7. ข้อวินิจฉัยพระปริยัติและสภาวธรรม: อายตนะพระนิพพาน และการเปรียบเทียบอัตตลักษณะกับอนัตตลักษณะ

ผู้บรรยายคือ: พระเทพญาณมงคล วิ. (เสริมชัย ชยมงฺคโล)เนื้อหาของไฟล์นี้เป็นการบรรยายธรรมขั้นโลกุตตระ ว่าด้วยการวิเคราะห์พระสูตรสำคัญเพื่อยืนยันสภาวะของอายตนะพระนิพพาน และการชี้แจงข้อวินิจฉัยเพื่อปกป้องพระสัทธรรมจากการตีความที่ผิดพลาดว่าพระนิพพานเป็นอนัตตาการแทงตลอดพระไตรลักษณ์และสภาวะการเห็นพระนิพพานผู้บรรยายเริ่มต้นด้วยเหตุการณ์หลังการแสดง "ธัมมจักกัปปวัตนสูตร" ที่พระอัญญาโกณฑัญญะและพระปัญจวัคคีย์ได้ดวงตาเห็นธรรม โดยพิจารณาเห็นว่า "สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีความเกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งนั้นทั้งมวลมีความดับไปเป็นธรรมดา" ซึ่งถือเป็นการแทงตลอดในพระไตรลักษณ์ นำไปสู่การเห็นแจ้งในอริยสัจ 4 ในขณะนั้นมัคคจิตและมัคคญาณเกิดขึ้นรวมกันเป็นเอกสมังคี ประหารสัญโยชน์เครื่องร้อยรัดเบื้องต่ำ 3 ประการ (สักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา สีลัพพตปรามาส) ทำให้ก้าวล่วงโคตรปุถุชนเข้าสู่ความเป็นพระอริยบุคคลชั้นพระโสดาบันพระอรรถกถาจารย์ได้อธิบายสภาวะการเห็นพระนิพพานไว้ว่า เมื่อจิตเจริญขึ้นเป็นโคตรภูจิตหรือโคตรภูญาณ การเห็นพระนิพพานเปรียบเหมือนเห็นพระราชาประทับช้างเลียบเมือง (เห็นชั่ววูบยังไม่ได้เข้าเฝ้า) แต่เมื่อมัคคจิตและมัคคญาณเกิดขึ้นประหารสัญโยชน์แล้ว เปรียบเหมือนได้เข้าเฝ้าพระราชาจริง ๆ แล้ว แล้วก็ได้สนทนากับพระราชาแล้วอายตนะพระนิพพาน และอสังคตลักษณะผู้บรรยายยืนยันอย่างหนักแน่นว่า อายตนะคือพระนิพพานมีอยู่จริง เป็นสถานที่ที่พระมุนีผู้ไม่เบียดเบียนไปแล้ว ไม่เศร้าโศก ดังพระพุทธดำรัสที่ว่า "อัตถิ ภิกขเว ตทายตนัง" สถานที่นั้นพระอาทิตย์ พระจันทร์ หรือดาวศุกร์ก็ส่องไม่ถึง แต่มีความสว่างและบริสุทธิ์ผ่องใสยิ่งกว่าสิ่งใดในโลกสภาวะของพระนิพพานเป็นอสังขตธรรม มีอสังขตลักษณะ คือ เมื่อตั้งอยู่ไม่ปรากฏความแปรปรวน (ฐิตสฺส อญฺญถตฺตํ ปญฺญายติ) ไม่มีความเสื่อมสลาย (วโย ปญฺญายติ) และไม่มีความเกิดใหม่ (อุปฺปาโท ปญฺญายติ) ดังนั้น เมื่อพระอรหันต์ดับขันธปรินิพพานด้วยอนุปาทิเสสนิพพานธาตุ (พระนิพพานธาตุที่ไม่มีเบญจขันธ์เหลืออยู่) พระนิพพานธาตุนั้นย่อมไม่อยู่ในภพ 3 แต่ต้องมีสถานที่สถิตอยู่ ซึ่งก็คืออายตนะคือพระนิพพานนั่นเองหลักฐานจากคัมภีร์ปฏิสัมภิทามรรค และ อนัตตลักขณสูตรผู้บรรยายอ้างอิงปฏิสัมภิทามรรคว่า เมื่อพระโยคาวจรพิจารณาเห็นเบญจขันธ์เป็นของไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา