9. หลักปฏิบัติตามพระพุทธดำรัส นิมิตแห่งสมถวิปัสสนา การเข้าถึงพระนิพพานธาตุ และการตอบปัญหาธรรม

ผู้บรรยาย: พระเทพญาณมงคล วิ. (เสริมชัย ชยมงฺคโล)เนื้อหาในไฟล์นี้เน้นการอ้างอิงพระพุทธดำรัสจากฉักกนิบาต อังคุตตรนิกาย ว่าด้วยความสำคัญของการถือเอานิมิตแห่งสมาธิและวิปัสสนา การอธิบายโครงสร้างการละสังโยชน์ และจบลงด้วยการตอบปัญหาธรรมของผู้ปฏิบัติอย่างละเอียดสรุปหัวข้อการบรรยายพระพุทธดำรัสว่าด้วยหลักสมถวิปัสสนา: การอ้างอิงพระไตรปิฎก เล่มที่ 22 ฉักกนิบาต อังคุตตรนิกาย ว่าด้วยความสำคัญของ "กายวิเวก" เพื่อถือเอา "นิมิตแห่งสมาธิจิต วิปัสสนาจิต"ความสำคัญของนิมิตต่อธรรมชาติของใจ: การใช้อุบาย "อาโลกกสิณ" (กสิณแสงสว่าง) เพื่อรวมธรรมชาติ "เห็น จำ คิด รู้" ให้มาตั้งมั่นเป็นจุดเดียวกันพัฒนาการของสมาธิและองค์ฌาน: ลำดับการเกิด "บริกรรมนิมิต" "อุคคหนิมิต" และ "ปฏิภาคนิมิต" ซึ่งเป็นเบื้องต้นของ "ปฐมฌาน" อันประกอบด้วยองค์ 5 คือ "วิตก วิจาร ปีติ สุข เอกัคคตา"การระงับกิเลสนิวรณ์และการดำเนินจิตสู่ฌานเบื้องสูง: การใช้ "องค์แห่งฌาน" กำจัดกิเลสนิวรณ์ 5 และอุบายการ "หยุดในหยุด กลางของหยุด" เพื่อข่ม "ปีติ" มิให้กลายเป็น "มิจฉาสมาธิ"บาทฐานแห่งวิปัสสนาปัญญา: การอาศัย "ศีลวิสุทธิ" และ "จิตตวิสุทธิ" เพื่อนำไปสู่การพิจารณาสภาวธรรมให้เกิด "ทิฏฐิวิสุทธิ ความหมดจดแห่งความเห็น"การพิจารณาสภาวธรรมและพระไตรลักษณ์: การยก "อุปาทินนกสังขาร" ขึ้นพิจารณาด้วยปัญญาให้เห็นความเสื่อมสลายว่าเป็น "อนิจจตา" "ทุกขตา" และ "อนัตตตา"สัมมาทิฏฐิแห่งวิปัสสนาและการเข้าถึงอายตนะนิพพาน: การรู้แจ้งอริยสัจ 4 ใน "ญาณ 3... อาการ 12" และการอธิบายสภาวะของ "พระนิพพานธาตุ" ว่าเป็นอมตธรรมที่พ้นจากโลกิยะความบริบูรณ์แห่งมรรคผลเพื่อละสังโยชน์ 10: ความจำเป็นของ "สัมมาสมาธิ" (ปฐมฌานถึงจตุตถฌาน) เพื่อละสังโยชน์เบื้องต่ำและเบื้องสูงให้ถึงความหลุดพ้นตอบปัญหาธรรมะ: การอธิบายสภาวะของกระดูกที่กลายเป็น "พระธาตุ" การอนุโลมอิริยาบถในการเจริญสมาธิ และข้อกำหนดเรื่องการครองจีวรขณะปฏิบัติธรรมลำพังเนื้อความย่ออย่างละเอียดในไฟล์เสียงนี้ เริ่มต้นด้วยการอ้างอิงพระพุทธดำรัสจาก "พระไตรปิฎก ฉบับสยามรัฐ... ซึ่งผู้บรรยายชี้ให้เห็นว่า การอบรมสมาธิจำเป็นต้องอาศัย "รูปเป็นนิมิต" เพื่อเป็นอุบายในการรวมธรรมชาติ 4 อย่างของใจ คือ "เห็น จำ คิด