Ahmet ARSLAN Felsefe aracılığıyla düşünme CHRIS HORNER EMRYS WESTACOTT

Televizyonlardaki açık tartışma programlarının bütün çarpıcılığıyla ortaya koydukları gibi, bir şekilde hatırda kalmış ya da ezberlenmiş “düşüncelerin” peş peşe sıralanmalarının “düşünme” sanılmasında ya da daha komiği, düşünmenin yerine geçirilmesinde şaşırtıcı bir yön yok. Gerçek anlamda düşünmenin öldüresiye sıkıcı, boğucu, ürkütücü bir etkinlik olarak algılanıp, ondan korkulup kaçılmasında da. Şüphesiz, düşünme karşısındaki bu genel eğilim, bizi üstünde gerçek anlamıyla düşündüğümüzde dehşete düşürmesi gereken bir başarısızlığın -insani gelişmişlik kriterlerine göre dünyanın seksen altıncı ülkesiyiz- temel nedenlerinden biri olmasaydı, o kadar da vurgulanması gereken bir şey olmayabilirdi. Ama ne yazık ki öyle: düşünmekten korkup kaçışımızın, bu kadarıyla yetinmeyip onun yeşermesini engelleyecek bütün koşullan yaratma gayretkeşliği içinde çırpınıp durmamamızın bizi getirdiği nokta işte bu. Yaşamakta olduğumuz krizle, daha diplere çekilmemişsek dünya seksen altmcıhğı! İşte “düşünmeden korkmanın bedeli! • Özgür bir seçime benzeyen bir şey yaptığımda gerçekten özgür bir biçimde mi davranmaktayım? • Modem çağlarda bilimin hayret verici ilerlemesini açıklayan şey nedir? • Bilim çağında dindar olmak akı-dışı mıdır? • Irkçılığın ahlaksal bakımdan yanlış olduğunu söylediğimizde nesnel bir doğruyu mu ifade ediyoruz, yoksa sadece kişisel duygularımızı mı dile getiriyoruz? • Kendisine değer verdiğimiz sanat, bize verdiği haz dışında nedir? Bu kitap, bu tür felsefi problemler üzerinde düşünmeye başlamayı arzu eden insanlar için yazılmıştır. Felsefe hakkında daha önceden bilgi edinilmiş olduğunu varsaymamaktadır. Birincil amacımız felsefenin en büyüleyici ve önemli problemlerinden bazılarıyla okuyucunun tanışmasına yardımcı olmaktır. Kitaptaki sekiz bölüm kesinlikle felsefenin bütün dallarını temsil etmemektedir. Bu tür bir kitapta bunu yapmak mümkün değildir. Bundan dolayı bir seçme yapmak zorundaydık. Ancak üzerinde yoğunlaşmayı seçtiğimiz alanların tümü uzunca bir süredir felsefenin merkezinde olmuş olan alanlardır ve bugün de çok heyecan verici araştırma alanları olarak kalmaya devam etmektedirler. Her bölüm az çok kendi kendine yeten bir soruşturmayı kapsamaktadır ve diğer bölümler hakkında tanışıklığımız olmaksızın kendi başına anlaşılabilir. Ancak felsevi fenin bir dalına ait problemler genel olarak bir başka alanına ait problemlerle yakından bağlantılıdırlar. Her soruşturmayı okuyucuların çoğunun bilmesi muhtemel bir soruyu ortaya atmak veya bir tezi ortaya koymakla başlatacağız. Daha sonra bu konuyu bu yolda ilk defa ilerleyen birinin aklına gelmesi muhtemel düşünceler ve sorularla teması kesmemeye çalışacak bir biçimde tartışacağız. Hiçbir bölüm ele aldığı alanın tümünü kapsamaya çalışmamaktadır. Tersine her bölüm genellikle birbirleriyle yakından bağlantılı az sayıda sorun üzerinde odaklanmaktadır. Örneğin Metafizik bölümü geniş olarak iki tartışmaya ayrılmıştır: Belirlenimciliğe karşı özgürlük ve idealizme karşı materyalizm. Benzer şekilde sanat felsefesi bölümü sanata niçin değer verdiğimiz sorusu üzerine uzun bir soruşturmadır. Bu yaklaşım, mevcut felsefi seçeneklerin tam listesi hakkında bilgi vermeye karşıt olarak felsefi düşüncenin özelliğini gösterme temel amacımızla uyuşmaktadır. Ancak felsefe tarihi şüphesiz gerek iç değeri bakımından, gerekse bugün felsefi problemlerimizi tasarlama ve ele alma tarzımızı kesin bir biçimde belirlemiş olmasından dolayı şüphesiz bilinmeye değerdir. Bundan dolayı önemli felsefi tezler hak-kındaki açıklamalarımızı fikirlerini tartıştığımız büyük düşünürlerin bazıları üzerine vereceğimiz kısa bilgilerle tamamlayacağız. Felsefi tartışmanın akışını bozmamak için bu özetler ana metinden ayrılmıştır.