Kişiliğin Taşıyıcı Sistemleri: İd, Ego, Süperego

Merhabalar, Zihin Pusulası: "Psikoloji rehberi" podcast kanalına hoş geldiniz. Ben Klinik Psikolog Sertaç Muradhan Yücel.Bu bölümde, psikanalitik kuramın yapısal modelini ve ego psikolojisinin klinik düşünmeye getirdiği çerçeveyi adım adım kuracağız.Freud’un 1923’te Ben ve İd ile ortaya koyduğu yapısal model, ruhsal yaşamı yalnızca bilinçdışı içeriklerin anlamı üzerinden değil, bu içeriklerin hangi ruhsal işlevlerle düzenlendiği ve hangi süreçlerle sürdürüldüğü üzerinden de düşünmeyi mümkün kılar. Bu nedenle ilgiyi, içeriği anlamaya dönük çizgiyi koruyarak, düzenleyen ve taşıyan işlevlere doğru genişleteceğiz.Bu hat içinde “ego süreçleri” dediğimiz alanı, gündelikdildeki benlik çağrışımından ayrı bir düzlemde tanımlayacağız. Uyum sağlama, aracılık etme, gerilimi yönetme ve ruhsal dengeyi sürdürme gibiişlevlerin nasıl kavramsallaştırıldığını açacağız.Bölümün omurgasında yapısal modelin üç temel kavramı yer alacak: id, ego ve süperego. Bu kavramları tek tek tanımlamakla yetinmeyeceğiz; aralarındaki ilişkinin klinik değerlendirmede neyi görünür kıldığını da aynı çizgi içinde ele alacağız.İd başlığında haz ilkesi, birincil süreç ve temsil biçimlerini işleyeceğiz. İdin etkisini, doğrudan gözlenen bir alan gibi değil, düşünce, duygu ve eylem gibi görünümler üzerinden izlenen bir kaynak olarak konumlandıracağız. Çağdaş nörobilimle yan yana getirildiğinde önerilen sınırlı paralellikleri de indirgemeye gitmeden, yalnızca kuramsal düzlemde belirteceğiz.Ego başlığında gerçeklik ilkesi çerçevesinde düzenleyici işlevleri ayrıştıracağız. Egoyu bilince indirgemeyeceğiz; bilince yakın yönleriyle birlikte bilincin dışında işleyen düzenleme süreçlerini de aynı bütün içinde düşüneceğiz. Savunmaları, içeriği ortadan kaldıran bir mekanizma gibi değil, içeriği taşınabilir ve yönetilebilir kılan düzenleme biçimleri olarak konumlandıracağız.Süperego bölümünde ise içsel standartların, ideallerin ve yargılayıcı işlevin nasıl örgütlendiğini açıklayacağız. Süperegonun tonunun daha rehber bir çizgide ya da daha sert ve cezalandırıcı bir çizgide nasıl belirginleşebileceğini netleştireceğiz.Bölümün ilerleyen kısmında, savunmaların tek tek tepkiler gibi değil, kişinin ruhsal dengesini korumak için zaman içinde kurduğu daha geniş bir düzen içinde değerlendirilebileceğini göstereceğiz. Ardından Sterba’nın katkısıyla gözlemleyen ego ve deneyimleyen ego ayrımını ele alacağız ve bu ayrımın terapötik ittifakla ilişkisini çerçeveye yerleştireceğiz.Kapanışta ise kaygı–savunma ilişkisinin yapısal teori sonrası nasıl yeniden formüle edildiğini, savunmaların yapısal düzeyde nasıl düşünülebileceğini ve ego işlevlerinin klinik değerlendirmedeki önemini kısa bir hat üzerinde toparlayacağız.Keyifli dinlemeler.ReferanslarMcWilliams, N. (2010). Psikanalitik tanı: Klinik süreç içinde kişilik yapısını anlamak (S. Akış, Çev.). Bilgi Üniversitesi Yayınları