Pháp : Nguồn gốc và truyền thống tặng hoa muguet đầu tháng Năm

Hoa muguet theo phiên âm Hán-Việt là hoa linh lan, gọi nôm na là hoa huệ chuông. Mỗi nhánh cây thường trỗ nhiều nụ hoa trắng hình quả chuông, có mùi hương thơm ngát. Hoa muguet thường xuất hiện vào Ngày Quốc tế Lao động. Nhưng ngoài việc cùng diễn ra vào ngày 1 tháng Năm, truyền thống tặng hoa muguet và ngày Lễ Lao động thật ra ít có liên quan với nhau. Theo Hiệp hội các nhà làm vườn ở Pháp (Société Nationale des Horticulteurs de France), truyền thống tặng hoa muguet vào mùa xuân bắt nguồn từ thời xa xưa, còn ngày lễ Lao Động chỉ có từ khoảng một thế kỷ nay. Trong huyền thoại Hy Lạp, thần dương quang Apollon đã tạo ra một thảm hoa muguet trên mặt đất để cho những đứa con gái của vị thần là 9 nàng thơ không dẫm lên sỏi đá, khi đi chân trần. Trong văn hóa cổ đại Hy Lạp, có truyền thống hái hoa thơm kết thành vòng xâu chuỗi, vào mùa xuân để tôn vinh Flora, vị thần của muôn loài hoa. Còn tại Pháp, truyền thống tặng hoa muguet tháng 5 có từ thời Phục Hưng, dưới thời vua Charles IX. Giai thoại kể rằng vào năm 1560, vua Charles IX cùng với thái hậu Catherine de Medicis, đã ghé thăm vùng Dauphiné. Hiệp sĩ Louis de Girard de Maisonforte đã hái nhiều nhánh muguet trong khu vườn của lâu đài Saint Paul-Trois Châteaux để tặng cho nhà vua, lúc ấy mới được 10 tuổi. Vua Charles IX rất thích mùi hoa muguet, nên khi trở về kinh thành, nhà vua mới ban lệnh tặng nhánh hoa muguet cho tất cả các phu nhân, quý bà trong triều đình. Hình thức tặng muguet không rườm rà về mặt nghi lễ, nhanh chóng trở thành một tục lệ phổ biến trong dân gian : tặng hoa muguet để chúc cho nhau trăm điều may mắn, vạn sự tốt lành. Thời kỳ Cách Mạng Pháp, mọi biểu tượng hay truyền thống gắn liền với hoàng gia, vương triều đều bị dẹp bỏ. Kịch tác gia Philippe-François Nazaire với bút danh « Fabre d'Églantine » đề nghị dùng hoa tầm xuân (églantine) một loài hoa hồng dại có trái đỏ, để thay thế cho hoa huệ chuông (muguet), mà ông cho là một biểu tượng của thời vua chúa. Việc tặng hoa tầm xuân diễn ra vào ngày 26 tháng Tư theo lịch Cộng hòa, thay vì ngày 1 tháng Năm như trước kia. Mãi đến đầu thế kỷ XX, truyền thống tặng hoa muguet mới được phục hồi vào ngày 1 tháng Năm. Các nghệ sĩ dùng một nhánh muguet thay thế cho hoa trà mi để cài trên ve áo khoác. Trong thời hậu chiến, các hiệu thời trang Pháp, đặc biệt là Chistian Dior, thường tặng hoa muguet cho toàn bộ đoàn thợ may, cũng như cho tất cả các khách hàng của công ty. Có lẽ cũng vì truyền thống tặng muguet này rơi vào cùng một ngày với Lễ Lao Động, chính thức trở thành một ngày nghỉ có trả lương tại Pháp từ năm 1946, tức cách đây 80 năm, cho nên nhiều người vẫn thường gắn liền biểu tượng của hoa muguet với ngày Lễ Lao Động tại Pháp. Trong nhiều thập niên qua, nhà nước Pháp cho phép các cá nhân cũng như các đoàn thể, hiệp hội được tự do bán hoa muguet trên đường phố, ở chốn công cộng. Tuy nhiên, người dân có thể bán các loại muguet được trồng ở ngoài vườn hoặc đi hái trong rừng, chứ không phải là hoa muguet mua từ các tiệm hoa hay từ các nhà trồng trọt, chủ yếu cũng vì mua hàng rồi bán lại là một hình thức kinh doanh cần phải khai báo.  