รู้" ซึ่งไม่มีรูปร่าง ให้มารวมหยุดอยู่ที่เดียวกันเมื่อจิตเป็นสมาธิตั้งมั่น ผ่องใส อ่อนโยน ควรแก่งาน ซึ่งตั้งอยู่บน "ศีลวิสุทธิ ความหมดจดแห่งศีล" และ "จิตตวิสุทธิ ความหมดจดแห่งจิต" แล้ว ย่อมเป็นบาทฐานไปสู่การเจริญ "วิปัสสนา" เมื่อทำสัมมาทิฏฐิแห่งวิปัสสนาให้บริบูรณ์จนเกิด "โลกุตตรปัญญา" จะเห็นแจ้งในอริยสัจ 4 อันเป็นไปใน "ญาณ 3 คือ สัจจญาณ กิจญาณ และ กตญาณ มี อาการ 12" นำไปสู่การเห็นแจ้ง "วิสังขารธรรม คือพระนิพพาน" และสัมผัสถึง "อายตนะพระนิพพาน" ผู้บรรยายได้อ้างอรรถกถาอธิบายสภาวะ "พระนิพพานธาตุ" ว่า "ตเทวะ นิสสัตตนิชชีวัตเถนะ สภาวะธารณัฏเฐนะ ธาตูติ นิพพานธาตุ" แปลว่า พระนิพพานธาตุชื่อว่าเป็นธาตุโดยความหมายว่ามิใช่สัตว์ มิใช่ชีวะ และเป็นธาตุที่ทรงสภาวะพระนิพพานนั้นไว้ อันเป็นอมตธรรมที่ไม่ตกอยู่ในความแปรปรวน หรือเกิดดับ (ไม่ปรากฏความแปรปรวน ไม่ปรากฏความเสื่อมสลาย ไม่ปรากฏความเกิด) และสถิตอยู่พ้นจากโลกิยะในภพ 3 อย่างสิ้นเชิง ("อัตถิ ภิกขเว ตทายตนัง... อายตนะนั้นมีอยู่")ผู้บรรยายสรุปความว่า หากไม่ทำสัมมาสมาธิ (ปฐมฌานถึงจตุตถฌาน) ให้บริบูรณ์ ย่อมไม่สามารถ "ละสังโยชน์ทั้งหลาย" ทั้ง 10 ประการ (เช่น สักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา อวิชชา) และไม่สามารถ "ทำนิพพานให้แจ้งได้" ตามพระพุทธดำรัส ซึ่งหลักปฏิบัตินี้สอดคล้องกับการเจริญตามแนว "สติปัฏฐาน 4" "อริยมรรคมีองค์ 8" และ "ไตรสิกขา" โดยสมบูรณ์ในช่วงท้าย เป็นการตอบปัญหาธรรมของผู้ปฏิบัติ ได้แก่:เรื่องกระดูกกลายเป็นพระธาตุ: เกิดจากผู้ปฏิบัติมี ศีล สมาธิ ปัญญา ทำให้ "ธาตุน้ำ ดิน ไฟ ลม ณ ภายใน ผ่องใส" ซึ่งส่งผลให้ธาตุหยาบและอายตนะภายในบริสุทธิ์ไปด้วยตามระดับคุณธรรมไปจนถึงพระอรหันต์ ไม่ว่าจะเป็นพระภิกษุหรือคฤหัสถ์ก็ตามเรื่องอิริยาบถในการปฏิบัติ: หากไม่อำนวยให้นั่งขัดสมาธิ สามารถปฏิบัติได้ในทุกอิริยาบถ "เดิน ยืน นั่ง นอน" หรือนั่งบนเก้าอี้ห้อยเท้าก็ได้ ขอเพียงให้อบรมที่ใจเป็นสำคัญเรื่องการครองจีวรขณะเจริญภาวนาลำพัง: ไม่ได้มีข้อกำหนดห้ามหากรู้สึกร้อนและต้องการถอดจีวรออกบ้าง การไม่ได้ครองผ้าไม่ได้เป็นข้อห้ามในการบรรลุมรรคผล แต่แนะนำให้พยายามแต่งกายให้ "มีความรู้สึกของเราที่ดี" หรือเรียบร้อยตามสมควร เช่น สวมอังสะ เป็นต้นสามารถศึกษาคู่มือการปฏิบัติธรรมเพิ่มเติมได้ที่เว็บไซต์หลัก: Luangpusodh.com