MUSTAFA KEMAL’İN GİZLİ TEŞKİLATI Atatürk’ün îstihbaratçısıydım

EKREM BAYDAR’IN ANILARINI YAYINA HAZIRLARKEN... bU kitabı alıp okumaya başladığınıza göre yakın tarihimizle ve bilhassa Kurtuluş Savaşı günleriyle özel olarak ilgilenen biri olmalısınız. Buna rağmen, hafızanızı ne kadar zorlasanız da Ekrem Baydar’ın adım bir türlü hatırlayamıyorsanız kusuru kendinizde aramayın. 1970 yılında Cumhuriyet gazetesinin sıkı bir takipçisi değilseniz veya gazetede okuduğu bir yazı dizisini kırk yıl sonra hatırlayacak kadar sağlam bir hafızanız yoksa Ekrem Baydar’ı bilmeniz veya hatırlamanız hiç de kolay olmayacaktır. Halbuki biraz sonra Ekrem Baydar’ın (kitap olarak ilk kez yayınlanan) anılarını okurken de göreceğiniz üzere Ekrem Baydar bu ülkenin tarihinde oynadığı rol açısından hiç de sıradan biri değil. Kurtuluş Savaşı sırasında Atatürk’ün direktifiyle İstanbul’daki istihbarat faaliyetlerinin başına geçen. Gizli Servis’in başkanı olarak Anadolu’dan İstanbul’a silah ve insan kaçırma trafiğini yöneten, casuslarını işgal kuvvetleri karargahlanna kadar sokan, Büyük Taarruz öncesinde Yunan Ordusu’nun planlarını ele geçirip Ankara’ya yollayan ve Kurtuluş Savaşı’nın bütün dönüm noktalarında istihbarat akışının sağlanması açısından en kritik görevleri yerine getiren birinden söz ediyoruz. Üstelik devletin Ekrem Baydar’a güveni cumhuriyet döneminde de devam ediyor. İzmir Suikasti sırasında onu İstanbul Emniyet Müd ü r ü olarak görüyoruz, Dersim İsyanı sırasında Tunceli Genel Valisi... Ne var ki en kritik dönemlerde en kritik görevlerde bulunmuş olan bu ilginç adam ancak 1970’de Cumhuriyet gazetesine konuşuyor. Sami Karaören’in yayına hazırladığı yazı dizisi o dönem çok ilgi çekmiş olmasına karşın, kimse onu kitap olarak yayınlamayı akla getirmiyor. Dönemle ilgili birçok ciddi çalışmada adından birkaç satır söz edilen Ekrem Baydar’ın anılarına da birkaç dipnot dışında gönderme yapan yok. Bu durumu devletin ve yayın dünyamızın vefasızlığı veya araştırmacılarımızın tembelliğiyle açıklamayacaksak geriye bir tek açıklama kalıyor. Demek ki Ekrem Baydar Istihbaratçılık yetenekleri açısından o derece ileri bir noktadaymış ki, ülkenin en çalkantılı döneminde yedi düvelin subay ve ajanlarının cirit attığı İstanbul’da kendisini dünyanın en maharetli istihbarat teşkilatına sahip İngilizlerden gizlemeyi başarmakla kalmamış, kendi ülkesinde bile ardında pek bir iz bırakmadan ölüp gidebilmişi!) Bu koşullar altında bile onun izini heyecanla süren ve bu anılan yeniden açığa çıkartan birileri iyi ki var. Kendime pay çıkardığımı zannetmeyin, bu kitap her şeyden önce Bilge Kaya’nın inanılmaz merakının ürünüdür. Bu anılann varlığını ilk kez iki yıl önce Bilge Kaya’dan duymuştum. O da yazı dizisinin fotokopilerini başka bir dosyayı bulmak için aylarca peşinden koştuğu Cemal Alparslan Ertuğ’dan almış. Dosyayı birlikte heyecanla okuduk ve uzun yıllar Kara Vasıf üzerinde çalışmış olan Gürkan Hacır’a götürmeye karar verdik. Yine de eksiğimiz çok. Eklem Baydar’la ilgili birkaç küçük bilgi kırıntısı dışında veriye ulaşamadık. Daha da ilginci Kurtuluş Savaşı tarihi ve İstanbul’daki direniş örgütleriyle ilgili alamnda kabul görmüş çeşitli çalışmaları incelediğimizde, amlara dipnot olarak gönderme yapılmış olsa da anılardaki bilgilerden yeterince faydalanılmadığını, hatta bunlarla çelişen durumlarda ilginç bir şekilde herhangi bir açıklamaya da yer verilmediğini üzülerek tespit ettik. Ekrem Baydar’ın İstanbul Emniyet Müdürü olduğu dönemle ilgili anılarını da yayına hazırlamaktayız. Bu konuda çalışma yapan ve Ekrem Baydar’la ilgili daha kapsamlı bilgilere sahip olan kişilerin katkılarına açık olduğumuzu ve gerek bu kitabın yeni baskılannda gerekse ikinci kitapta bunlara mümkün olduğunca yer vermek niyetinde olduğumuzu belirtmek isteriz. İyi okumalar...