İsyan 31 mart isyanı Turan Akıncı

Osmanlı Devleti, 24 Temmuz 1908 günü II. Meşrutiyet’i ilan etti. Bu karar ile ülke Mebusan Meclisi’ne dayalı meşrutiyet sis­ temi ile yönetilmeye başlandı. Sultan II. Abdülhamit’in 33 yıllık istibdat rejiminden sonra ortaya bir hürriyet dönemi çıktı. Ay­dınlar ve eğitimli kesim, bu hürriyet ortamının ülkenin birçok sorununu çözeceğine inanıyordu. Eğitim seviyesi düşük ya da hiç olmayanlar ise meşrutiyetin neye yaradığını ve kendilerine ne gibi imkânlar getireceğini bilmiyordu. Meşrutiyet döneminde, 31 Mart isyanına kadar olan 8.5 ay­lık sürede, dört ayrı hükümet görevde bulundu. Bu dönemde, birçok sorunlu olay yaşandı ve sonunda ülkede şeriat isteyen bir isyan başladı. Manidar bir tesadüf olarak, toplumun çok farklı kesimleri aynı gün ve aynı saatte farklı yerlerden gelerek isyana katıldılar. Bir merkezden planlanmış olan bu isyan, 13 Nisan 1909 günü yaşandı. Dönem takvimine göre, 31 Mart günü ya­ şandığı için Osmanlı tarihine bu isimle geçti. Tanzimat döneminde, toplumda kökleri daha eskiye uza­nan bir ayrışma su yüzüne çıktı. Avrupa ülkeleri, 1789 yılından itibaren sanayileşme ile beraber ilerlemeye başladılar. Osmanlı toplumunun eğitimli kesimi çareyi Batılılaşma ve çağdaşlaşmada görürken, eğitimsiz kesim kurtuluşu dine dönmekte buluyordu. Osmanlı Devleti’nde meşrutiyetin ilan edilmesi, o dönem için çok önemli bir gelişmeydi. Osmanlı’da yaşanan bu demokratik atılım, ülkenin gelişmesi ve halkın refahı için büyük bir adımdı. Demokrasideki bu adım, üretime yansıtılabilse, Osmani tekrar güçlü bir devlet haline gelecekti. Bu başarı; Mısır, Hindistan ve Pakistan gibi sömürgeleri olan İngiltere için son derece rahatsız edici bir örnek oluşturdu. İngiltere, meşrutiyeti kuran ve Türkçülük fikrini öneren İttihat ve Terakki Cemiyeti’ni kendi çıkarlarına bir tehdit olarak görüyordu. İngiltere, İstanbul’daki elçiliğinin kontrolündeki yandaşla­rı vasıtasıyla önce meşrutiyeti ortadan kaldırmayı hedefledi. Bu hedefin gerçekleştirilmemesi durumunda ise sadaret makamı­ na Kıbrıslı Kâmil Paşa ve meclis başkanlığına Avlonyah Kemal Bey’in getirilmesi için bir isyan planladı. İngiltere, meşrutiyet gelişiminin dışında kalan kitleleri, ordudan atılan alaylı subay­ları, sürgünden dönen ve iş bulamayan memurları, askere git­memek için direnen medrese talebelerini el altından örgütledi. Sultan II. Abdülhamit döneminde bütçeleri kesilen ve toplum­ da itibar kaybetmiş olan medrese hocaları ve ilmiye sınıfını da isyana sürükledi. Önce asker içinde başlayan isyan “Şeriat iste­ riz” nidaları ile medrese hocalarının yönetimine geçti. Planlayıcılar ortadan çekilince, isyan, cahil er ve erbaşlar ile ayaktakımına kaldı ve İstanbul’da bir katliam yaşandı. Sokak­larda yaşanan cinayetler, tecavüzler, yağmalar ve sokak terörü on iki gün sürdü. 31 Mart İsyanına hükümetin seyirci kalması üzerine Selanik III. Ordu’ya bağlı redif tümenleri İstanbul’a meşrutiyet düzenini korumak için gittiler. Bu güç, sonunda 40 bin kişiye ula­ şan Hareket Ordusu haline geldi. İstanbul’a ulaşan ordu, isyan­ cı güçleri adalet önüne çıkardı. 13 Nisan 1909 Sah günü başlayan ayaklanma 27 Nisan 1909 Salı günü Sultan II. Abdülhamit’in tahttan indirilmesiyle son buldu.