Miraeus Lecture Margriet Hoogvliet - Religieuze leescultuur van leken in de 15e eeuw

Verschillende historische publicaties hebben de gevorderde religieuze geletterdheid van leken in de vijftiende eeuw laten zien, die soms zelfs gedeeld werd door de sociale middengroepen en incidenteel door arme mensen. Desondanks blijven historische “memes” over de ongeletterdheid van deze groepen, hun onwetendheid, bijgeloof of zelfs hun weerstand tegen religie verspreid worden in de populaire cultuur en in historische handboeken: “The elite’s greater level of literacy gave them the ability to develop their piety through religious readings”; “For most of the middle ages the great majority of people did not read and write” (The Oxford Handbook of Medieval Christianity 2014). Archivalische en codicologische bronnen uit Parijs, Amiens, Douai en Tournai laten daarentegen een volledig ander beeld zien: er is veel documentatie over leken uit de midden- en lagere klassen die geletterd waren en die een of meer religieuze boeken bezaten. Hun overige bezittingen laten zien dat hun huizen vaak gedecoreerd waren met altaarstukken en andere religieuze kunstvoorwerpen, waardoor het privéhuis een ruimte werd waar het heilige aanwezig was, in ieder geval visueel. Leesactiviteiten in het privéhuis vonden plaats in de directe context van deze kunstvoorwerpen en ongetwijfeld soms in relatie ermee. In de geest van “microstoria” zal de materiële cultuur van een aantal van de religieuze privéhuishoudens uit Noord Frankrijk en de Zuidelijke Nederlanden gepresenteerd worden, samen met een aantal voorbeelden van bewaard gebleven boeken die ooit in het bezit waren van gewone stadsbewoners en die door hen gelezen werden. Lezing op 15 mei 2019.