Historia kieleckich ulic. Zagórska

- Ulica Zagórska, bo prowadziła z Kielc do wsi Zagórze – mówi Krzysztof Myśliński, Świętokrzyski Wojewódzki Konserwator Zabytków. Kiedy w XIV wieku lokowano Kielce, miasto skupione wówczas wyłącznie wokół Rynku, biskupi krakowscy nadali mieszczanom ziemie uprawne. Dojazd do nich zapewniała droga, którą dzisiaj znamy jako ulica Zagórska. Zaczynała się ona na wschód od ulicy Żeromskiego, za placem Moniuszki. - Stanowiła przedłużenie obecnej ulicy Świętego Leonarda, dawniej zwaną Droga ku Leonardowi. W miejscu, w którym obie te ulice się łączyły znajdował się wybudowany w XVI wieku niewielki kościół pod wezwaniem Świętego Leonarda. Przez stulecia była to gruntowa droga będąca już poza Kielcami – opowiada Krzysztof Myśliński. Najstarszym budynkiem przy obecnej ulicy Zagórskiej był Gmach Leonarda, czyli klasztor i szpital Sióstr Miłosierdzia dobudowany do kościoła Świętego Leonarda. Jego budowa rozpoczęła się w drugiej połowie XVIII wieku z inicjatywy biskupa krakowskiego Kajetana Sołtyka. Opiekę nad chorymi sprawowały w nim siostry miłosierdzia, zwane szarytkami, które przybyły do Polski z Francji, a do Kielc zostały sprowadzone z Krakowa. Śmierć biskupa Sołtyka przerwała prace wykończeniowe zespołu szpitalno-klasztornego, uniemożliwiła także przekazanie budynku zgromadzeniu szarytek. W 1789 roku, na mocy uchwały Sejmu Czteroletniego, dobra należące do biskupstwa krakowskiego przejęło państwo, a Gmach Leonarda stał się własnością skarbu państwa. Następnie w budynku mieścił się szpital wojskowy, potem pomieszczenia zaadaptowano na koszary wojskowe. Żołnierze opuścili budynek po drugiej wojnie światowej. Gmach Leonarda rozebrano natomiast w 1975 roku. W jego miejscu, przy Placu Moniuszki, wybudowano Kieleckie Centrum Kultury. - Mówiąc o architekturze tej części Kielc należy wspomnieć także o zespole budynków mieszkalnych pomiędzy ulicami Zagórską, Źródłową, Winnicką i Astronautów, które przez mieszkańców Kielc zwane są „cytadelą”. Po drugiej stronie ulicy Zagórskiej wybudowano natomiast Zespół Szkół Przemysłu Spożywczego – wspomina Krzysztof Myśliński. Za ulicą Źródłową, między ulicami Zagórską i Tarnowską, znajdowała się natomiast największa w Kielcach mechaniczna cegielnia założona w 1895 roku przez Ksawerego Franciszka Siekluckiego. Glinę niezbędną do produkcji cegieł wybierano z terenów po południowej stronie ulicy Zagórskiej, z tzw. dołów Siekluckich. Zakład, mieszczący się przy obecnej ulicy Chopina, funkcjonował do 1967 roku. - Pozostałe po nim wyrobiska gliny zasypano, na jednej z takich dawnych glinianek znajduje się targowisko miejskie – dodaje Świętokrzyski Wojewódzki Konserwator Zabytków. Na dalszym odcinku ulicy Zagórskiej, po jej południowej stronie, były drewniane domy o wiejskim charakterze. Natomiast nieco dalej, po północnej stronie, na początku XX wieku powstała miejska rzeźnia funkcjonująca do lat 60. minionego stulecia. Dziś na jej miejscu jest skwer 50-lecia Kieleckiej Spółdzielni Mieszkaniowej, której bloki powstawały w latach 60. i 70. XX wieku tworząc osiedla Zagórska Północ i Zagórska Południe. Za ulicą Szczecińską zaczynała się natomiast wieś Zagórze, która w 1979 roku została przyłączona do Kielc. Zagórska jest więc jedną z najdłuższych ulic w Kielcach. Zaczyna się na skrzyżowaniu z ulicami Żeromskiego, Winnicką i Placem Stanisława Moniuszki a kończy w Zagórzu przy drewnianym, zabytkowym kościele pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, którego fundatorem był ksiądz Józef Ćwikliński.