Korsan Tercüme Yanlış İnanç Anlayışının Paradoksu Sosyal Bilişin Gelişimi İçin Bilişsel ve Durumsal Faktörlerin Rolü Julia Wolf’

Korsan Tercüme Yanlış İnanç Anlayışının Paradoksu Sosyal Bilişin Gelişimi İçin Bilişsel ve Durumsal Faktörlerin Rolü Julia Wolf İnsanlar sosyal canlılardır. Gruplar halinde yaşar ve sürekli olarak diğer insanlarla etkileşim halinde oluruz. Bu nedenle, sosyal biliş -diğerlerini anlama ve onlarla etkileşim kurma yeteneğimiz- günlük hayatımızın temel bir parçasıdır. Bu konuyu özellikle ilginç kılan şey, diğer insanları anlama ya da onlarla etkileşim kurma biçimimizin, nesneler hakkında düşünme ve onlarla etkileşim kurma biçimimizden farklı görünmesidir. Örneğin, başkalarını yalnızca belirli fiziksel kurallara uyan hareketli nesneler olarak değil, aynı zamanda eylemlerine yön veren zihinsel durumları olan insanlar olarak da anlarız. Örneğin, arkadaşım buzdolabına doğru giderken, bunu yalnızca bazı fiziksel yasalar ve düzenlilikler açısından (bunlar altta yatan bir neden olabilir) değil, onun atıştırma arzusu açısından yorumlarım. Benzer şekilde, kendimi de zihinsel durumlar açısından düşünürüm. Örneğin, kalkıp oturma odasına gittiğimde, bunu kitabımı alma arzum ve kitabımın oturma odasında olduğu inancı açısından yorumlarım. Başkalarını böyle bir anlayışla nasıl anladığımız, bunun neleri içerdiği ve ne zaman geliştiği soruları, uzun zamandır filozofları ve psikologları meşgul eden ve disiplinlerarası çok verimli araştırmalara yol açan sorulardır. Bunun merkezinde, çocuklarda sosyal bilişin gelişimine bakan gelişim psikolojisi alanındaki çalışmalar vardır. Bunun nedeni, çocukların başkalarını anlama yetisini nasıl geliştirdiklerine bakmanın, bu etkinliğin gerçekte ne olduğu hakkında bize bir şeyler söyleyebilecek olmasıdır. Örneğin, bu konu üzerine yaptığım araştırmayı tetikleyen büyük sorulardan biri, diğer insanların zihinsel durumları açısından nasıl bir anlayışa varılabileceğinin mümkün olup olmadığı felsefi sorusuydu (bu sorunun tartışılması için bkz. Avramides, 2001). Bu anlayışın çocuklarda nasıl geliştiğine, bu gelişimi nelerin etkilediğine ve nerelerde yanlış gittiğine bakmak, bu sorunun en azından bazı bölümlerine yanıt bulmaya yardımcı olabilir. Sosyal bilişin gelişimi çok geniş bir araştırma alanıdır. Burada odak noktam bunun belirli ama önemli bir bileşeni olacak: yani çocukların başkalarına inanç atfetme ve davranışlarını bu inançlar açısından anlama becerilerinin gelişimi. Bu, günlük sosyal bilişimizin önemli bir parçası olarak kabul edilir ve literatürde genellikle zihin okuma ya da Zihin Kuramı (ZK) olarak adlandırılır. Zihin okuma becerisinin gelişimi en yaygın olarak, çocukların yanlış inanç görevini (YBD) yerine getirme bağlamında başkalarına yanlış inanç atfetme becerilerinin test edilmesiyle incelenir. Bu görev ve sosyal bilişin gelişimiyle ilgili araştırmaların neden önemli olduğu hakkında daha fazla ayrıntıya 1. Bölümde gireceğim. Şimdilik, görevin ana fikirlerini kısaca tanıtacağım. FBT, çocukların inançlarını, başka birine yanlış bir inanç atfedip atfetmediklerini ve davranışlarını bu inanç üzerine tahmin edip edemediklerini test ederek ölçer. Bu, FBT’yi geçmek için çocuğun diğer kişiye gerçeklikten farklı bir inanç atfedebilmesi ve diğer kişinin davranışının gerçeklikten değil bu inançtan kaynaklandığını anlayabilmesi gerektiği anlamına gelir. Örneğin, FBT’nin klasik versiyonunda, çocuklar bir kuklanın oyuncağını bir yere koyduğunu izlerler. Kukla daha sonra ayrılır ve o sırada oyuncak başka bir yere taşınır ya da sahneden tamamen çıkarılır. Kukla geri döner ve çocuğa kuklanın oyuncağını nerede arayacağı sorulur. Bu çalışmalardan elde edilen en önemli bulgu, 4 yaşından önce çocukların bu tür görevlerde sistematik olarak başarısız oldukları ve bu nedenle çocukların inanç anlayışlarının 4 yaşında geliştiğine dair yaygın bir görüşün ortaya çıktığıdır