8-GEREKLİLİĞİN ZORBALIĞI, (3. Bölüm/2. Kısım)

Çocukluğa (geçmişe) yönelik tutum gerekliliğin bulunduğu tek alan değildir.Bir kişi, sırf eleştirisini içtenlikle yaptığı için mutlaka yapması gerektiğini düşünür. Bir başkası çocuklarını hiç nevrotik yapmadan yetiştimeliydim der.Pişmanlık duyan sağlıklı kişi , neden başarısız oldunu inceleyip dersler çıkarmalıdır. Elimizden geleni yapmış olduğumuzu da kabullenmeliyiz.Nevrotik ise elinden gelenin (mucizevi bir şekilde) daha fazlasını yapmalıdır.Nevrotikin gerekliliklerinden bir sorunun eksikliğin farkına varır varmaz düzeltmesi bir daha aynı hatayı yapmaması zorunluluğudur. (Dikta rejimi)"Katıksız bir irade gücüm olmalı" diyenler korkularının üzerine gidebilir. Buradaki üzerine gidiş aslında asıl sorunu saklayarak tedavi etmeden belirtiyi gidermektir diyor yazar. Bilişsel Davranışçı Terapi ekolünü eleştiriyor. (Ben buna kısmen katılıyor, kısmen de katılmıyorum.)Belli nevrotikler bir zaafını fark eder etmez ani bir karar alıp ("İRADE GÜCÜM SAYESİNDE") ve hemen en şiddetli çözümü uygularlar (çok şiddetli diyet, çok şiddetli çalışma programı). Analist bu tür gayretleri desteklememeli, bu ani kararın arkasında ne olduğunu aramalıdır diyor. (Kısmen katılıyorum).Ama bu bilinçli gayretler ketlenme (tutulma) ve insanı tüketen hayaller karşısında yok olur. (Yani nevrotik sürdüremez bu planları.)Bir hasta örneği, (hasta saçma fantazilerinin peşinden koştuğunu fark ediyor, bu hayalleri bırakma kararı alıyor, ama bu hayaller geçmeyince İRADE GÜCÜYLE bitirememekten dolayı Karen Horney karşısında suçluluk duyuyor.)Yansıtma düzeneği anlatılıyor. Terapideki (ya da yaşamdaki) birçok öfke aslında bir sorun nedeniyle değil, sorunu hemen çözememiş olmakla ilgilidir. (irade gerekliliği)İçsel hedefler "mükemmel bir görüntü"yü sağlamayı hedefler. Bu nedenle kişiyi zor durumlara sokarlar. (el titremesi vb)Sağlıklı kişi şu anda olduğumdan daha cömert olayım derken nevrotik en cömert olmayı hedefler. Edebiyattan Madam Wu karakteri anlatılıyor (Dışarıdan mükemmel gibi gözükürken bir sorun karşısında dağılmak)Nevrotik, kendisinde çıkan bu belirtiyi (sunum korkusu, el titremesi panik atak) yadırgar, utanabilir. Yazar Freud'un kuramındaki SÜPEREGO'nun aslında bazı gerekliliklerin ahlakileştirmesi olduğu gibi bir eleştiri yapıyor.Zorba gereklilikler kişi tarafından karşılanamadığında; -tüm bir kaygı -umutsuzluk -kendini kaybetme-özyıkıcı itkiler (kendini sabote etme zarar verme dürtüleri) yaşar ve bu konularda kendini haklı görür. "Tüm sorunları öngörmeliyim" gerekliliği olan bir hastanın bir sorunu göremediğinde yaşadığı çöküşü anlatıyor. Trafikte bir küçük bir kaza yapan bir başka hastadan, ya da bir kusuru gösterilince dağılan hastalardan örnekler veriyor. İçsel buyruklar (zorba gereklilikler) eğer çatışırsa, birbiriyle çelişen iki gereklilik olursa (iyi koca ol, iyi baba ol, iyi çalışan ol) büyük zorluklar yaşar. Genişlemeci (narsisistik, obsesif antisosyal ) tip gerekliliklerini karşıladığını düşünür, gurur duyar ve gerekliliklerine karışılmasını istemez. Alman ozandan bir nükte anlatıyor Kendini ortamdan silen/Uyum sağlayıcı/yakınlaşan(depresif, histerik, bağımlı) tip ise: gerekliliklere uymaya o da zorunludur ama bunlara asla ulaşamadığını yetemediğini düşünüyor. Uzaklaşan/Kendine Çekilmiş (Şizoid) Tip: en isyankar olduğu için tüm gerekliliklerine de isyan edebilir. (bu tipin isteği özgür olmak/rahat bırakılmaktır)Bazı hastalar bu gereklilikler nedeniyle sıklıkla birbirine zıt uç kararlar alırlar. Borcumu ödemeliyim, hayır ödemeyeceğim. Çok tutumlu olmalıyım- hayır istediğim gibi harcamalıyım. Psikiyatr Gökhan ÖzPodcast müziği: Michael Kobrin - The Introvert