در پیرامون تاریخ بیهقی- قطعۀ نهم

در این قطعه حوادث اواخر عمر سلطان محمود نقل می شود. مهمترین مسئلۀ محمود در اواخر عمر مسئلۀ جانشینی او بود. گفته می شود که مسعود مردی زیرک بود و ارکان دولت را با خود یار کرده بود و محمود از او می ترسید. او به محمد بیشتر مایل بود. قصد داشت که سرزمینهای شرق را به محمد بدهد و به بهانۀ لشکر کشی به غرب و دیدار خلیفه و بعد فتح شام و مصر که در دست خلفای فاطمی بود، مسعود را با خود به غرب ببرد و از محمد دور کند. مسعود را با سپاهی به ری و اصفهان فرستاد. ولی خود بیمار شد و به غزنین برگشت.در اواخر عمر بد خلق شده بود و با همه بدرفتاری می کرد. به تنها کسی که توجه بی اندازه داشت و همه را بدان واسطه می آزرد، غلام محبوبش ایاز بود. در نهایت بعد از نزدیک به پنجاه سال سلطنت و گرفتن بیشتر ممالک شرق، در غزنین درگذشت.