İLK DEFA YAYIMLANAN ARŞİV BELGELERİYLE MİT POLAT SAFİ

2005’ten bu yana sürdürdüğüm istihbarat ve gayrinizami harp (GNH) tarihi çalışmaları ışığında rahatlıkla söyleyebilirim ki modern Türk istihbarat ve GNH tarihini bütüncül bir şekilde anlamak için Milli İstihbarat Teşkilatı’nın (MİT) tarihi serüveni ana harlarıyla da olsa yazılmış olmalı. Böyle bir çalışmanın yapılması, her şeyden önce istihbarat ve GNH tarihimizle ilgili çoğu yanlış zeminde kurulmuş veya dağınık şekilde bulunan anlatı ve analizlerin toparlanabilmesine, son 200 yıllık tarihimizin daha iyi anlaşılmasına ve bazı yönlerden tekrar değerlendirilmesine hizmet edebilir. İkincisi, araştırmacılara istihbarat tarihimizin çok boyutluluğunu, karmaşıklığını, çıkmazlarını ve bunlarla birlikte bazı fırsatları göstermeye katkı sağlayabilir. Üçüncüsü, derli toplu bir çalışma ortaya konabilirse bu, Türk istihbarat tarihini, dünya istihbarat tarihinin dikkat çekici bir parçası yapabilir. Son olarak da Türkiye’de henüz emekleme aşamasında olan istihbarat araştırmalarının daha sağlıklı bir zemine oturtulmasına ve istihbarat tarihi okuryazarlığının artırılmasına hizmet edebilir. Modern Türk istihbaratı hakkında yapılacak kapsamlı bir çalışmanın bu sonuçları verip vermeyeceği elbette kitap yayımlandıktan ve literatürde etkileri görülmeye başladıktan sonra anlaşılacaktır. Bu notla birlikte kitaba başlamadan önce, Türkiye’deki istihbarat araştırmalarının neden henüz yolun başında olduğundan ve istihbarat tarihi okuryazarlığımızın mevcut durumundan kısaca bahsedeceğim. Türkiye’de istihbarat tarihi araştırmaları son yıllara kadar çok az sayıda çalışmanın yapılabildiği ve çerçevesi oldukça sorunlu bir görünüm arz ediyordu. Bu sorun, her şeyden önce Türkiye’de ve dünyanın birçok ülkesinde istihbarat ve türevi konuların milli güvenlik ve savunma ile ilişkilendirilme-sinden kaynaklanıyor. Güvenlikçi anlayış, istihbarat ile ilgili tarihi araştırmaları fazla özel konu başlıkları haline getiriyor ya da çalışmalar kapalı devre ortamda ortaya konabilen, doğrudan kurumların güncel ihtiyaçlarının yarattığı dikeylerdeki bir tür hizmete özel tarih çalışmaları oluyor. Hizmete özel çalışmalar dışındaki alandaysa yukarıda söz ettiğim güvenlikçi yaklaşım, araştırmacıların karşısına gizlilik ve tasnif kısıtlamalarını çıkarıyor. Kaynak malzemeye erişimin zor, hatta bazı durumlarda neredeyse imkansız olduğu bir çalışma alanı ise konuyu akademik çerçevede çalışmak isteyenlere cazip gelmiyor. Her türlü engele rağmen konuyu çalışmak isteyenler de, güncel “tehdit” ve “risk” alanlarının dışında, hiçbir açıdan bugün ile temas etmeyen bir uzak geçmişi araştırma konusu olarak belirlemek zorunda kalıyor.