36. เจริญสมถวิปัสสนา: การดับหยาบไปหาละเอียดสู่ธรรมกาย และการเจริญนิพพิทาญาณด้วยมูลกรรมฐาน

ผู้สอน: พระเทพญาณมงคล วิ. (เสริมชัย ชยมงฺคโล)สรุปหัวข้อทั้งหมดในไฟล์การเจริญสมาธิและองค์ฌานกำจัดนิวรณ์ 5: การตั้งใจแน่วแน่เพื่อเจริญ "องค์ 5 มีวิตก วิจาร ปีติ สุข เอกัคคตา" ซึ่งเป็นคุณเครื่องกำจัด "กิเลสนิวรณ์ทั้ง 5 คือ ถีนมิทธะ วิจิกิจฉา พยาปาทะ อุทธัจจะกุกกุจจะ และกามฉันทะ"การเข้าถึงวิสุทธิ 7: การอธิบายผลของการปฏิบัติที่นำไปสู่ "สีลวิสุทธิ... จิตตวิสุทธิ... ทิฏฐิวิสุทธิ ความหมดจดแห่งความเห็น"การหา "ศูนย์กลางกาย" และอุบายรวมใจ: การกำหนดจุดตัดของเส้นตรง 2 เส้น ณ "เหนือระดับสะดือ 2 นิ้วมือ" อันเป็น "ที่ตั้งกำเนิดธาตุธรรมเดิม" ควบคู่กับการใช้เทคนิค "เหลือบดวงตากลับนิด ๆ" และบริกรรม "สัมมาอะระหัง"ธรรมชาติ 4 อย่างของใจ: การดึง "เห็น จำ คิด รู้" ที่ฟุ้งซ่านให้ออกพ้นจากอารมณ์ภายนอก กลับมารวมหยุดเป็นจุดเดียวกันตรงกลางกำเนิดธาตุธรรมเดิมการดำเนินจิต "ดับหยาบไปหาละเอียด": การดำเนินจิตผ่าน "ดวงศีล สมาธิ ปัญญา วิมุตติ วิมุตติญาณทัสสนะ" เข้าสู่กายมนุษย์ละเอียด กายทิพย์ รูปพรหม อรูปพรหม ไปจนถึง "กายธรรม หรือธรรมกาย"การพิจารณาสังขารธรรม: การใช้ธรรมจักษุพิจารณาความปรุงแต่งของ "ปุญญาภิสังขาร... อปุญญาภิสังขาร... และอาเนญชาภิสังขาร" ที่ทำให้สรรพสัตว์เวียนว่ายในภพ 3วิปัสสนาพิจารณามูลกรรมฐาน: การยก "เกสา โลมา นขา ทันตา ตโจ" โดยเฉพาะ "เกศา" และ "ทันตา" ขึ้นพิจารณาให้เห็นความเป็น "อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา"การแผ่พรหมวิหารธรรมและการสวดมนต์รับพร: การแผ่เมตตาให้สรรพสัตว์โลก และอุทิศบุญแก่สัตว์ใน "ทุคติภูมิ คือเปรต สัตว์นรก อสุรกาย สัตว์เดรัจฉาน" พร้อมสวดบท "นิพพานะ ปัจจะโย โหตุ"สรุปเนื้อความย่อของไฟล์ผู้สอนเริ่มต้นการเจริญภาวนาโดยให้ผู้ปฏิบัตินั่งขัดสมาธิ และตั้งใจมั่นเพื่อเจริญ "องค์แห่งฌาน... มีวิตก วิจาร ปีติ สุข เอกัคคตา" เพื่อใช้เป็นคุณเครื่องกำจัด "กิเลสนิวรณ์ทั้ง 5 คือ ถีนมิทธะ วิจิกิจฉา พยาปาทะ อุทธัจจะกุกกุจจะ และกามฉันทะ ให้จิตใจผ่องใส อ่อนโยน ควรแก่งาน" ซึ่งจะช่วยให้ผู้ปฏิบัติสามารถถือเอา "อุคคหนิมิต" และเจริญขึ้นเป็น "ปฏิภาคนิมิต" ได้ นำไปสู่การเข้าถึง "สีลวิสุทธิ ความหมดจดแห่งศีล" อันเป็นที่ตั้งของ "จิตตวิสุทธิ" และก้าวเข้าสู่ "ทิฏฐิวิสุทธิ ความหมดจดแห่งความเห็น" ในที่สุดสำหรับอุบายวิธีในการรวมใจ ผู้สอนแนะให้กำหนด "เส้นตรงขาวใส 2 เส้นตัดกัน" ณ ตำแหน่ง "เหนือระดับสะดือ 2 นิ้วมือ" ซึ่งเป็น "ที่ตั้งกำเนิดธาตุธรรมเดิม" โดยให้หลับตาเบา ๆ และ "เหลือบดวงตากลับนิด ๆ" สังเกตลมหายใจเข้าออกโดยไม่ต้องตามลม พร้อมกับรำลึกถึง "พระปัญญาคุณ และพระวิสุทธิคุณ ของพระพุทธเจ้า มาสู่ใจเราเป็นพุทธานุสติ" ด้วยการบริกรรมภาวนาคำว่า "สัมมาอะระหัง" เพื่อดึง "ธรรมชาติ 4 อย่างของใจ คือ เห็น จำ คิด รู้... ให้กลับมารวมหยุดเป็นจุดเดียวกันตรงกลางกำเนิดธาตุธรรมเดิม"เมื่อใจหยุดนิ่งถูกส่วน จะเข้าถึงสภาวะที่จิตบริสุทธิ์ผ่องใสประดุจ "เด็กทารกที่เมื่อมาตั้งปฏิสนธิวิญญาณ ในมดลูกมารดา เป็นกลละรูป" และปรากฏ "ดวงธรรมที่ทำให้เป็นกาย ใสแจ่มขึ้นตรงนี้" จากจุดนี้ ผู้สอนแนะนำให้เจริญจิตด้วยวิถี "ดับหยาบไปหาละเอียด" โดยละความรู้สึกในกายที่หยาบกว่า สวมความรู้สึกเข้าไปในกายที่ละเอียดและบริสุทธิ์ผ่องใสขึ้นไปเป็นลำดับ ผ่าน "ดวงศีล สมาธิ ปัญญา วิมุตติ วิมุตติญาณทัสสนะ" เข้าสู่ "กายมนุษย์ละเอียด เป็นกายทิพย์ พรหม อรูปพรหม ถึงกายธรรม หรือธรรมกาย" เมื่อเข้าถึงธรรมกายแล้ว จะสัมผัสได้ว่า "เวทนาในเวทนาก็เป็นสุขเวทนา ที่ละเอียดสุดละเอียดไปเป็นอทุกขมสุขเวทนา... ธรรมในธรรมก็บริสุทธิ์ผ่องใส" องค์ธรรมกายนั้นมีพุทธลักษณะ "เหมือนพระปฏิมาเกตุดอกบัวตูม ใสสว่าง ขนาดหน้าตัก ความสูง และแม้เส้นผ่าศูนย์กลางดวงธรรมของธรรมกายนั้นเท่ากัน ประมาณ 4 วาครึ่งขึ้นไป"ในช่วงวิปัสสนากรรมฐาน ผู้สอนได้ให้นำธรรมจักษุพิจารณา "อุปาทินนกสังขาร" ให้เห็นถึงกลไกการเกิดของสัตว์โลกที่ถูกปรุงแต่งด้วย "อปุญญาภิสังขาร" (บาป), "ปุญญาภิสังขาร" (บุญ) และ "อาเนญชาภิสังขาร" (ฌานสมาบัติ) และให้ยก "มูลกรรมฐาน" คือ "เกศา โลมา นขา ทันตา ตโจ" โดยเฉพาะ "เกศา" (เส้นผม) หรือ "ทันตา" (ฟัน) มาตั้งไว้ตรงศูนย์กลางกาย เพื่อพิจารณาตามสี สัณฐาน และกลิ่น ให้ประจักษ์ว่าร่างกายนี้ไม่สะอาด และตกอยู่ในกฎแห่ง "อนิจจัง" คือต้องเปลี่ยนสภาพไป เช่น เส้นผมที่ดำกลายเป็นหงอกขาวและหลุดร่วง, เป็น "ทุกขัง" คือทนอยู่ในสภาพเดิมไม่ได้ตลอดไป และเมื่อสลายหมดสภาพเดิมไป ไม่ใช่ตัวตนของใคร จึงชื่อว่าเป็น "อนัตตา" (ปราศจากแก่นสาร)ก่อนปิดจบการเจริญสมาธิภาวนา ผู้สอนได้นำตั้งจิตแผ่ "พรหมวิหารธรรม" ("สัพเพ สัตตา สัตว์โลกทั้งหลาย...") และจบลงด้วยการสวดมนต์บท "นิพพานะ ปัจจะโย โหตุ..." และกราบพระรัตนตรัยสามารถศึกษาคู่มือการปฏิบัติธรรมเพิ่มเติมได้ที่เว็บไซต์หลัก: Luangpusodh.com