14. การเจริญฌานสมาบัติอนุโลม-ปฏิโลม การเข้าสู่อายตนนิพพาน และญาณทัสสนะตรวจสุคติภพ

ผู้บรรยาย: พระเทพญาณมงคล วิ. (เสริมชัย ชยมงฺคโล)การเจริญฌานสมาบัติโดย "อนุโลม": ลำดับการเข้าปฐมฌาน ทุติยฌาน ตติยฌาน และจตุตถฌาน ผ่านกายภายในการเจริญ "อรูปฌาน": การเข้าถึงอากาสานัญจายตนฌาน วิญญาณัญจายตนฌาน อากิญจัญญายตนฌาน และเนวสัญญานาสัญญายตนฌานการเจริญฌานสมาบัติโดย "ปฏิโลม": การลดระดับสมาธิจากอรูปฌานสูงสุด ถอยกลับลงมาสู่ปฐมฌานการ "พิสดารกาย" เข้าสู่ "อายตนนิพพาน": การปล่อยอุปาทานในเบญจขันธ์ และการตกศูนย์ของธรรมกายหยาบการขยายข่ายแห่งญาณตรวจ "อรูปภพ": สภาวะของอรูปพรหม 4 ชั้น และอดีตดาบสการตรวจ "รูปภพ" และชั้น "สุทธาวาส": การพิจารณารัศมีของพรหมอนาคามี และการเข้านมัสการ "ทุสสเจดีย์"การตรวจ "พรหมลูกฟัก": สภาวะของอสัญญีพรหมที่ปฏิเสธสัญญาการตรวจ "เทวภูมิ" (กามภพ): การตรวจสวรรค์ 6 ชั้น และการพิจารณาวิมานทิพยสมบัติของผู้ปฏิบัติการตรวจสวรรค์ชั้นดาวดึงส์และจาตุมหาราชิกา: การรู้เห็นพระอินทร์ ท้าวจตุโลกบาลทั้ง 4 และบริวารการแผ่ "พรหมวิหารธรรม" ในระดับฌาน: การละลายธาตุธรรม และแผ่เมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขาท่านสอนให้ผู้ปฏิบัติดำเนินจิตด้วยหลัก "ดับหยาบไปหาละเอียด" คือหยุดในหยุด กลางของหยุด กลางของกลาง ผ่านกายภายในและองค์ฌานตามลำดับ (อนุโลม) ดังนี้:ปฐมฌาน: เข้าสู่ดวงธรรมของกายมนุษย์ละเอียด ประกอบด้วยอารมณ์ "วิตก วิจาร ตรึกตรองประคองนิมิต อารมณ์ ปีติ สุข และเอกัคคตา"ทุติยฌาน: ละวิตกวิจารได้ ศูนย์กลางขยายออก เข้าสู่กายทิพย์ คงเหลือ "ปีติ สุข และเอกัคคตา"ตติยฌาน: ละปีติได้ เข้าสู่กายรูปพรหม คงเหลือ "สุข และเอกัคคตา"จตุตถฌาน: ละสุขได้ เข้าสู่กายอรูปพรหม คงเหลือ "เอกัคคตา" จิตนิ่งเป็นหนึ่งอรูปฌาน 4: ดำเนินจิตละเอียดลึกซึ้งยิ่งขึ้น เข้าสู่ อากาสานัญจายตนฌาน (เพ่งอากาศว่างเป็นอารมณ์), วิญญาณัญจายตนฌาน (เพ่งวิญญาณธาตุเป็นอารมณ์), อากิญจัญญายตนฌาน, และ เนวสัญญานาสัญญายตนฌาน (สัญญาความจำได้หมายรู้มีเหมือนไม่มี) จนเข้าสู่ศูนย์กลางธรรมกายอรหัตที่สุดละเอียดเมื่อดำเนินจิตถึงสุดทางแล้ว ให้อธิษฐาน "ลดระดับสมาธิลงเป็นปฏิโลม" โดยถอยกลับจากอรูปฌาน สู่จตุตถฌาน ตติยฌาน ทุติยฌาน จนถึงปฐมฌาน เพื่อฝึกให้ชำนาญ (ควรทำอย่างน้อย 1-3 รอบ)หลังจากเข้าฌานสมาบัติจนชำนาญ ให้ออกจากจตุตถฌานแล้วทำวิชชา "พิสดารกาย ดับหยาบไปหาละเอียด... ผ่านศูนย์กลางกำเนิดธาตุธรรมเดิมของทุกกาย