(istihbarat oyunları) Ensarlı Eğitim Işık Kansu

Ceyhun Atuf Kansu, "Cumhuriyet Bayrağı Altında” adlı kitabında, 1920'li yılları anlatırken, babası Maarif Vekâleti Ortaöğretim Genel Müdürü (sonradan Müsteşar olacaktır) Nafi Atuf Kansu'dan şöyle söz eder: "...Şeyh Sait'in ayaklanmaya gerekçe saydığı cumhuriyet yasası, 3 Mart 1924'te çıkarılan 'Tevhid-i Tedrisat Kanunu', bugünkü dille ´Öğretim Birliği Yasası'dır. Öğretim birliği yasasının çıkarılmasında, gerçekleştirilmesinde ve uygulanmasında, bir Ankara evinin odasında gaz lambası ışığında çalışan genç bir cumhuriyet eğitimcisinin büyük emeği geçmiştir, ki o eğitimci, akşamın geç saatlerinde gaz lambasını söndürüp, dar Hacı Bayram sokaklarından geçip eve gelmesini dört gözle beklediğim babamdan başkası değildi. O sıralarda, Milli Eğitim Bakanlığı'nda, genç bir devrimci Vasif (Çınar) Bey bulunuyordu. Öğretim birliği yasasını da Saruhan Mebusu Vasif Bey ve arkadaşları önermişlerdi. Bu yasayla birlikte Halifeliğin kaldırılmasını isteyen bir başka yasa tasarısı da gündeme getirilmişti. O gün, genç cumhuriyetçiler Ortaçağlı yapısıyla çelişerek ve gelecek birçok tepkileri de göze alarak- iki tarihsel kurumu birden yıktılar: Halifeliği ve medresevi." Aradan yaklaşık yüz yıl geçtikten sonra, Cumhuriyet'in sağladığı olanaklar sayesinde Milli Eğitim Bakanlığı Müsteşarlığı'nda oturan, Cumhuriyet'in kurduğu Ankara Üniversitesi'nin kamu yöneticisi yetiştirmek üzere açtığı Siyasal Bilgiler Fakültesi'nden mezun Yusuf Tekin der ki: “1930'lu yıllar Türkiye coğrafyanın bir daha asla yaşamasını istemediği dönem. Bu dönemin başında dini referans kaynaklarının diliyle oynandı, bu kurumlar siyaset malzemesi haline geldi." Müsteşar Yusuf Tekin'in, “Türkiye coğrafyasının bir daha asla yaşamasını istemediği dönem” olarak tanımladığı. 1930' larda neler olduğuna bir bakalım: "1930: Atatürk, cumhuriyetin temelinin laik dünya görüşüne dayandığını söylemiş. 1931: Menemen'deki gerici ayaklanmada Kubilay'ın başıni kesenler idamla cezalandırılmış. 1932: İlk Türkçe Kuran Yerebatan Camisi'nde, ilk Türkçe ezan Fatih Camisi'nden okunmuş. 1934: Ağa, Hacı, Hafız, Hoca, Molla, Efendi, Bey, Beyefendi, Paşa, Hanım, Hanımefendi ve Hazretleri gibi lakap ve unvanlar kaldırılmış. Erkek ve kadın vatandaşların, kanunun karşısında ve resmi belgelerde yalnız adlarıyla anılacağı kabul edilmiş. Kadınlara seçme ve seçilme hakkı tanınmış. Işık Kansu