31. หลักปฏิบัติวิชชาธรรมกาย จุดประสงค์สมถวิปัสสนาเบื้องกลาง และการเตรียมความพร้อมสู่วิชชาชั้นสูงเพื่อสะสางธาตุธรรม

ผู้บรรยาย: พระเทพญาณมงคล วิ. (เสริมชัย ชยมงฺคโล)ไฟล์บรรยายธรรมนี้ มุ่งเน้นการอธิบายจุดประสงค์ของการเจริญสมถวิปัสสนากรรมฐานเบื้องกลางถึงเบื้องสูง โดยมีรายละเอียดสำคัญดังนี้:การพิจารณาสังขารธรรมและภพภูมิ: การรู้เห็น "ปุญญาภิสังขาร", "อปุญญาภิสังขาร" และ "อเนญชาภิสังขาร"กฎแห่งกรรมและการเวียนว่ายตายเกิด: เบื้องหลังของการกระทำด้วยกิเลส ตัณหา อุปาทาน และผลแห่งกรรมการเปลี่ยนภพภูมิของสัตว์โลก: การพ้นวิบากกรรมของเปรตสู่มนุษย์หรือเทวโลกด้วยการรับศีลและอนุโมทนาบุญการเจริญวิปัสสนาปัญญาตามหลักสติปัฏฐาน 4: การพิจารณาไตรลักษณ์ (อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา)การเข้าถึง "วิสังขาร" (พระนิพพาน): สภาวะแห่งอมตธรรม บรมสุข และการรู้แจ้ง "อริยสัจ 4"ความหมายและเป้าหมายของ "สมถกรรมฐาน": การรวมความ เห็น จำ คิด รู้ ณ ศูนย์กลางกายฐานที่ 7ลำดับการเกิดนิมิตและอารมณ์ฌาน: การดำเนินจิตผ่าน บริกรรมนิมิต อุคคหนิมิต สู่ ปฏิภาคนิมิต และ วิตก วิจารการกำจัด "กิเลสนิวรณ์ 5" ด้วยองค์ฌาน: การประหาร ถีนมิทธะ วิจิกิจฉา พยาบาท อุทธัจจกุกกุจจะ และกามฉันทะการเจริญสมาบัติ 8 และการเกิด "พุทธจักขุ": การเจริญสมาบัติโดยอนุโลมและปฏิโลม เพื่อรู้แจ้งสังขารและวิสังขารการดำเนินจิตควบคู่ทั้งสมถะและวิปัสสนา: การอาศัยญาณของธรรมกายพิจารณาสามัญญลักษณะของสัตว์โลกในภพ 3ผู้บรรยายชี้ให้เห็นว่า การที่ผู้ปฏิบัติใช้ญาณทัสสนะตรวจดูนรก สวรรค์ และพรหมโลกนั้น ก็เพื่อให้เห็นถึง "ความปรุงแต่งของสัตว์โลก" (สังขาร) ด้วยตนเองว่า สัตว์โลกล้วนถูกปรุงแต่งด้วยกรรม ได้แก่:ปุญญาภิสังขาร: กรรมดี หรือ "บุญกุศล" (ทาน ศีล ภาวนา) ที่ปรุงแต่งให้ไปเกิดในสุคติภพ ได้รับความสุขความเจริญเป็นมนุษย์ หรือเทพบุตรเทพธิดาในเทวโลกอปุญญาภิสังขาร: กรรมชั่ว หรือ "บาปอกุศล" ที่มีเบื้องหลังคือ "กิเลส ตัณหา อุปาทาน ดลจิตดลใจให้ประพฤติปฏิบัติตามอำนาจของมัน" ปรุงแต่งให้ไปอุบัติในทุคติภพ เป็นเปรต สัตว์นรก อสุรกาย หรือสัตว์เดรัจฉานอเนญชาภิสังขาร: การปรุงแต่งด้วยกรรมดีที่ละเอียดประณีต คือ "ฌานสมาบัติที่ไม่หวั่นไหว" ส่งผลให้ไปอุบัติในชั้นรูปพรหมและอรูปพรหมสิ่งเหล่านี้สะท้อนกฎแห่งกรรมว่า "ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว" สังขารทั้งปวงล้วนตกอยู่ในกฎไตรลักษณ์ คือเป็น "อนิจจัง" ไม่เที่ยง