49- İNSAN İLİŞKİLERİNDEKİ NEVROTİK RAHATSIZLIKLAR (12. Bölüm 1. Kısım) -Çarpıtmalar

Bu bölümde yazar gurur sisteminin başkalarıyla ilişkimizi nasıl etkilediğinin ana hatlarını oluşturmak istiyor. İlk olarak gurur sistemi nevrotiği BENMERKEZCİ yaparak başkalarından uzaklaştırmaktadır. Benmerkezcilikten sırf kendi çıkarını düşünmek, bencilliği ya da egoizmi kastetmiyorum. Nevrotik duyarsız bir biçimde bencil olabilir ya da hiç bencil olmayabilir. Ancak nevrotik kendi içine gömülmüşlük anlamında her zaman benmerkezcidir. Kişiyi yalnız kurt olabilir ya da başkaları için ya da onlar aracılığıyla yaşayabilir. ideal imgesiyle Yaşar, kendi yasalarına, gerekliliklerine sıkı sıkıya bağlı kalır. Başka insanları bağımsız, kendisinden farklı bireyler olarak görmesi giderek daha güçleşir. Başkaları onun öncelikli derdinin emri altına girerler: KENDİSİ Çarpıtmalar ortaya çıkarlar. Çünkü nevrotikler başkalarını gurur sistemince meydana getirilen ihtiyaçların ışığında değerlendirirler. Hayran olunmaya duyduğu ihtiyaç başkalarını kendisine hayran olan bir seyirciye dönüştürür. haklı olma ihtiyacı, onları hatalı ve yanılabilir kılmaktadır. Yengiye yenmeye duyduğu ihtiyaç başkalarını onun izinden gidenler ve entrikacı hasımlar diye 2 gruba böler. Ayrıca başkalarını kendi dışsallaştırmalarının ışığında değerlendirmektedirler. Kendini idealleştirmesini algılamaz, bunun yerine başkalarını idealleştirir. Kendi zorbalığını algılamaz ancak başkaları zorbalara dönüşür.Kişi eğer bilinçdışı kendine olan nefretini AKTİF DIŞSALLAŞTIRIRSA: Ötekileri aşağılık görür. Kendine olan bilinçdışı nefretini PASİF OLARAK DIŞSALLAŞTIRIRSA: Ötekilerin kendini aşağılık olarak gördüğünü düşünebilir. Bu çarpışmaların arasında dışsallaştırmalar (YANSITMALAR) muhtemelen en önde yer alırlar ve kişinin de kendinde fark etmesi en zor olan etkendir. Çünkü çoğunlukla kendi ihtiyaçları ve bu ihtiyaçların karşılanmaması gerekçesiyle başkalarına yönelik tepkileriyle karışmaktadır. Hatta başkalarıyla ilişkimizi oraya ait olmayan bir şeyi taşıdığınızı fark etsek bile böyle bir farkındalık bile dışsalaştırmanın işlemesini engellemektedir. BAŞKALARINA YAPILAN DIŞSALLAŞTIRMALARIN 3 İŞLEVİ:1-O kişinin özelliklerini büyütüp küçültebilir2-Diğer insanların olumlu ya da olumsuz özelliklerine yönelik körlük3-Ötekilerdeki sahtelik ve maskeleri herkesten önce görebilmek.Bu yansıtmalar başkalarının onunla ilgilenmesini güçleştirir. Nevrotik ise bunu görmez, kendisiyle yaşamanın kolay olduğunu sanır. Bir ailedeki bütün bireyler kendi nevrozları ile uğraşmak dışında ailenin en nevrotik bireyi ile geçinmeye çalışırlar. Gözlem ve zeka içsel farkındalığın yerini tutmaz. Bir kişinin doğru gözlem yapabilmesi için kendisini karşıdakini ayırt edip kendisine ait içgörüsü olmalıdır. İyi bir gözlemci olabilir. ancak bu yansıtmaların tümünün sonucunda güvensizliği arttığı için, bir arkadaşları yakınları ile ilgili gözlemi süreklilik göstermez. El üstünde tuttuğu birine düşmanlık gösterebilir. Bir başka kişinin kendisiyle ilgili nerede durduğunu bilmez. Arkadaşım, diye kast ettiği kişi ile ilgili düşünceleri stabil değildir. Güvensizlik ve BELİRSİZLİK olur. Bu nedenle yıllardır tanıdığı birinin bile, neler yapabileceğini ya da neler yapmayacağını kestiremez. Genelde belirsizlik nedeniyle en kötüsünü yapacaklarını ya da zannettiklerini düşünür. Başkalarına ilişkin korkularımız hem onların bizi incitebilme gücüne hem de bizim çaresizliğimize dayanır. Bu etkenlerin ikisi de gurur-nefret sistemi ile pekiştirilir. Bu süreçte BENLİĞE YABANCILAŞMA ve KENDİNDEN NEFRET ETME/KENDİNİ HOR GÖRME ile işler. Gururunu incetmek ya da hor görüsünü ortaya çıkarmak çok kolaydır, iddiaları ve gereklilikleri o kadar zordur ki bir engele çarpması (birinin isyan etmesi, bir sorun yaşaması) kaçınılmazdır. Son olarak karşıdaki kişiler de en sonunda gerçekten düşmana dönüşürler. Korktuğu başına gelir. Kendini ortamdan silme ya da genişleyici dürtüleri olsa bile her şekilde SAVUNUCU saklayıcıdır. Psikiyatr Gökhan Öz