26-GENİŞLEMECİ ÇÖZÜMLER: Üstünlüğün Cazibesi (8. Bölüm/1. Kısım ) KARAKTER TİPLERİNE GİRİŞ

Genişlemeci tip derken yazar ötekine üstün gelen/gelmeye çalışan, ötekini ezen, kontrol etmeye çalışan kişileri kastediyor. (Klasik psikanalize göre Narsisistik, Antisosyal, Obsesif, belki paranoid karakterleri; DSM’ye göre Borderline karakterleri içeriyor.) Şimdiye kadar işlediğimiz bölümlerdeki terimler (nevrotik iddialar, gereklilikler, Görkem arayışı vb) hep genel anlamları ile verildi, bunların tiplere özel kullanımından bahsedilmedi. GERÇEK/DOĞAL BENLİK ile GURUR SİSTEMİ arasında bir savaş vardır. Bir başka savaş da gurur sisteminin içindedir. (ÜSTÜNLÜK e karşı HOR GÖRME)Ben kimim, gururlu ve üstün bir insan mıyım, yoksa ezik suçlu ve ahlaksız mıyım? Nevrotik (bir alkolikte olduğu gibi), bir an bulutların üstünde bir an yerlerin dibinde hissedebilir. (kendisi ya da başkaları hakkında). İçsel nevrotik yapılanma varlığını sürdürdüğü sürece BEN KİMİM sorusu tam olarak cevaplanamaz. Çatışmalar yaşanmak zorundadır; çünkü kişi kendini ya üstün olarak ya düşkün olarak görmek zorundadır. Gururlu benliği ile özdeşleşen (büyüklenici kişi) başarıları ile ilgili algılarını abartma eğiliminde olur. Küstah hırslı saldırgan, ihtiyaçları ile başkalarına güçlük çıkarır, kendini yeterli hisseder. Kendine hayran olunmasını, körü körüne itaat edilmesini ister. Kişi ezik benliği ile özdeşleşmişse (Kendini ortamdan silen tip); çaresiz hisseder, uyumludur, ödün vericidir, başkalarına bağımlı olur, onların sevgisine ihtiyaç duyar. Eğer bir kişide bu iki tipten de karışım varsa, kişi kendini aksi yönde çekiştirilen biri gibi hisseder. Çatışma neredeyse onu paramparça edebilecek bir ÇARPIŞMA gibidir. Kaçınılmaz olarak kaygı (anksiyete, bunaltı) oluşur, kişiler bundan kurtulmak için alkole (yemek, oyun, alışveriş) sığınabilir.Bu çatışmayı çözmenin üç yolu:1- Dr. Jeykll ve Mr Hyde öyküsündeki gibi birbirinden tamamen zıt iki karaktere dönüşmesi, bu iki halinin birbirinden çok az haberinin olması. (Günahkar ve aziz). (Bölmeleme)2- Direnci azaltma. Bir tarafın diğer tarafı sindirmeyi başarabilmesi. (Küçük çocuğunu ezebilen bir baba. Bu durumda çatışma olmaz.)3- İçsel çatışmadan uzaklaşabilmek için hayattan uzaklaşma. Özgürlük adı altında Kopma. (Kopuk tip)Dikkat edilmesi gereken noktalar:-Bu üç tip mekanizmayı anlamak ve anlatmak, sonra da iyileştirebilmek için sunulan tablolardır, gerçek hayatta saf ortamdan silen, saf kopuk kişi diye bir şey neredeyse yoktur. Ancak nevroz ağırlaştıkça, burada neredeyse karikatürize edilen görüntüye benzemeye başlar hasta. -İki ya da üç tipin tam orta noktasında duran kişiler vardır. (Asıl önemli olan nevrozun ağırlık ya da hafiflik derecesidir.)GENİŞLEMECİ ÇÖZÜMGenişlemeci çözümde KİŞİ KENDİNİ İDEAL BENLİĞİ İLE ÖZDEŞLEŞTİRİR. Kendinden bahsederken büyüklenmeci benliğini kasteder. “Yalnızca üstün hissettiğimde var oluyorum.” Hırs gerektiren uğraşlarla, öç alıcı yenme hissi ile zeka ve iradenin gücü yolu ile hayatın üstesinden gelmeye çalışan kişilerdir. Freud ve Adler bu hastaları narsisistik biçimde kendini abartan, zirvede olma ihtiyacı ile kışkırtılan kişiler olarak görürler. Ne var ki analizde ilerlendiğinde, derinlerde bu kişilerin boyun eğen ve şefkat duyan taraflarının olduğu, bu taraflarını ya unuttuğu ya da iğrendikleri ortaya çıkar. Öznel bir bütünlük hissi yaşayabilmek için varlıklarının tümüymüş gibi sergiledikleri tek taraflı görüntüleridir. Genişlemeci eğilimlere tutunmalarındaki katılıkları, kişiliğinin diğer tarafları ve hor görüşün bütün izlerinden kurtulmak zorunda oluşları nedeniyledir. Hiçkimse gerekliliklerini tamamen karşılayamayacağı için kaçınılmaz olarak yaşanacak sorunları görmemek için elinden geleni yapmalıdır. Sanki her şeyi bilen her zaman adil olan birinin maskesi ile yaşamalıdır. Herkesi aldatma becerisinden (Açık gözlülükten) gurur duyar. Aldatılmaktan korkar ve aldatılırsa aşağılandığını hisseder. Psikiyatr Gökhan ÖzPodcast müziği: Michael Kobrin - The Introverthttps://youtu.be/UufcCic_lQQ