ไม่มีสาระ เป็นธรรมที่อาพาธ ย่อมได้อนุโลมขันติ (การหยั่งลงสู่โคตรภูญาณ) และเมื่อพิจารณาเห็นความดับแห่งเบญจขันธ์ (ตายจากเบญจขันธ์) ว่าเป็นนิพพาน เที่ยง เป็นสุข ปรมัตถัง (ปรมัตถัง หมายถึง มีประโยชน์สูงสุดยิ่ง) เป็นธรรมที่มีสาระและไม่พึงอาพาธ ย่อมย่างลงสู่สัมมัตตนิยาม (บรรลุมรรคผลนิพพาน) ผู้บรรยายเน้นย้ำว่า ในคัมภีร์ไม่ได้ใช้คำว่าอัตตา แต่ใช้คำว่า "ปรมัตถัง"เพื่อเป็นการเปรียบเทียบ พระพุทธองค์จึงตรัสอนัตตลักขณสูตรแก่พระปัญจวัคคีย์ (ซึ่งแทงตลอดอนัตตามาแล้วตั้งแต่เป็นพระโสดาบัน) เพื่อชี้ให้เห็นความแตกต่างอย่างชัดเจน ดังพระพุทธดำรัส "รูปญฺจ หิทํ ภิกฺขเว อตฺตา อภวิสฺส นยิทํ รูปํ อาพาธาย สํวตฺเตยฺย" (ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้ารูปจักได้เป็นอัตตาแล้วไซร้ รูปนั้นก็ไม่พึงเป็นไปเพื่ออาพาธสิ) เป็นการเปรียบเทียบว่า อัตตลักษณะคือความไม่อาพาธ (ไม่เจ็บไข้/ไม่ทุกข์) ส่วนอนัตตลักษณะย่อมเป็นไปเพื่อความอาพาธ สอดคล้องกับหลัก "ยทนิจฺจํ ตํ ทุกฺขํ ยํ ทุกฺขํ ตทนตฺตา" (สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์ สิ่งใดเป็นทุกข์ สิ่งนั้นเป็นอนัตตา)การปกป้องพระปริยัติจากการตีความผิดผู้บรรยายได้ตักเตือนและหักล้างการตีความที่บิดเบือนพระสัทธรรมอย่างรุนแรง 2 ประการ คือ:เรื่อง "สัพเพ ธัมมา อนัตตาติ": การสอนว่าธรรมทั้งปวงหมายรวมเอาทั้งสังขารและวิสังขาร (พระนิพพาน) ไปเป็นอนัตตาด้วย ถือเป็นการค้านพระพุทธพจน์อย่างสิ้นเชิง เพราะพระพุทธองค์ตรัสชัดเจนว่าสิ่งที่เป็นอนัตตาต้องเป็นไปเพื่อความอาพาธ แต่พระนิพพานเป็นธรรมที่ไม่อาพาธ การสอนว่าพระนิพพานเป็นอนัตตาจึงทำให้หลักตรรกะวิบัติ คำว่าธรรมทั้งปวงในที่นี้ พระองค์ตรัสเพื่อยกภูมิจิตของพระโยคาวจรขึ้นสู่นิพพิทาญาณ (เบื่อหน่ายในทุกข์) ซึ่งมุ่งหมายเอาเฉพาะ ขันธ์ 5 อายตนะ 12 และธาตุ 18 เท่านั้นเรื่อง "พ้นความดีความชั่ว": การสอนว่าพระอรหันต์พ้นความดีไปแล้ว เป็นคำกล่าวที่ทำให้สับสน แท้จริงแล้วความดีท่านมีอยู่เต็มที่ตลอดเวลา ไม่พ้นไปไหนหรอก เพียงแต่ท่านไม่ติดด้วยอุปาทาน ด้วยตัณหา และทิฏฐิเท่านั้น ส่วนความชั่วนั้นพ้นอย่างแน่นอนท้ายที่สุด ผู้บรรยายสรุปว่า พระพุทธศาสนาที่แท้จริงปริยัติ ปฏิบัติ ปฏิเวธ ต้องตรงกันหมด ค้านกันไม่ได้ เป็นเนื้อเดียวกัน ผู้ศึกษาธรรมจะต้องลงมือปฏิบัติให้รู้เห็นด้วยตนเอง เพื่อให้บรรลุถึงคุณสมบัติแห่งพระธรรมที่ว่าสันทิฏฐิโก (เห็นจริงด้วยตนเอง) และเอหิปัสสิโก (สามารถพิสูจน์ได้) อย่างถ่องแท้Luangpusodh.com