Eureka ท่องโลกวิทยาการ EP. 1: 1 ทศวรรษ ดาราศาสตร์คลื่นความโน้มถ่วง

 รายการ Eureka ท่องโลกวิทยาการ ตอนนี้ เราจะพาทุกท่านร่วมย้อนรอยหน้าประวัติศาสตร์สำคัญของมนุษยชาติ ในวาระครบรอบหนึ่งทศวรรษแห่งการอุบัติขึ้นของ "ดาราศาสตร์คลื่นความโน้มถ่วง" (Gravitational Wave Astronomy) ในอีพีนี้ ดร. บัญชา ธนบุญสมบัติ จะตอบคำถามคุณยีนส์ ธรณินทร์ เทพวงค์ เพื่อให้ภาพรววและเกร็ดน่ารู้เกี่ยวกับเส้นทางการพัฒนาดาราศาสตร์คลื่นความโน้มถ่วง นับตั้งแต่จุดเริ่มต้นของแนวคิดที่ไอน์สไตน์เคยพยากรณ์ไว้ผ่านสมการอันซับซ้อนที่ระบุว่าการสั่นสะเทือนของกาลอวกาศสามารถแผ่ออกไปได้ด้วยอัตราเร็วแสง และเป็นไปตามสมการการแผ่รังสีควอดรูโพล (Quadrupole Radiation Formula) ซึ่งอธิบายว่าการแผ่พลังงานนี้จะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อมวลมหาศาลมีการเคลื่อนที่แบบไม่สมมาตร เราจะย้อนไปดูทั้งช่วงเวลาแห่งความลังเลใจของไอน์สไตน์เอง งานวิจัยสนับสนุนจากนักฟิสิกส์รุ่นต่อมาอย่าง Felix Pirani และหลักฐานเชิงประจักษ์ครั้งสำคัญจากพัลซาร์คู่ PSR B1913+16 ของ Hulse และ Taylor ที่วงโคจรแคบลงอย่างสอดคล้องกับทฤษฎี จนนำไปสู่การทุ่มเทออกแบบเครื่องตรวจจับ LIGO โดย Rainer Weiss และคณะ ร่วมเดินทางจากวินาทีแรกที่ LIGO ตรวจพบสัญญาณการรวมตัวของหลุมดำสองหลุม สู่ยุคสมัยแห่ง "ดาราศาสตร์พหุพาหะ" (Multi-messenger Astronomy) ที่เราไม่ได้เพียงแค่ "ดู" จักรวาลผ่านแสงอีกต่อไป แต่เรายังสามารถ "ฟัง" เสียงสะท้อนจากเหตุการณ์รุนแรงที่สุดในเอกภพได้ ไม่ว่าจะเป็นการชนกันของดาวนิวตรอน หรือความพยายามล่าสุดในการสร้างเครือข่ายตรวจจับระดับโลกอย่าง Virgo, KAGRA และโครงการในอนาคตที่ล้ำสมัยอย่าง LISA ในห้วงอวกาศ