4. เจริญสมถวิปัสสนา: การขอขมาพระรัตนตรัย การเดินฐานจิต 7 ฐานสู่ศูนย์ 5 ศูนย์ และแผ่พรหมวิหารธรรม

ผู้สอน: พระมงคลเทพมุนี (สด จนฺทสโร)และ: พระเทพญาณมงคล วิ. (เสริมชัย ชยมงฺคโล)สรุปหัวข้อทั้งหมดในไฟล์การบูชาและขอขมาพระรัตนตรัย: การสวดมนต์บูชาพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ และกล่าวคำขอขมาโทษ ("อุกาสะ อัจจะโย โน ภันเต...") เพื่อชำระกาย วาจา ใจ ให้บริสุทธิ์ก่อนปฏิบัติธรรมองค์ประกอบของการเจริญภาวนาเบื้องต้น: การใช้ "บริกรรมภาวนา" (คำภาวนา) คู่กับ "บริกรรมนิมิต" (เครื่องหมายทางใจ) เพื่อเป็นอุบายรวมใจการเดินฐานจิต 7 ฐาน: การนึกบริกรรมนิมิตเลื่อนไปตามฐานต่าง ๆ ของร่างกาย ตั้งแต่ช่องจมูกจนถึงศูนย์กลางกายฐานที่ ๗ความสำคัญของศูนย์กลางกายฐานที่ 7: การอธิบายว่าศูนย์กลางกายเป็นประตูสู่การเวียนว่ายตายเกิด และเป็นทางผ่านไปสู่มรรคผลนิพพานโครงสร้างของศูนย์ 5 ศูนย์: สภาวะภายในดวงธรรมที่ประกอบด้วย "มหาภูตรูป 4" (ธาตุน้ำ ดิน ไฟ ลม), อากาศธาตุ และ "วิญญาณธาตุ"การดำเนินจิต "ดับหยาบไปหาละเอียด": การ "หยุดในหยุด กลางของหยุด" เพื่อให้ปรากฏดวงเครื่องกลั่นกรองกาย วาจา ใจ ที่ประกอบด้วย ศีล สมาธิ ปัญญาการแผ่พรหมวิหารธรรมและการอุทิศกุศล: การแผ่เมตตาให้สรรพสัตว์ ถวายพระราชกุศล และอุทิศบุญไปยังสัตว์ใน "ทุคติภูมิ" เพื่อให้พ้นจาก "ไตรวัฏฏะ"สรุปเนื้อความย่อของไฟล์การเจริญภาวนาในไฟล์เสียงนี้ เริ่มต้นด้วยการนำสวดมนต์บูชาพระรัตนตรัย ("ยะมะหัง สัมมาสัมพุทธัง...") และน้อมรำลึกถึงพระคุณของพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ว่าเป็นที่พึ่งที่สามารถกำจัดทุกข์ ภัย และโรคได้จริง จากนั้นผู้สอนได้นำกล่าวคำขอขมาโทษต่อพระรัตนตรัยด้วยบท "อุกาสะ อัจจะโย โน ภันเต..." เพื่อขอให้พระรัตนตรัย "งดความผิดทั้งหลายเหล่านั้น" ที่เกิดจากการพลั้งพลาดด้วยกาย วาจา ใจ ทั้งในอดีตและปัจจุบัน อันเนื่องมาจากความเป็นคนพาลและมีอกุศลเข้าสิงจิต เพื่อให้สรีระและจิตใจบริสุทธิ์พร้อมเป็นภาชนะรองรับพระสัทธรรมเข้าสู่ภาคปฏิบัติ ผู้สอนอธิบายว่าวิธีทำสมถวิปัสสนาจะต้องมี "บริกรรมภาวนา" คู่กับ "บริกรรมนิมิต" เสมอ โดยให้กำหนดนิมิตเป็นดวงแก้วใส "เหมือนกับเพชรลูกที่เจียระไนแล้ว ไม่มีขนแมว โตเท่าแก้วตา" พร้อมกับอธิบายวิธีการเดินฐานจิตทั้ง 7 ฐานเบื้องต้น