38. เจริญสมถวิปัสสนา: การต่อกายในกายสู่ธรรมกาย และพิจารณาสติปัฏฐาน 4 ตามสายปฏิจจสมุปบาท

ผู้สอน: พระเทพญาณมงคล วิ. (เสริมชัย ชยมงฺคโล)สรุปหัวข้อทั้งหมดในไฟล์การเตรียมความพร้อมและสัมปโยคธรรม: การนั่งขัดสมาธิ ละอารมณ์ภายนอก "รูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ ธรรมารมณ์" และประคองใจด้วยหลัก "อาตาปี สติมา สัมปชาโน" เพื่อกำจัด "กิเลสนิวรณ์เครื่องกั้นปัญญา 5 ข้อ" และ "อวิชชานิวรณ์"อุบายการรวมใจ (ธรรมชาติ 4 อย่าง): การใช้อุบาย "เหลือบดวงตากลับนิด ๆ" ควบคู่กับการนึก "บริกรรมนิมิต" เพื่อดึง "ธรรมชาติ 4 อย่าง เห็นด้วยใจ จำ คิด รู้" ให้มาหยุดรวมเป็น "เอกัคคตา"การเจริญอานาปานสติและพุทธานุสติ: การสังเกตลมหายใจเข้าออก ควบคู่กับการนึกบริกรรมภาวนาคำว่า "สัมมาอะระหัง" เพื่อรำลึกถึง "พระปัญญาคุณ และพระวิสุทธิคุณ ของพระพุทธเจ้า"การดำเนินจิต "ดับหยาบไปหาละเอียด": การหยุดใจเพื่อก้าวล่วงกายหยาบเข้าสู่ "กายมนุษย์ละเอียด", "เทวธรรม พรหมธรรม และอรูปพรหม", จนถึง "พุทธธรรม... เป็นธรรมกาย"วิปัสสนาและสติปัฏฐาน 4: การเจริญ "กายคตาสติ นับเนื่องในกายานุปัสสนาสติปัฏฐาน" โดยใช้หลักพิจารณาว่า "ยะทานิจจัง ตัง ทุกขัง, ยัง ทุกขัง ตะทานัตตา" (สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์ สิ่งใดเป็นทุกข์ สิ่งนั้นเป็นอนัตตา)โครงสร้างมหาภูตรูป 4 และนามขันธ์ 4: การอธิบายว่ารูปขันธ์ประกอบด้วย "มหาภูตรูป 4 อากาศธาตุ และวิญญาณธาตุ" และธาตุละเอียดของนามขันธ์ 4 ขยายออกมาเป็น "ดวงเห็น ดวงจำ ดวงคิด ดวงรู้" ซ้อนกันอยู่สังขารความปรุงแต่ง 3 ประการ: การอธิบายการเวียนว่ายตายเกิดอันเกิดจากจิตถูกปรุงแต่งด้วย "ปุญญาภิสังขาร" (บุญ), "อปุญญาภิสังขาร" (บาป) และ "อาเนญชาภิสังขาร" (ความไม่หวั่นไหวในอรูปฌาน)กฎแห่งปฏิจจสมุปบาทและไตรสิกขา: การเห็นเหตุแห่งทุกข์ตาม "สายปฏิจจสมุปบาทธรรม" ตั้งแต่ "อวิชชาเป็นปัจจัยเกิดสังขาร..." และการปฏิบัติ "ไตรสิกขา" เพื่อบรรลุมรรคผลนิพพานการแผ่พรหมวิหารธรรมและอุทิศส่วนกุศล: การตั้งจิตแผ่เมตตาแด่สรรพสัตว์ ถวายพระราชกุศลแด่ "บูรพมหากษัตริยาธิราชเจ้า" และแผ่ให้สัตว์ใน "ทุคติภูมิ ได้แก่เปรต สัตว์นรก อสุรกาย สัตว์เดรัจฉาน" เพื่อมุ่งสู่ "มนุษย์สมบัติ... สวรรค์สมบัติ และพระนิพพานสมบัติ"สรุปเนื้อความย่อของไฟล์ผู้สอนเริ่มต้นการเจริญภาวนาโดยให้ผู้ปฏิบัตินั่งในท่าขัดสมาธิ และต้องตั้งใจ "วางภารกิจทางกาย ทางใจทั้งหมด ภารกิจอื่น แม้อารมณ์ภายนอกนอกทั้งสิ้น รูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ ธรรมารมณ์" ผู้ปฏิบัติจะต้องรับภาระในการเจริญสัมมาปฏิบัติด้วยหลักธรรม 3 ประการ คือ "อาตาปี สติมา สัมปชาโน" (ความเพียรเพ่งเผากิเลส มีสติจดจ่อต่อเนื่อง และมีสัมปชัญญะรู้เท่าทัน) เพื่อใช้เป็นเครื่องมือกำจัด "กิเลสนิวรณ์เครื่องกั้นปัญญา 5 ข้อ คือ ถีนมิทธะ วิจิกิจฉา พยาปาทะ อุทธัจจะกุกกุจจะ กามฉันทะ" ตลอดจนกำจัด "อวิชชานิวรณ์" ในขั้นวิปัสสนาปัญญาในการหาศูนย์กลางกาย ให้ผู้ปฏิบัติกำหนดใจลงไปตามช่องว่างสุดตรง "ศูนย์กลางกายระดับสะดือพอดี" และใช้อุบาย "เหลือบดวงตากลับนิดๆ" จากนั้นให้นึก "บริกรรมนิมิต" เป็นดวงกลมใส โดยมีที่หมายคือ "จุดเล็กใสกลางดวงใส" เพื่อดึงเอา "ธรรมชาติ 4 อย่าง เห็นด้วยใจ จำ คิด รู้" ที่ไม่มีรูปร่าง ให้มารวมเป็น "เอกัคคตา" (จุดเดียว) ควบคู่กับการเจริญ "อานาปานสติ" (รู้ลมหายใจเข้าออก) และ "พุทธานุสติ" ด้วยการบริกรรม "สัมมาอะระหัง" ต่อเนื่องกันไปเมื่อใจหยุดนิ่งจนปรากฏ "ดวงธรรมที่ทำให้เป็นกาย" ผู้สอนแนะให้ใช้หลัก "ดับหยาบไปหาละเอียด" โดยละความรู้สึกจากกายหยาบ สวมความรู้สึกเป็น "กายมนุษย์ละเอียด" ซึ่งจะทำให้สัมผัสความบริสุทธิ์และ "สุขเวทนา" จากนั้นให้เจริญจิตดิ่งเข้ากลางของกลางดวงผ่าน "ดวงศีล สมาธิ ปัญญา วิมุตติ วิมุตติญาณทัสสนะ" ไปตามลำดับภูมิธรรม คือ "เทวธรรม พรหมธรรม และอรูปพรหม" จนบรรลุเข้าถึง "พุทธธรรม ต่อไปเป็นธรรมกาย" อันเป็นที่รวมบุญกุศลของคุณความดีพระอริยเจ้าในภาควิปัสสนากรรมฐาน ผู้สอนให้เจริญ "กายคตาสติ นับเนื่องในกายานุปัสสนาสติปัฏฐาน" โดยยกเบญจขันธ์ขึ้นพิจารณาให้เห็นตามหลักไตรลักษณ์อย่างชัดเจนว่า "ยะทะนิจจัง ตัง ทุกขัง, ยัง ทุกขัง ตะทะนัตตา สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์ สิ่งใดเป็นทุกข์ สิ่งนั้นเป็นอนัตตา" และได้อธิบายสภาวธรรมภายในว่า ในส่วนของรูปขันธ์นั้น ประกอบด้วย "มหาภูตรูป 4 อากาศธาตุ และวิญญาณธาตุ" ส่วนภายในวิญญาณธาตุนั้น มีนามขันธ์ 4 ตั้งซ้อนอยู่ ซึ่งขยายส่วนหยาบออกมาเป็น "ดวงเห็น ดวงจำ ดวงคิด ดวงรู้"ก่อนสิ้นสุดการภาวนา ผู้สอนได้นำตั้งจิตให้มั่นคง แผ่ "พรหมวิหารธรรม" ขอให้สรรพสัตว์จงเป็นสุข และกราบพระรัตนตรัยโดยพร้อมเพรียงกันสามารถศึกษาคู่มือการปฏิบัติธรรมเพิ่มเติมได้ที่เว็บไซต์หลัก: Luangpusodh.com