ต้องแปรผันตามเหตุปัจจัย, เป็น "ทุกขัง" ใครยึดมั่นถือมั่นย่อมเป็นทุกข์, และเป็น "อนัตตา" คือ "หมดสภาพเดิมของมันไป ไม่ใช่ตัวตนที่เรายึดถือได้"ผู้บรรยายได้ยกตัวอย่างประจักษ์พยานของการแปรสภาพ (อนิจจัง) โดยให้พิจารณา "เปรต" ที่สามารถพ้นวิบากกรรมได้เมื่อรับศีล ไตรสรณคมน์ และ "อนุโมทนาส่วนบุญ" ที่ผู้ปฏิบัติอุทิศให้ จะเห็นได้ชัดเจนว่า "ดวงธรรมที่ทำให้เป็นเปรต... ค่อยๆ โตและใสขึ้น" แล้วเปลี่ยนสภาพไปเป็นกายมนุษย์หรือทิพย์กายได้ตามกรรม การยกธรรมชาติขึ้นพิจารณาเห็นความเป็นอนิจจัง ทุกขัง อนัตตานี้ เรียกว่า "วิปัสสนาปัญญา" หรือ "อนุวิปัสสนา" ซึ่งจัดเป็นหมวด กายานุปัสสนา เวทนานุปัสสนา จิตตานุปัสสนา และธรรมานุปัสสนา (สติปัฏฐาน 4)เมื่อเจริญวิปัสสนาจนรู้เท่าทันสังขารธรรมแล้ว จะเป็นพื้นฐานให้ใจดำเนินเข้าสู่ "วิสังขาร คือพระนิพพาน" ซึ่งเป็นธรรมชาติที่บริสุทธิ์ "ไม่ประกอบด้วยปัจจัยปรุงแต่ง และจึงมีสภาพเที่ยง" พระพุทธเจ้าและพระอรหันต์ที่ประทับในนิพพานนั้นเสวยบรมสุข ดังพุทธพจน์ว่า "นิพฺพานํ ปรมํ สุขํ" และมีสภาวะสถิตยั่งยืนไม่ต้องตาย เป็น "อมตธรรม" การเข้าถึงสภาวะนี้ด้วยธรรมกาย จะทำให้ "รู้แจ้งแทงตลอดในความจริงอย่างประเสริฐ" คือ "อริยสัจ 4" (ทุกขสัจจะ, สมุทัยสัจจะ, นิโรธสัจจะ, และมัคคสัจจะ) อันเป็น "โลกุตตรปัญญา เป็นโลกุตตรวิปัสสนาตัวจริง"ผู้บรรยายได้ย้อนกลับมาสรุปพื้นฐานสำคัญว่า วิปัสสนาจะเกิดขึ้นไม่ได้เลยหากปราศจาก "สมถกรรมฐาน" กลไกการหยุดใจ ต้องอาศัย "บริกรรมนิมิต" ลำดับของการเห็นนิมิตจะพัฒนาจาก "บริกรรมนิมิต" (นึกเห็นในความคิด) สู่ "อุคคหนิมิต" (เห็นดวงใสได้ชั่วคราว) และเมื่อหยุดนิ่งสนิทถาวร ย่อขยายได้ตามปรารถนา จะกลายเป็น "ปฏิภาคนิมิต"เมื่อจิตเกาะนิมิตได้ เรียกว่าเกิดอารมณ์ "วิตก" (ตรึก) และเมื่อประคองนิมิตได้นาน เรียกว่าเกิด "วิจาร" (ตรอง) ตามมาด้วย "ปีติ สุข เอกัคคตา" การยกจิตขึ้นสู่ปฐมฌานนี้ มีผลสำคัญคือสามารถ "กำจัดกิเลสนิวรณ์ เครื่องกั้นปัญญา 5 อย่าง ให้หมดสิ้นไป" ผู้ปฏิบัติต้องดำเนินจิตละเอียดขึ้นไปผ่าน ทุติยฌาน ตติยฌาน จตุตถฌาน ไปจนถึงอรูปฌานทั้ง 4 โดยการเข้าออก "สมาบัติ 8 โดยอนุโลมและปฏิโลม" เพื่อชำระธาตุธรรมให้ผ่องใส เมื่อใจบริสุทธิ์เต็มที่ จะเกิด ทิพพจักขุ ทิพพโสต พัฒนาเป็น สมันตจักขุ ปัญญาจักขุ และบรรลุถึง "พุทธจักขุ" (ตาของพระธรรมกาย) ซึ่งใช้สำหรับ "รู้แจ้งในสังขารธรรม และวิสังขาร" อันเป็นการผสานสมถะและวิปัสสนาเข้าด้วยกันอย่างสมบูรณ์ เพื่อการหลุดพ้นอย่างแท้จริง