අන්‍යසමාන චෛතසික 13 සහ අහේතුක සිත් 18 පිළිබඳ විග්‍රහය

අන්‍යසමාන චෛතසික 13 සහ අහේතුක සිත් 18 පිළිබඳ විග්‍රහයමෙම දේශනය මගින් අභිධර්මයේ සඳහන් වන පරමාර්ථ ධර්මයන් අතරින් චෛතසික සහ සිත් පිළිබඳ ගැඹුරු විග්‍රහයක් සිදු කෙරේ. මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් අවධානය යොමු කරන්නේ අන්‍යසමාන චෛතසික 13 සහ අහේතුක සිත් 18 පිළිබඳවයි.චෛතසික වර්ගීකරණය: අන්‍යසමාන, අකුසල සහ සෝභන ලෙස චෛතසික බෙදා දක්වන ආකාරය.අන්‍යසමාන චෛතසික 13: කුසල් සහ අකුසල් යන දෙපාර්ශවයටම පොදුවේ යෙදිය හැකි චෛතසික පිළිබඳ විස්තරය.සබ්බචිත්තසාධාරණ චෛතසික 7: සෑම සිතකම අනිවාර්යයෙන්ම යෙදෙන ඵස්ස, වේදනා, සඤ්ඤා, චේතනා, ඒකග්ගතා, ජීවිතින්ද්‍රිය සහ මනසිකාර යන චෛතසිකයන්ගේ ස්වභාවය.පකිණ්ණක චෛතසික 6: ඇතැම් සිත්වල පමණක් යෙදෙන විතක්ක, විචාර, අධිමොක්ඛ, විරිය, පීති සහ ඡන්ද යන චෛතසිකයන්ගේ කාර්යභාරය.අහේතුක සිත් 18: ලෝභ, දෝස, මෝහ හෝ අලෝභ, අදෝස, අමෝහ යන හේතු රහිතව හටගන්නා සිත් පිළිබඳ මූලික හැඳින්වීම.📌 දේශනාවේ ප්‍රධාන මාතෘකා:(00:00:00) ආරම්භය(00:00:27) ආරම්භය සහ පෙර පාඩම සිහිපත් කිරීම - පරමාර්ථ ධර්මයන් සහ චෛතසික වර්ගීකරණය පිළිබඳව පෙර පාඩම්වල සාකච්ඡා කළ කරුණු කෙටියෙන් සිහිපත් කිරීම.(00:03:32) අන්‍යසමාන චෛතසික 13 පිළිබඳ හැඳින්වීම - කුසල් සහ අකුසල් යන දෙපාර්ශවයටම පොදුවේ යෙදිය හැකි අන්‍යසමාන චෛතසික 13 පිළිබඳ මූලික විග්‍රහය.(00:13:40) ඵස්ස (Contact) චෛතසිකය - සිත සහ අරමුණ අතර සම්බන්ධතාවය ඇති කරන ඵස්ස චෛතසිකයේ ස්වභාවය සහ ක්‍රියාකාරිත්වය.(00:22:59) වේදනා (Feeling) චෛතසිකය - අරමුණක රස විඳින ස්වභාවය හෙවත් වේදනා චෛතසිකය පිළිබඳ විස්තරය.(00:32:41) සඤ්ඤා (Perception) චෛතසිකය - අරමුණ හඳුනාගැනීමේ ලක්ෂණය සහිත සඤ්ඤා චෛතසිකය පිළිබඳ විග්‍රහය.(00:39:10) චේතනා (Volition) චෛතසිකය - සිත සහ චෛතසික අරමුණ කරා මෙහෙයවන චේතනා චෛතසිකයේ කාර්යභාරය.(00:41:30) ඒකග්ගතා (One-pointedness) චෛතසිකය - සිත අරමුණක එකඟ කරන හෙවත් ඒකග්ගතා චෛතසිකය පිළිබඳ විස්තරය.(00:44:42) ජීවිතින්ද්‍රිය (Life faculty) චෛතසිකය - සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගේ පැවැත්ම ආරක්ෂා කරන ජීවිතින්ද්‍රිය චෛතසිකය පිළිබඳ විග්‍රහය.(00:48:35) මනසිකාර (Attention) චෛතසිකය - සිත අරමුණ කරා යොමු කරන මනසිකාර චෛතසිකයේ ස්වභාවය.(00:51:33) විතක්ක (Initial application) චෛතසිකය - සිත අරමුණට නැංවීමේ ලක්ෂණය සහිත විතක්ක චෛතසිකය පිළිබඳ විස්තරය.(00:53:03) විචාර (Sustained application) චෛතසිකය - අරමුණෙහි සිත නැවත නැවත හැසිරවීමේ ලක්ෂණය සහිත විචාර චෛතසිකය.(00:54:19) අධිමොක්ඛ (Resolution) චෛතසිකය - අරමුණ පිළිබඳව නිශ්චය කරන අධිමොක්ඛ චෛතසිකය පිළිබඳ විග්‍රහය.(00:57:01) විරිය (Effort) චෛතසිකය - සිතේ උත්සාහවත් ස්වභාවය හෙවත් විරිය චෛතසිකය පිළිබඳ විස්තරය.(00:58:21) පීති (Joy) චෛතසිකය - අරමුණ කෙරෙහි ඇතිවන ප්‍රීතිමත් ස්වභාවය පිළිබඳ විග්‍රහය.(00:58:43) ඡන්ද (Zeal) චෛතසිකය - අරමුණක් කිරීමට ඇති කැමැත්ත හෙවත් ඡන්ද චෛතසිකය පිළිබඳ විස්තරය.(01:00:04) අහේතුක සිත් 18 පිළිබඳ කෙටි හැඳින්වීමක් - හේතු රහිතව හටගන්නා අහේතුක සිත් 18 පිළිබඳ මූලික විග්‍රහය.(01:03:28) Q&A: චිත්තයට අරමුණක් නැති අවස්ථාවක් තිබිය හැකිද? - සෑම සිතකටම අනිවාර්යයෙන්ම අරමුණක් තිබිය යුතු බවත්, 'කිසිවක් නැති බව' පවා අරමුණක් විය හැකි බවත් පැහැදිලි කිරීම.(01:07:32) Q&A: චිත්තයේ 'Zooming in' ක්‍රියාවලිය යනු කුමක්ද? - සිත අරමුණක් කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීමේදී සිදුවන ක්‍රියාවලිය පිළිබඳ විග්‍රහය.(01:09:52) Q&A: උද්ධච්චය සංයෝජනයක් ලෙස ක්‍රියා කරන්නේ කෙසේද? - සිතේ නොසන්සුන් ස්වභාවය හෙවත් උද්ධච්චය සංයෝජනයක් ලෙස විමුක්තියට බාධා කරන ආකාරය.(01:36:50) Q&A: ඡන්දය සහ ලෝභය (තණ්හාව) අතර වෙනස කුමක්ද? - ඡන්දය යනු ක්‍රියාවක් කිරීමට ඇති කැමැත්ත බවත්, ලෝභය යනු අරමුණෙහි ඇලෙන ස්වභාවය බවත් පැහැදිලි කිරීම.(01:48:37) පුණ්‍යානුමෝදනාව සහ අවසානය - දේශනය අවසානයේ සිදු කරන පුණ්‍යානුමෝදනාව.පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.009_Fundamentals of Theravada Buddhism (New Course) What are Paramatthadhammas? (Part IV)_14-03-2021