5. เจริญภาวนาเบื้องต้น: จากอาโลกกสิณสู่กายธรรม และการพิจารณาเบญจขันธ์

ผู้สอน: พระเทพญาณมงคล วิ. (เสริมชัย ชยมงฺคโล)สรุปหัวข้อทั้งหมดที่ปรากฏในไฟล์การตั้งสติและกำหนดฐานที่ตั้งของใจ: การจัดกายและนำใจไปหยุดนิ่ง ณ "ศูนย์กลางกายเหนือระดับสะดือ 2 นิ้วมือ" อันเป็น "ที่ตั้งกำเนิดธาตุธรรมเดิม"วิธีหาศูนย์กลางกาย: การสมมติเส้นตรง 2 เส้นตัดกัน จากหน้าท้องทะลุหลัง และจากสีข้างขวาทะลุซ้ายสมถกัมมัฏฐานเบื้องต้น: การเจริญ "อาโลกกสิณ" ด้วยการกำหนด "บริกรรมนิมิต" เป็นดวงกลมใส ควบคู่กับ "บริกรรมภาวนา" คือคำว่า "สัมมาอะระหัง"ความหมายของคำภาวนา: การน้อมระลึกถึงพระพุทธคุณ โดย "สัมมา" หมายถึง พระปัญญาคุณ และ "อะระหัง" หมายถึง พระวิสุทธิคุณการชำระกิเลสนิวรณ์: การเจริญสติสัมปชัญญะ (อาตาปี สัมปชาโน) เพื่อรู้เท่าทันกิเลส เช่น ความง่วง ซึมเศร้า หรือฟุ้งซ่านธาตุทั้ง 6 ในศูนย์กลางดวงธรรม: การเห็นส่วนประกอบของธาตุ คือ น้ำ (หน้า), ดิน (ขวา), ไฟ (หลัง), ลม (ซ้าย), อากาศธาตุ (กลาง) และวิญญาณธาตุ (กลางอากาศธาตุ)การเจริญกายในกายด้วยการ "ดับหยาบไปหาละเอียด": การละความรู้สึกจากกายหยาบ สวมความรู้สึกเป็น "กายมนุษย์ละเอียด" เข้าสู่กายทิพย์ กายพรหม กายอรูปพรหม จนถึง "ธรรมกาย"วิปัสสนากัมมัฏฐาน (การพิจารณาเบญจขันธ์): การยก "รูปขันธ์" (อาการ 32) และ "นามขันธ์ 4" (เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ) ขึ้นพิจารณาให้เห็นว่าเป็น "อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา"การพิจารณามรณสติและกฎแห่งกรรม: การปลดเปลื้องความยึดมั่นถือมั่นด้วยตัณหาและทิฏฐิ และการตระหนักรู้ว่าสัตว์โลกย่อมเป็นทายาทแห่งกรรมการแผ่พรหมวิหารและการอุทิศกุศล: การแผ่เมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา และอุทิศกุศลผลบุญแก่สรรพสัตว์ ญาติมิตร ตลอดจนสัตว์ในทุคติภูมิสรุปเนื้อความย่อของไฟล์เนื้อหาในไฟล์นี้เป็นการสอนนำเจริญสมถวิปัสสนากัมมัฏฐาน โดยเริ่มต้นจากการให้ผู้ปฏิบัติหลับตาเบาๆ สังเกตลมหายใจโล่งลึกไปสุดที่ระดับสะดือ แล้วกำหนดความรู้เห็นไปตั้งไว้ ณ "ศูนย์กลางกายเหนือระดับสะดือ 2 นิ้วมือ" ซึ่งเป็นตำแหน่งของ "ที่ตั้งกำเนิดธาตุธรรมเดิม" อันเป็นทางที่จิตวิญญาณเข้ามาตั้งปฏิสนธิในครรภ์มารดา และเป็นทางเข้าสู่ "กายในกาย เวทนาในเวทนา จิตในจิต และธรรมในธรรม" หากหาฐานไม่พบ ให้นึกถึงจุดตัดของเส้นตรงสมมติ 2 เส้นที่ตัดกันกลางลำตัวอุบายวิธีประการสำคัญคือการใช้ "อาโลกกสิณ" เข้ามาช่วย โดยให้กำหนด "บริกรรมนิมิต" นึกเห็นดวงกลมใสสว่าง ตั้งอยู่ ณ ศูนย์กลางกาย ควบคู่ไปกับการกำหนด "บริกรรมภาวนา" ท่องในใจว่า "สัมมาอะระหัง สัมมาอะระหัง สัมมาอะระหัง" เพื่อตรึกน้อมเอา "พระปัญญาคุณ" และ "พระวิสุทธิคุณ" ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามาสู่ใจในระหว่างการภาวนา ผู้ปฏิบัติต้องมีสติสัมปชัญญะ ("อาตาปี สัมปชาโน") รู้เท่าทันกิเลสนิวรณ์ หากเกิดอาการง่วงหรือฟุ้งซ่าน ให้ทำใจสว่างเหมือนกลางวันเพื่อขับไล่มลทินเหล่านั้น เมื่อใจรวมหยุดนิ่งสงบถูกส่วน จะปรากฏดวงธรรมที่ทำให้เป็นกายขนาดเท่าฟองไข่แดง ภายในดวงธรรมนั้นประกอบด้วยธาตุทั้ง 6 โดยมีสัณฐานคือ "ศูนย์ข้างหน้าเป็นธาตุละเอียดของธาตุน้ำ ขวาธาตุดิน หลังธาตุไฟ ซ้ายธาตุลม ตรงกลางอากาศธาตุ... [และ] ตรงกลางอากาศธาตุเห็นวิญญาณธาตุ"เมื่อผู้ปฏิบัติประคองใจ "หยุดในหยุด กลางของหยุด" เข้าไปกลางวิญญาณธาตุ ศูนย์กลางจะขยายว่างออก และจะก้าวเข้าสู่ "กายมนุษย์ละเอียด" ซึ่งมีหน้าตาเหมือนผู้ปฏิบัติทุกประการ นั่งขัดสมาธิอยู่บนองค์ฌานหลักสำคัญในการดำเนินจิตขั้นต่อไปคือการทำวิชชา "ดับหยาบไปหาละเอียด" คือการละความรู้สึกอันเนื่องด้วยกายหยาบเดิม แล้วสวมความรู้สึกเป็นกายละเอียดใหม่ หยุดนิ่งกลางดวงธรรม (ดวงศีล สมาธิ ปัญญา วิมุตติ วิมุตติญาณทัสสนะ) ของแต่ละกาย ดำเนินผ่านกายทิพย์ กายพรหม กายอรูปพรหม จนเข้าถึงสุดละเอียดคือ "ธรรมกาย"เมื่อใจตั้งมั่นดีแล้ว ผู้สอนได้นำเข้าสู่ภาค "วิปัสสนา" โดยให้ยก "เบญจขันธ์" ขึ้นมาพิจารณา ได้แก่ "รูปขันธ์" (คืออาการ 32 ในร่างกาย เช่น ผม ขน เล็บ ฟัน หนัง) ว่าล้วนเป็นสิ่งปฏิกูลโสโครก และ "นามขันธ์ 4" (เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ) โดยพิจารณาสังขารธรรมทั้งหมดให้เห็นตามธรรมชาติว่าเป็น "อนิจจัง... ทุกขัง... และลงท้ายต้องแตกสลายหมดสภาพเดิมของมันไป ไม่มีอะไรเป็นแก่นสาระในความเป็นตัวตน... [หรือเป็น] อนัตตา"ท้ายที่สุด ผู้สอนให้ผู้ปฏิบัติพิจารณาความจริงเรื่องการเกิด แก่ เจ็บ ตาย และกฎแห่งกรรมเพื่อละความยึดมั่นถือมั่น (ตัณหาและทิฏฐิ) ก่อนจะปิดท้ายด้วยการนำแผ่ "เมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา พรหมวิหาร" และอุทิศส่วนกุศลให้แก่สรรพสัตว์ บิดามารดา ครูอุปัชฌาย์อาจารย์ เทพเทวา ตลอดจนสัตว์ในทุคติภูมิ ให้มีความสุขและเจริญในมรรคผลนิพพานสืบไปสามารถศึกษาคู่มือการปฏิบัติธรรมเพิ่มเติมได้ที่เว็บไซต์หลัก: Luangpusodh.com