28. เจริญสมถวิปัสสนา: การเข้าถึงดวงใส ดับหยาบไปหาละเอียดสู่ธรรมกาย และพิจารณามูลกรรมฐาน (เกสา-ทันตา)

ผู้สอน: พระเทพญาณมงคล วิ. (เสริมชัย ชยมงฺคโล)สรุปหัวข้อทั้งหมดในไฟล์การเตรียมกายและละปลิโพธ: การจัดท่านั่งขัดสมาธิ และการตั้งใจปล่อยวาง "รูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ และธรรมารมณ์" เพื่อเตรียมพร้อมสู่การภาวนาการหาตำแหน่ง "ศูนย์กลางกายฐานที่ 7": การกำหนดเส้นตรงตัดกันเหนือระดับสะดือ 2 นิ้วมือ ซึ่งเป็น "ที่ตั้งกำเนิดธาตุธรรมเดิม" และเป็นที่ตั้งของ "กายในกาย เวทนาในเวทนา จิตในจิต และธรรมในธรรม"อุบายการรวมใจและหลักสัมปโยคธรรม: การกำหนดบริกรรมนิมิต (จุดเล็กใส) ควบคู่กับบริกรรมภาวนา ("สัมมาอะระหัง") โดยใช้หลัก "อาตาปี สติมา สัมปชาโน" ประคับประคองใจการเข้าถึงดวงธรรมทั้ง 6: สภาวะที่ใจสงบหยุดนิ่งจนศูนย์กลางขยายว่างออกไป ปรากฏดวงธรรมต่อเนื่องกัน ได้แก่ "ดวงศีล สมาธิ ปัญญา วิมุตติ วิมุตติญาณทัสสนะ"การดำเนินจิต "ดับหยาบไปหาละเอียด": การละอุปาทานกายหยาบ สวมความรู้สึกเป็นกายที่ละเอียดกว่า (เช่น กายมนุษย์ละเอียด) เพื่อเข้าถึงภูมิธรรมระดับ "เทวธรรม พรหมธรรม" ไปจนถึง "ธรรมกาย"การเจริญวิปัสสนาพิจารณามูลกรรมฐาน: การยก "เกศา โลมา นขา ทันตา ตโจ" โดยเฉพาะเส้นผมและฟัน ขึ้นมาพิจารณาตามสี สัณฐาน และกลิ่น ให้เห็นความปฏิกูลการพิจารณากฎไตรลักษณ์: การพิจารณาสภาวธรรมของร่างกายให้เห็นความจริงว่าเป็น "ไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา" เสมอกันในทุกเพศทุกวัยการแผ่พรหมวิหารธรรมและอุทิศส่วนกุศล: การขยายความใสสว่างจากศูนย์กลางกาย แผ่เมตตาให้สรรพสัตว์พ้นจาก "ไตรวัฏฏะ" (กิเลสวัฏฏะ กัมมวัฏฏะ วิปากวัฏฏะ) และมุ่งสู่มรรคผลนิพพานสรุปเนื้อความย่อของไฟล์ไฟล์เสียงนี้เริ่มต้นด้วยการแนะแนวการปรับสรีระร่างกาย โดยให้ผู้ปฏิบัติตั้งใจนั่งในท่าขัดสมาธิ ตั้งกายให้ตรง หลับเปลือกตาลงเบา ๆ และเน้นย้ำให้ปล่อยวางอารมณ์ภายนอกทั้งหมด อันได้แก่ "รูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ และธรรมารมณ์" (ความนึกคิดต่าง ๆ)ผู้สอนได้อธิบายเทคนิคการหาตำแหน่งที่ตั้งของใจอย่างละเอียด โดยให้จินตนาการเห็น "เส้นตรงขาวใส 2 เส้นตัดกัน" ที่ระดับสะดือ และมีเส้นจากลมหายใจลงมาตั้งฉาก เมื่อถอยขึ้นมาประมาณ 2 นิ้วมือ จะได้ตำแหน่ง "ศูนย์กลางกายเหนือระดับสะดือ 2 นิ้วมือ" ซึ่งเป็น "ที่ตั้งกำเนิดธาตุธรรมเดิม" และเป็นที่ตั้งของ "กายในกาย เวทนาในเวทนา จิตในจิต และธรรมในธรรม ทั้ง ณ ภายนอกคือส่วนหยาบ และ ณ ภายในคือส่วนละเอียด"ในส่วนของอุบายการรวมใจ ผู้สอนแนะนำให้ใช้เทคนิค "เหลือบดวงตากลับนิด ๆ" ควบคู่กับการกำหนดบริกรรมนิมิตเป็น "จุดเล็กใสกลางดวงใส" และท่องบริกรรมภาวนาคำว่า "สัมมาอะระหัง" ไว้กลางของกลาง เพื่อเป็นพุทธานุสติระลึกถึง "พระปัญญาคุณ และพระวิสุทธิคุณ ของพระพุทธเจ้า" นอกจากนี้ ต้องอาศัยการประคับประคองใจด้วยหลัก "อาตาปี สติมา สัมปชาโน" (ความเพียรเพ่งเผากิเลส มีสติระลึกพระกรรมฐาน และมีสัมปชัญญะ) เพื่อป้องกันไม่ให้ใจตกอยู่ในอำนาจของกิเลสนิวรณ์ โดยพยายามดึงธรรมชาติของใจ คือ "เห็นด้วยใจ จำ คิด รู้ ให้รวมหยุดเป็นจุดเดียวกัน"เมื่อใจสงบ "หยุดนิ่งถูกส่วน" จะเข้าถึงสภาวะที่ศูนย์กลางขยายว่างออกไป และปรากฏดวงธรรมที่ทำหน้าที่เป็นคุณเครื่องกลั่นกรองกาย วาจา ใจ ปรากฏขึ้นแทนที่กันตามลำดับ รวม 6 ดวง ได้แก่ "ดวงศีล สมาธิ ปัญญา วิมุตติ วิมุตติญาณทัสสนะ" ผู้ปฏิบัติจะเกิด "ทิพยจักษุ ทิพยโสต" ที่เจริญขึ้น ทำให้สามารถเห็นกายในกายซ้อนกันอยู่ จากจุดนี้ ผู้สอนได้แนะวิธีดำเนินจิตขั้นสูง เรียกว่า "ดับหยาบไปหาละเอียด" คือให้ทำความรู้สึกสวมเข้าเป็นกายใหม่ที่ละเอียดกว่า (เช่น กายมนุษย์ละเอียด) และละ "อุปาทานความยึดติดเนื่องด้วยกายหยาบเดิม" การทำเช่นนี้จะพาจิตยกระดับเข้าสู่คุณธรรมที่สูงขึ้น ตั้งแต่ "มนุษยธรรม... เทวธรรม พรหมธรรม" ซึ่งผู้ปฏิบัติจะสัมผัสได้ว่าทุกขเวทนาในกายหยาบจะเปลี่ยนเป็น "สุขเวทนา" จิตในจิตจะผ่องใสและมีรัศมีสว่างยิ่งขึ้น ผู้สอนเน้นย้ำให้ดำเนินจิตดิ่งเข้ากลางของกลางดวงธรรมไปเรื่อย ๆ จนก้าวล่วงเข้าสู่ "ธรรมกาย" ที่สุดละเอียดในช่วงท้ายของการเจริญภาวนา เป็นการเจริญ วิปัสสนาปัญญา โดยผู้สอนให้นำใจที่ตั้งมั่นดีแล้ว ยกเอา "มูลกรรมฐาน" ขึ้นมาพิจารณาสภาวธรรมตามความเป็นจริง ได้แก่ "เกศา โลมา นขา ทันตา ตโจ" โดยแนะนำให้เพ่งพิจารณา "เกศา" (เส้นผม) หรือ "ทันตา" (ฟันในช่องปาก) ไว้ตรงศูนย์กลางกาย ให้อธิษฐานจิตเพื่อพิจารณา "ตามสี สัณฐาน แม้กลิ่น" ซึ่งจะเห็นประจักษ์ชัดว่า ร่างกายนี้เป็นของไม่สะอาด "แปดเปื้อนด้วยน้ำลาย เสมหะ อย่างไร กลิ่นเหม็นอย่างไร" และล้วนตกอยู่ในสภาวะ "ไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา" ไม่ว่าจะเป็นหญิง ชาย คนแก่ หรือเด็ก ก็เสมอกันหมดก่อนปิดจบการปฏิบัติ ผู้สอนได้นำผู้ปฏิบัติรวมใจหยุดนิ่งเพื่อแผ่ "พรหมวิหารธรรม" ขยายความใสสว่างจากศูนย์กลางกาย อธิษฐานให้สรรพสัตว์พ้นทุกข์ภัย ศึกษาคู่มือการปฏิบัติธรรมได้ที่: Luangpusodh.com