/8, Sh 254 | Üçüncü Esas | Hikmet-i Mi‘râc nedir? Efendimiz asm'ı taltîf ve tavzîftir

Üçüncü Esas: Hikmet-i Mi‘râc nedir? Elcevab: Mi‘râc’ın hikmeti o kadar yüksektir ki, fikr-i beşer ulaşamıyor. O kadar derindir ki, ona yetişemiyor. O kadar incedir ve latîftir ki, akıl kendi başıyla göremiyor. Fakat bazı işaretlerle, hakîkatleri bilinmezse de, vücûdları bildirilebilir. Şöyle ki: Şu kâinâtın Hâlik’ı, şu kesret tabakātında nûr-u vahdetini ve tecellî-i ehadiyetini göstermek için, kesret tabakātının müntehâsından, tâ mebde’-i vahdete bir hayt-ı ittisâlsûretinde bir Mi‘râc ile, bir ferd-i mümtâzı, bütün mahlûkāt hesabına kendine muhâtab ittihâz ederek, bütün zî-şuûr nâmına, makāsıd-ı İlâhiyesini ona anlatmak ve onunla bildirmek ve onun nazarıyla âyîne-i mahlûkātında cemâl-i san‘atını, kemâl-i rubûbiyetini müşâhede etmek ve ettirmektir.Hem Sâni‘-i Âlem’in, âsârın şehâdetiyle, nihâyetsiz cemâl ve kemâli vardır. Cemâl, hem kemâl, ikisi de mahbûbun lizâtihîdirler. Yani bizzât sevilirler. Öyle ise, o cemâl ve kemâl sâhibinin, cemâl ve kemâline nihâyetsiz bir muhabbeti vardır. O nihâyetsiz muhabbeti ise, masnûâtında çok tarzlarda tezâhür ediyor. Masnûâtını sever. Çünkü masnûâtının içinde cemâlini, kemâlini görür. Masnûât içinde en sevimli ve en âlî, zîhayattır. Zîhayatlar içinde en sevimli ve âlî, zîşuûrdur. Ve zîşuûrun içinde câmiiyet i‘tibâriyle en sevimli, insanlar içinde bulunur. İnsanlar içinde isti‘dâdı tamamıyla inkişâf eden, bütün masnûâtta münteşir ve mütecellî kemâlâtın numûnelerini gösteren ferd, en sevimlidir.