ดังนี้:ฐานที่ 1: ปากช่องจมูก (ผู้หญิงช่องซ้าย ผู้ชายช่องขวา)ฐานที่ 2: เพลาตา หรือหัวตา (ผู้หญิงซ้าย ผู้ชายขวา)ฐานที่ 3: กลางกั๊กศีรษะ (กลางสมอง) โดยใช้อุบายสำคัญคือ "กลับตาไปข้างหลัง... หลับตาอยู่ ตาช้อนขึ้นข้างบน... ให้ความเห็นกลับไปข้างหลัง พอกลับไปข้างหลังแล้วก็ค่อยให้เห็นกลับเข้าข้างใน"ฐานที่ 4: เพดานปากฐานที่ 5: ปากช่องคอ เหนือลูกกระเดือกฐานที่ 6: ศูนย์กลางกายระดับสะดือฐานที่ 7: ศูนย์กลางกายเหนือระดับสะดือ 2 นิ้วมือในแต่ละฐานให้ประคองนิมิตและภาวนาคำว่า "สัมมาอะระหัง" 3 ครั้ง โดยคำว่าสัมมาหมายถึง "พระปัญญาคุณ" และอะระหังหมายถึง "พระวิสุทธิคุณ" ของพระพุทธเจ้า เพื่อเป็นพุทธานุสติเมื่อนิมิตมาตั้งมั่น ณ ศูนย์กลางกายฐานที่ 7 ผู้สอนอธิบายความสำคัญของตำแหน่งนี้ว่า มีโครงสร้างที่เรียกว่า "ศูนย์ 5 ศูนย์" ได้แก่ "ศูนย์ข้างหน้าเป็นธาตุละเอียดของธาตุน้ำ ขวาธาตุดิน หลังธาตุไฟ ซ้ายธาตุลม" เรียกว่า "มหาภูตรูป 4" ซึ่งทำหน้าที่ควบคุมสภาวะของเหลว ของแข็ง อุณหภูมิ และลมปราณในร่างกาย ส่วนตรงกลางคือ "อากาศธาตุ" และกลางอากาศธาตุคือ "วิญญาณธาตุ เป็นจุดเล็กใสลอยอยู่ตรงกลาง" ศูนย์กลางกายนี้มีความสำคัญยิ่งยวด เพราะเป็นจุดตกศูนย์เมื่อสัตว์โลกมาปฏิสนธิวิญญาณ และเป็นทางเสด็จไปสู่มรรคผลนิพพาน ("จะเกิดมาในโลกในมนุษยโลกก็ต้องไปต้องเกิดด้วยศูนย์นั้น... จะไปสู่มรรคผลนิพพานต้องเข้าศูนย์นั้นไปเหมือนกัน") หากต้องการหลุดพ้นจากวัฏสงสาร ผู้ปฏิบัติจะต้อง "ทำใจให้หยุดอยู่ศูนย์กลางนั่น"เมื่อใจหยุดนิ่งจนปรากฏ "ดวงธรรมที่ทำให้เป็นกายใสแจ่ม" ผู้สอนแนะให้ทิ้งคำบริกรรมภาวนา และดำเนินจิตด้วยวิถี "หยุดในหยุด กลางของหยุด" เข้าไปในดวงธรรมนั้น ศูนย์กลางจะขยายว่างออกและปรากฏดวงธรรมที่ละเอียดประณีตขึ้นไปตามลำดับ ดวงธรรมเหล่านี้จะเป็น "เครื่องกลั่นกรองกาย วาจา และใจที่ละเอียดประณีต บริสุทธิ์ผ่องใส" โดยประกอบด้วยคุณธรรมของศีล สมาธิ (อันมีองค์ฌาน วิตก วิจาร ปีติ สุข เอกัคคตา) และปัญญา ซึ่งเป็นเครื่องกำจัด "กิเลสนิวรณ์ เครื่องกั้นปัญญา"ในช่วงท้ายของการเจริญภาวนา ผู้สอนให้นำใจที่ใสสะอาดตั้งมั่น "แผ่เมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา พรหมวิหาร ไปยังสรรพสัตว์โลกทั้งหลายไม่มีประมาณสามารถศึกษาคู่มือการปฏิบัติธรรมเพิ่มเติมได้ที่เว็บไซต์หลัก: Luangpusodh.com