PARTİ, CEMAAT, TARİKAT 2000'LER TÜRKİYE'SİNİN DİNBAZ-POliTİK SEYİR DEFTERİ TAYFUN ATAY

PARTİ, CEMAAT, TARİKAT 2000'LER TÜRKİYE'SİNİN DİNBAZ-POLİTİK SEYİR DEFTERİ Elinizdeki kitap 15 Temmuz 2016 öncesinde yayınevine teslim edildiyse de o tarihte gerçekleşen darbe girişimi ülkeyi dehşet ve endişeye boğarken kitabın basım sürecine de ket vurdu. Ancak basımdan vazgeçmeyi hiç düşünmedim. Çünkü kitap, kanımca hem "15 Temmuz felaketi"nin arka planı, altyapısı, art alanı üzerine hem de bu çerçevede sürdürülen tartışmalara katkıda bulunmaya elverişli bir içerik arz etmekteydi.   Özellikle de darbe girişiminden sonra Recep Tayyip Erdoğan'ın, "Hem Rabbimize hem milletimize verecek hesap olduğunu biliyorum; Rabbim de, milletim de bizi affetsin," şeklindeki sözlerinin geriye doğru izini sürmeye dönük bir içerikti bu!..   Kitap, Adalet ve Kalkınma Partisi'nin (AKP) 2000'lerin başından bugüne uzanan iktidar seyrini değerlendirmek üzere kaleme alınmış bir deneme. AKP'ye "dinbazlık” kavramını işlerliğe sokarak bakıyor, bu kavramı esas alarak odaklaşıyorum. Bu çerçevede aynı zamanda Türkiye'de İslami-muhafazakârlığın kurumsal karşılıkları olarak etkinlik arz eden tarikat ve cemaat çevrelerinin söz konusu dönemde AKP iktidarıyla bağlaşık şekillenen durumlarını, yönelimlerini, pozisyonlarını da tartışma çabası gösteriyorum.   Kitapta yer alan yazıların ilk sürümlerini AKP'nin iktidar döneminin öncesine de açılan yelpazede farklı gazete ve dergilerde kaleme aldım. Ancak tüm bu yazıların altyapısında 1980'lerin başına kadar geriye giden, İslama antropolojik ilgi ve yaklaşım doğrultusunda sürdürdüğüm akademik çalışmalarımın birikimi yatıyor.   Sırasıyla BirGün, T24, Radikal ve halen de devam ettiği üzere Cumhuriyet'te kaleme alınmış nice yazı bu kitabın harcında bulunmakta. Onları, diğer bazı yazılarımla birlikte izleyen sayfalarda okuyacağınız şekilde harmanlayarak elden geldiğince organik bir bütünlüğe kavuşturmaya çalıştım. AKP'nin "demokratik" iddialardan diktatoryal-totaliter eğilimlere dümen kıran siyasi pratiğini herkes için apaçık kılan Gezi olaylarına ilişkin ikinci bölümdeki ilk yazı, önce İngilizce bir makale olarak kaleme alınmıştı. Dördüncü bölüm "Holdingleşen Tekkeler" ise ilkin Cumhuriyet gazetesinde Mayıs 2015'te "Parti-Tarikat-Cemaat” başlıklı bir yazı dizisi olarak hazırlandı ve yayımlandı.   Kitabın ağırlık merkezini "Sekülerlikten Selefiliğe AKP” başlıklı üçüncü bölüm oluşturmaktadır. AKP, Türkiye'nin yabana atılamayacak laiklik deneyimi ve birikimi üzerinde bir "seküler İslam" umudu olarak dünyanın karşısına çıktı, prim yaptı, destek gördü ve 2010'ların başından itibaren siyaseten egemen bir konum kazandı. Ancak sonrasında bu umudu boşa çıkaracak şekilde iç ve dış pek çok faktörün de katalitik etkisiyle "dinbaz-totaliter" bir siyasi anlayışa yönelirken Ortadoğu-İslam coğrafyasındaki yayılmacı hesaplarıyla da titreşimli olarak Selefi İslamın yörüngesine girdi. İşte üçüncü bölüm, bu görüşü temellendirmeye çalışıyor ve tartışmaya açıyor.   Kitabın ilk taslağını bitirdiğim günlerde "AKP 2. Olağanüstü Büyük Kongresi" (Mayıs 2016) dolayısıyla röportaj için Selin Ongun'un karşısına oturduğumda da ona söylediklerimin neredeyse kitabın özeti mahiyetinde olduğunu fark ettim. Bu nedenle onun mutabakatıyla o röportajı da kitabın sonuna "Özet" olarak eklemeyi uygun buldum.   Bu arada yukarıda kaydettiğim üzere darbe girişiminden dolayı yayım aşaması sekteye uğrayan çalışmamda o günden bu yana yaşananların eksikliğinin, bu bakımdan bir boşluk ve kopukluğun okur nezdinde çok fazla hissedilmemesi için 15 Temmuz sonrasında kaleme aldığım bazı yazıları da akış ve bütünlüğü bozmamaya dikkat ederek metne ekledim.   Düşüncelerimin kamuoyu ilgisiyle buluşması yolunda önümü açmış olanlar, sonuçta bu kitabın ortaya çıkmasında pay sahibidir. Bu sebeple Hamza Aktan, Ahmet Tulgar, Doğan Akın, Cem Erciyes ve Can Dündar'a teşekkür ederim. Selin Ongun'a da yaptığımız söyleşiyi burada da paylaşıma açmama imkân tanıdığı için teşekkürler.