İngiliz Kemal Türk istihbaratının kilometre taşı - Necdet Onur

40 YIL SONRA “Soğuk Savaş" tırmanırken, 1956-57'de Türkiye'de "bir solukta okunan çeviri casusluk ve polisiye cep romanları patlaması" oldu. Bu "furyaca ciddi yayınevleri de değişik biçimlerde katıldılar. Nebioğlu Yayınevi, Recai Sanay ile Osman Seden’in kaleme aldıkları “Türk Casusu İngiliz Kemalin macera ve anılarını yayımladı. “Atatürk'ün alnından öptüğü Türk casusu İngiliz Kemal'in yaşamından kesitler aktaran bugüne kadar yayımlanmış özgün yapıtlar şöyle: "İstiklal Harbinde / Yunan Zindanlarında / Yakın-şark Cumhuriyetçileri Arasında / Lawrance'e Karşı / İkinci Dünya Harbinde / Kıbrıs Muamması Peşinde” Sanay ve Seden'in yazdıklarından başka, bir de Dr. Zekeriya Türkmen’in kaleme aldığı "İngiliz Kemal (Ahmet Esat Tomruk): Milli Mücadele Dönemi Hatıraları" bulunuyor. Bu kitapları okumak isterseniz; Milli Kütüphane yerine TBMM Kütüphanesi'ni öneririm. Eğer, İngiliz Kemal ile ilgili ciddi bir araştırma yapmayı düşünürseniz; bu kitaplar dışında kaynak ve belge bulabileceğinizi hiç sanmıyorum. Çünkü... Ölümünden üç yıl önce, Ahmet Esat Tomruk ile Ocak 1963'te Ankara’da yaptığım röportajı kitaplaştırmak için 2001 yılı sonbaharında bir çalışma başlattım. Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT), Genelkurmay Askeri Tarih Araştırmaları Merkezi, Harp Tarihi ve Türk Tarih Ku-rumu'na başvurularda bulundum. İngiliz Kemal hakkında tek bilgi ve belge edinememek, beni hiç mi hiç şaşırtmadı. Bunun üzerine, bugüne değin anlatılanları, yazı- lanlar ve son olarak bana anlattıklarıyla; bu "İngiliz Kemal Belgeseli" ortaya çıktı. Başa, bu belgeselin başlangıcı 1963 yılı Mart ayına dönüyorum... Güneydoğu Anadolu'da iki haftalık bir ge ziyi tamamlamış, pazartesi sabahı gazetedeki masama oturup; geçmiş günlerin gazetelerini gözden geçiriyor dum. Celalettin Çetin'in Akşam gazetesindeki yazısı şu cümleyle başlıyordu: "Türkiye'de bir adam nasıl harcanır, bir adam nasıl sömürülür ve bir adam ölmeden nasıl öldürülür: bunu Sergi Sarayı'nda yapılan bir Jübilede görecektiniz." Çetin'in yazısını merak ve dikkatle okumayı sürdürdüm: "O gece orada gazozların, sandviçlerin ve kiralık minderlerin çığırtkanları vardı. O gece orada boş sıra-, lar, basket fileleri, bozuk mikrofonlar ve sesleri evlere şenlik 20'ncı sınıf şarkıcılar vardı. Tuluat tiyatrolarının emektar aktörü Eyüp Sabri, takdimlerin en iyisini, anonsların en ilgi çekenini yapıyordu: - Şimdi sîzlere boyuyla, poşuyla, o güzelim enda mıyla şöhret yapmış kanarya sesli Melahat'i takdim ediyorum. Melahat geliyordu, Nermin geliyordu, iri göğüslerden ve gergin kalçalardan çıkan ‘kanarya’ sesler; Sergi Sarayı'nın beton duvarlarında çın çın çınlıyordu. Derken, jübilesi yapılan adama sıra geldi. Adı Esat Tomruk'tu. 73 yaşındaydı ve iki dünya arasında dal dal sallanmaktaydı. Yıllarca kitaplara, gazetelere geçmişti, Esat Tomruk... Ve gençler onun serüven dolu hikâyesini heyecanla okumuşlardı. Çünkü, Milli Mücalede'nin en korkulu, en gürültülü günlerinde o, memleket yararına büyük işler başarmıştı... Ve sonunda, Atatürk çağırmıştı onu; alnından öpmüştü. Son yıllarda İngiliz Kemal parasızdı, hastaydı, elinden tutan yoktu ve yaşadığı topluma küskündü. Işte onun bu durumundan istifade eden biri; ‘Gel sana jübile yapalım* demiş ve hazırladığı bir liste ile belediyeye başvurmuş. Bu listeye göre Safiye Ayla'dan. Mür nir Nurettin'den tutun da, bütün tanınmış ses sanatçıları Ingiliz Kemal'in Jübilesine katılacaktır. Bu listenin önemini anlayan ve İngiliz Kemal adını duyan belediye ilgilileri derhal, en yüksek tarifeyi.veriyorlar; biletler 15 lira... ......... ‘Buyurun muhterem efendim, sıranız geldi...' İngiliz Kemal kalktı. 73 yaştan arta kalan son gücü, son kuvveti ve son enerjiyi toplayarak kalktı. Ellerini yukarıda birleştirerek mikrofona doğru koştu. Yaşlı bir boksör ringe giriyordu sanki. ‘Evlatlarım, biz bir şeyler yaptık işte... Yaş 73, an latılacak çok hikâyeler var. Ama bakın, buna bakın. Tak tak,ta ta tak tak. Steptir bu; bununla bizim ordulara haber ulaştırıyordum. Tak tak, ta ta, tak tak...’