8. ข้อวินิจฉัยสภาวธรรมและพระปริยัติ: อัตตลักษณะแห่งพระนิพพานธาตุ และการปกป้องสัมมาทิฏฐิจากอุจเฉททิฐิ

คำอธิบาย (Description):ผู้บรรยายคือ: พระเทพญาณมงคล วิ. (เสริมชัย ชยมงฺคโล)เนื้อหาของไฟล์นี้มีการอธิบายสภาวธรรมขั้นโลกุตตระที่ลึกซึ้งอย่างยิ่ง โดยเจาะลึกข้อวินิจฉัยระหว่างอัตตาและอนัตตา ตลอดจนการปกป้องพระสัทธรรมจากการตีความผิดเรื่องพระนิพพานธาตุ พร้อมทั้งยืนยันความมีอยู่ของอสังขตธรรมความสำคัญของการเข้าถึง รู้ เห็น และเป็นผู้บรรยายเริ่มต้นด้วยการเน้นย้ำว่า การรักษาพระพุทธศาสนาให้มั่นคงนั้น พระภิกษุต้องปฏิบัติให้เข้าถึง รู้ เห็น และเป็น เพื่อให้เกิดวิชชาและอภิญญา หากมุ่งเน้นเพียงวิชาการอย่างเดียวดังเช่นมหาวิทยาลัยนาลันทาในอดีต ย่อมไม่อาจต้านทานภัยคุกคามจากอวิชชาได้ ผู้ปฏิบัติจึงต้องยกระดับคุณความดีจากเพียงแค่บุญ ให้แกล้วกล้าเป็นบารมี อุปบารมี ปรมัตถบารมีมิจฉาทิฏฐิเรื่องอุจเฉททิฏฐิและข้อวินิจฉัยเรื่องอรูปพรหมผู้บรรยายได้หยิบยกข้อสงสัยของพระภิกษุรูปหนึ่งที่ถามว่า "ในเมื่อเบญจขันธ์แตกทำลายแล้ว มันจะมีอะไรให้เหลืออีก" ผู้บรรยายชี้ว่านี่คือผลจากการสอนให้รู้จักเพียงแค่เบญจขันธ์ จนเข้าใจผิดว่าเมื่อดับขันธ์แล้วคือดับสูญ (อุจเฉททิฏฐิ) แท้จริงแล้ว หากปล่อยวางเบญจขันธ์ได้ถูกส่วน จะมีธรรมที่บริสุทธิ์ยิ่งขึ้นปรากฏขึ้น นั่นคือธรรมกาย นอกจากนี้ ผู้บรรยายยังได้แก้ไขความเข้าใจผิดเรื่องอรูปพรหม ว่าแท้จริงแล้วพรหมชั้นนี้มีรูป ดังสายปฏิจจสมุปบาทที่ว่า "วิญฺญาณปจฺจยา นามรูปํ" เพียงแต่เป็นรูปที่ละเอียดประณีตจนไม่สื่อสารกันทางตาหู แต่สื่อสารด้วยวิญญาณธาตุนัยยะของอัตตา 2 ระดับ และนิยามของอนัตตาในประเด็นสำคัญเรื่องอัตตาและอนัตตา ผู้บรรยายอ้างอิงอรรถกถาจารย์ว่า อนัตตา หรือ สุญญะ หมายถึงความว่างจากอัตตาสมมติ เปรียบเหมือนเรือนว่าง หม้อว่าง คือว่างจากสิ่งอื่นที่อยู่ในหม้อ แต่ไม่ได้หมายความว่าตัวหม้อหรือธรรมนั้นไม่มี พระพุทธองค์ทรงสอนให้แสวงหาธรรมที่เที่ยงและเป็นสุข ดังพุทธพจน์ในทีฆนิกายที่ว่า "อตฺตทีปา ภิกฺขเว วิหรถ อตฺตสรณา" (จงเป็นผู้มีตนเป็นที่พึ่ง มีตนเป็นสรณะ) ซึ่งพระฎีกาจารย์อธิบายว่า อัตตานี้มี 2 ระดับ คือ "โลกิโย โลกุตฺตโร ธมฺโม" (โลกิยธรรมและโลกุตตรธรรม) ธรรมโดยปรมัตถ์ ณ ภายในเมื่อบรรลุพระอรหัตผลแล้ว จึงเป็นที่พึ่งที่แท้จริงตรรกะแห่งสภาวธรรมตามอนัตตลักขณสูตรเพื่อหักล้างมิจฉาทิฏฐิที่สอนว่าพระนิพพานเป็นอนัตตา ผู้บรรยายได้ยกตรรกะจากอนัตตลักขณสูตรว่า "ยทนิจฺจํ ตํ ทุกฺขํ ยํ ทุกฺขํ ตทนตฺตา" (สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์ สิ่งใดเป็นทุกข์ สิ่งนั้นเป็นอนัตตา) ดังนั้น สิ่งที่เป็นอนัตตา เป็นทุกข์ ไม่มีข้อยกเว้น และอนัตตาย่อมเป็นไปเพื่ออาพาธ (ความเจ็บไข้/เป็นทุกข์)ในขณะที่ คัมภีร์ปฏิสัมภิทามรรคยืนยันว่า เมื่อพระโยคาวจรเห็นความดับแห่งเบญจขันธ์ (ของพระอรหันต์) ย่อมเห็นว่าเป็นนิพพาน เที่ยง เป็นสุข เป็น ปรมัตถัง มีประโยชน์สูงสุดยิ่ง และเป็นอมตธรรม ผู้บรรยายแนะนำให้ใช้คำว่าปรมัตถังเพื่อความปลอดภัยและหลีกเลี่ยงการถกเถียงเรื่องอัตตา แต่ต้องเข้าใจสภาวะว่าพระนิพพานนั้นมีสาระตรงข้ามกับอนัตตาอย่างสิ้นเชิงสภาวะของพระนิพพานธาตุท้ายที่สุด เพื่อตอบคำถามว่าเมื่อเบญจขันธ์ตายแล้วเหลืออะไร ผู้บรรยายอ้างอิงคัมภีร์อิติวุตตกะ ขุททกนิกาย ว่าด้วยนิพพานธาตุ 2 ประการ คือ 1. สอุปาทิเสสนิพพานธาตุ (นิพพานธาตุที่ยังครองเบญจขันธ์ แต่กิเลสหมดแล้ว) และ 2. อนุปาทิเสสนิพพานธาตุ (ตายจากเบญจขันธ์)พระนิพพานธาตุนี้ ไม่ใช่สัตว์ ไม่ใช่ชีวะ แต่เป็นธรรมที่ทรงสภาวะพระนิพพานไว้ เป็นอสังขตธรรมที่มีอสังขตลักษณะ คือ "ฐิตสฺส อญฺญถตฺตํ ปญฺญายติ" (เมื่อตั้งอยู่ไม่ปรากฏความแปรปรวน) ไม่มีความเสื่อมสลาย และไม่มีความเกิดใหม่ ดังนั้น แม้เบญจขันธ์ของพระอรหันต์จะแตกทำลายไป แต่พระนิพพานธาตุอันบริสุทธิ์นั้นย่อมดำรงอยู่ ไม่แปรปรวนและไม่เสื่อมสลายตลอดไปสามารถศึกษาคู่มือการปฏิบัติธรรมเพิ่มเติมได้ที่เว็บไซต์หลัก: Luangpusodh.com