BİR BATILININ GÖZÜNDEN OSMANLI-19 OCAK 2026-MEVLANA TAKVİMİ

Osmanlılar deyince aklınıza neler geliyor? Istanbul'un silüetini süsleyen camiler mi yoksa ürkütücü Türkler veya Avrupa'nın hasta adamı gibi klişeler mi? Osmanlı imparatorluğu I. Dünya savaşı'ndan sonra yıkılmış olsa da kültürel mirası birçok yerde şaşırtıcı bir şekilde yaşamaya devam ediyor. Osmanlılar altı yüz yıldan fazla süren Avrupa. Asya ve afrika'yı kapsayan bir imparatorluktu. Osmanlı'da yetmiş iki farklı etnik grup yönetildi, en az on iki dil konuşuldu. İlk Osmanlı başkenti Bursa'nın toplumsal merkezi caminin etrafında şekillenmişti. Çarşılar okullar, hastaneler yaşlı bakım evleri. Hamamlar ve aşevleri halka ücretsiz hizmet veriyordu. Kilise ve sinagoglar da camilere yakındı. Osmanlı Devleti bir meri tokrasiydi. Yani bir çobanın oğlu bile yeteneğini kanıtlarsa sadrazamlığa kadar yükselebilirdi. Sultanlarsa birer kan dökücü bağnaz değil şiir yazan, üç dil konuşan, son derece eğitimli ve sofistike insanlardı. Osmanlı'nın başarıları bilimden edebiyata, mimariden müziğe kadar birçok alana yayıldı. Ancak Osmanlılar her zaman göçebe kökenlerine sadık kaldılar. Doğayla yan yana yaşamayı, onu sömürmemeyi bildiler. Dünyanın ilk hayvan hastanelerini kurdular. Başmimar Sinan, İstanbul'un görkemli Süleymaniye Camii'ni inşa ederken, kandil ve yağ lambalarından çıkan dumanın su filtresinden geçecek şekilde bir kubbe tasarladı. Filtrelenmiş is böcek kovucu özellikte yüksek kaliteli mürekkebe dönüştürüldü ve ince el yazmaları yazmak için kullanıldı. Temiz hava ise şehre bırakıldı. Bu 16. Yüzyıla özgü eşsiz bir geri dönüşüm yöntemiydi. Bugün kahvenizi yudumlarken, yoğurdunuzu yerken, bir Osmanlı kanepesinde dinlenirken Osmanlıları ve kültürel miraslarını hatırlayın. (Diana Darke)