สุดกายหยาบ กายละเอียด เถา ชุด ชั้น ตอน ภาค พืช" เพื่อประหารกิเลส อวิชชา ตัณหา อุปาทานเมื่อจิตบริสุทธิ์และ "ปล่อยอุปาทานในเบญจขันธ์ หรือขันธ์ 5 ของกายในภพ 3 ได้ ปล่อยขาดได้หมดพร้อมกัน ธรรมกายหยาบจะตกศูนย์ ธรรมกายที่สุดละเอียดจะไปปรากฏใน อายตนนิพพาน" ณ ที่นั้น ให้ซ้อนธรรมกายเข้าสู่กลางพระนิพพานและจักรพรรดิภาคผู้เลี้ยง เพื่อต่อญาณทัสสนะให้รู้แจ้งเมื่ออยู่ในอายตนนิพพาน ให้อธิษฐานขยายข่ายของญาณธรรมกายให้กว้างสุดภพสุดจักรวาล เพื่อตรวจดูสภาวธรรมในภพภูมิต่าง ๆ ได้แก่:อรูปภพ: ตรวจอรูปพรหม 4 ชั้น ผู้บรรยายยกตัวอย่าง "อุทกดาบส" ที่มาอุบัติในชั้นเนวสัญญานาสัญญายตนะ และ "อาฬารดาบส" ในชั้นอากิญจัญญายตนะ เนื่องจากสิ้นชีวิตก่อนที่พระพุทธเจ้าจะตรัสรู้รูปภพ (พรหมโลก): มี 16 ชั้น โดย 5 ชั้นสูงสุดคือ "สุทธาวาส" อันเป็นที่อุบัติของพระอนาคามี รัศมีในชั้นนี้สว่างยิ่งกว่าอรูปพรหม ในชั้น "อกนิฏฐภพ" (สูงสุดของสุทธาวาส) จะมี "ทุสสเจดีย์" ซึ่งฆฏิการพรหม (คติกาพรหม) สร้างไว้บรรจุผ้าโพกพระเศียรของพระโพธิสัตว์ ผู้บรรยายได้ให้นักปฏิบัติพิสดารกายนมัสการเจดีย์นี้ นอกจากนี้ ยังชี้ให้เห็น "อสัญญีพรหม หรือ พรหมลูกฟัก" ที่เจริญฌานโดยปฏิเสธสัญญา จึงเสวยสุขโดยอยู่นิ่ง ๆ ไม่ไหวติงกามภพ (เทวโลก): ตรวจสวรรค์ 6 ชั้น ได้แก่ ปรนิมมิตวสวัตตี (ที่สถิตท้าววสวัตตีที่กลับใจเป็นสัมมาทิฏฐิ), นิมมานรดี, "ดุสิต" (ที่สถิตของผู้บำเพ็ญบารมีระดับสูง) ผู้บรรยายให้ผู้ปฏิบัติตรวจดู "วิมานว่างเปล่า" ของตนเองที่เกิดจากอานิสงส์แห่งบุญกุศลและการเจริญภาวนา และตรวจดูชั้นดาวดึงส์ อันมีท้าวสักกเทวราช (พระอินทร์ ซึ่งเป็นพระโสดาบัน) ตลอดจนชั้นจาตุมหาราชิกา ที่มีท้าวจตุโลกบาลทั้ง 4 (ท้าวเวสสุวัณ-ยักษ์, ท้าวธตรฐ-คนธรรพ์, ท้าววิรูปักษ์-นาค, ท้าววิรุฬหก-กุมภัณฑ์) ปกครองทิศทั้งสี่รอบเขาพระสุเมรุในตอนท้าย ท่านให้นำใจกลับสู่ศูนย์กลางธรรมกาย คำนวณรวบรวมธาตุธรรมของสรรพสัตว์ สถาบัน ประเทศชาติ มาซ้อนที่ศูนย์กลาง แล้ว "ละลายธาตุธรรมให้ผ่องใส" จากนั้นให้ตั้งจิตแผ่ "พรหมวิหารธรรม" ในระดับฌานสมาบัติ กล่าวคือ:แผ่เมตตา (ความปรารถนาดี) ในขณะจิตตั้งมั่นใน ปฐมฌานแผ่กรุณา (ความสงสาร) ในขณะจิตตั้งมั่นใน ทุติยฌานแผ่มุทิตา (ความยินดีด้วย) ในขณะจิตตั้งมั่นใน ตติยฌานแผ่อุเบกขา (ความวางเฉย ไม่ยินดียินร้าย) ในขณะจิตตั้งมั่นใน จตุตถฌาน และปัญจมฌานเว็บไซต์หลัก: Luangpusodh.com