ਬਿਰਹਾ ਦਾ ਸੁਲਤਾਨ ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ: ਜੀਵਨ, ਮੁਹੱਬਤ ਤੇ ਦਰਦ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ - Jasmine Kaur

ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸਿਤਾਰਾ ਚਮਕਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਰਦ ਅਤੇ ਬਿਰਹਾ ਦੇ ਉਹ ਲਫ਼ਜ਼ ਲਿਖ ਦਿੱਤੇ ਜੋ ਰਹਿੰਦੀ ਦੁਨੀਆ ਤੱਕ ਅਮਰ ਰਹਿਣਗੇ। ਰੇਡੀਓ ਹਾਂਜੀ 1674 AM ਦੇ ਖ਼ਾਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਹੋਸਟ ਜੈਸਮੀਨ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਸ ਲਾਡਲੇ ਸ਼ਾਇਰ, ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ, ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਾਵੁਕ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਟ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ "ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਲਾਡਲਾ ਸ਼ਾਇਰ" ਕਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ, ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਵਰਗੇ ਸਮਕਾਲੀ ਲੇਖਕ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੇ ਕਾਇਲ ਸਨ। ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬੀਤਿਆ ਬਚਪਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਮਨ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਹੀ ਸੋਚਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਆਚੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਇਸੇ ਸਾਂਝ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਲੌਕਿਕ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਪਟਵਾਰੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਪਛਾਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੂਹਾਨੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਹੀ ਰਹੀ। ਮੁਹੱਬਤ, ਵਿਛੋੜਾ ਅਤੇ ਬਿਰਹਾ ਦਾ ਜਨਮ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਅਥਾਹ ਦਰਦ ਹੈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਅਧੂਰੀਆਂ ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ: ਮੀਨਾ: ਬੈਜਨਾਥ ਦੇ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਮੀਨਾ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪਿਆਰ ਬਹੁਤ ਗੂੜ੍ਹਾ ਸੀ। ਪਰ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਸੀ, ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਬੁਖਾਰ ਕਾਰਨ ਮੀਨਾ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਚੱਲ ਵਸੀ। ਇਸ ਵਿਛੋੜੇ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਰੂਹ 'ਤੇ ਕਦੇ ਨਾ ਮਿਟਣ ਵਾਲਾ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦਿੱਤਾ। ਅਮਲਾ (ਸੀਮਾ): ਚੰਬੇ ਦੀਆਂ ਕਲੀਆਂ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੁਹੱਬਤ, ਜਿਸ ਦੇ ਦੂਰ ਜਾਣ ਦੇ ਦਰਦ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਸਦਾ ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈਆਂ। ਸਾਹਿਤਕ ਉਚਾਈਆਂ ਅਤੇ ਅਮਰ ਗੀਤ ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਮਹਾਂਕਾਵਿ 'ਲੂਣਾ' ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਸ਼ੋਅ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਮਕਬੂਲ ਗੀਤਾਂ ਨੇ ਸਰੋਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ: "ਮਾਏ ਨੀ ਮਾਏ ਮੇਰੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਨੈਣਾ ਵਿਚ ਬਿਰਹੋਂ ਦੀ ਰੜਕ ਪਵੇ" "ਯਾਰੀਆ ਰੱਬ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਪੈਣ ਬਿਰਹੋਂ ਦੇ ਕੀੜੇ ਵੇ" "ਮੈਂ ਕੰਡਿਆਲੀ ਥੋਰ ਵੇ ਸੱਜਣਾ" "ਰੋਗ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ ਪਿਆਰ ਤੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ" ਮਹਿਜ਼ 36 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸ਼ਾਇਰ ਅੱਜ ਵੀ ਹਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਵਿੱਚ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਰੂਹਾਨੀ ਗਾਇਕੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਣਛੂਹੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਰੇਡੀਓ ਹਾਂਜੀ ਦਾ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੋਡਕਾਸਟ ਜ਼ਰੂਰ ਸੁਣੋ।