Theo kênh truyền hình France 24, nhân ngày 1 tháng Năm, các nhà trồng hoa ở Pháp sản xuất khoảng 60 triệu nhánh muguet. Ngoài ngày lễ này, các nhà sản xuất trồng thêm muguet chủ yếu để chiết xuất hương liệu, cũng như để làm thảo dược. Vào những ngày đầu xuân đẹp trời, nhiều gia đình ở Pháp thường rủ nhau vào rừng đi hái tỏi gấu (ail des ours), hoa thủy tiên (jonquille) hay hoa huệ chuông (muguet). Về phần mình, cô Angelina cho biết cô thường mua hoa muguet làm quà tặng cho gia đình : « Theo truyền thống, người ta thường tặng cho nhau những nhánh hoa muguet (hoa huệ chuông) vào ngày 1 tháng 5. Đây cũng là một ngày lễ khá quan trọng ở Pháp, trong gia đình tôi, do mọi người đều được nghỉ lễ, nên đây cũng là dịp để cho gia đình quây quần bên nhau. Mỗi lần có djp gặp nhau, tôi vẫn thường mua hoa muguet để tặng cho mẹ tôi ». Hoa muguet dễ trồng, nhưng xét đơn thuần về mặt kinh doanh, hoa lại không dễ bán. Ông Yves Etancelin, chủ cửa hàng bán hoa ở thành phố Beauvais, vùng Picardie cho biết vì sao : « Hoa muguet khó giữ được lâu nên các chủ tiệm hoa phải biết cách xử lý nhanh. Do thời hạn kinh doanh rất ngắn, cho nên các nhà trồng hoa giao hoa đến các cửa hàng càng muộn càng tốt. Thường thì các tiệm hoa có thể trữ hoa muguet trong khoảng một tuần, nhưng đó là các nhánh hoa có giữ nguyên gốc, trồng ở trong chậu. Như vậy mới dễ quản lý hơn nhiều. Nếu là cành hoa tươi, chỉ có nhánh nhưng không còn gốc, thì đó là một sản phẩm rất dễ bị hư hỏng, nhánh muguet chỉ có thể giữ trong nước tối đa là hai ngày. Theo tôi nghĩ, 95% những người bán hoa sẽ đồng ý rằng đây là ngày lễ nhọc công, vất vả đối với người bán hoa vì muguet khó giữ được lâu, nếu không bán được trong ngày thì phải đành vứt đi, chưa kể đến chuyện chất lượng sản phẩm còn phụ thuộc khá nhiều vào khí hậu thời tiết ». Về phần mình, cô Mélanie Mourisset là một nhà trồng hoa ở vùng Nouvelle Aquitaine. Công ty gia đình cô mỗi năm sản xuất khoảng 500.000 nhánh hoa muguet chủ yếu để kinh doanh nhân ngày lễ 1 tháng 5. Cô cho biết những rủi ro của ngành trồng muguet : « Bất kỳ nhà sản xuất nào trong ngành trồng rau quả hay hoa tươi đều phụ thuộc vào điều kiện khí hậu, nhưng những nhà trồng hoa muguet lại càng dễ bị thời tiết ảnh hưởng mạnh hơn nữa. Riêng với vụ thu hoạch nhân ngày 1 tháng 5, tốt nhất là tính toán cách trồng muguet sao cho các nhánh ra hoa vào đúng dịp lễ, vì nếu nở rộ quá sớm hoặc quá muộn, nhà trồng hoa có nguy cơ bị thất thu, hái rất nhiều hoa mà vẫn không bán được. Chúng tôi cố gắng hái hoa ở độ « tối ưu » , nghĩa là trên cùng một nhánh không có nhiều hoa đã nở rộ mà cũng không có quá nhiều nụ xanh non, để đảm bảo là chùm hoa sẽ nở đúng vào dịp lễ. Sau khi hái xong, hoa muguet được vận chuyển đến phòng có điều hòa nhiệt độ . Điều quan trọng đầu tiên là hoa được cho vào xô nước có pha chất bảo quản, rồi cất vào trong phòng có đủ độ mát lạnh. Chỉ vài hôm trước ngày 1 tháng 5, hoa muguet mới được lấy ra khỏi phòng, rồi được sắp xếp bằng tay, ngắn hay dài, lớn hay nhỏ. Chỉ có những nhánh hoa tốt nhất mới được cho vào hộp cách nhiệt để vận chuyển đến các tiệm hoa. Những năm bội thu chính là thời kỳ hoa muguet nở ngay vào đúng mùa lễ, không quá sớm mà cũng chẳng quá muộn ». Theo ông Farell Legendre, trưởng ban điều hành nghiệp đoàn các chủ tiệm hoa ở Pháp, với thời gian biểu tượng hoa muguet đã đi vào đời sống thường ngày, trở thành một phần của văn hóa Pháp từ lúc nào không hay : « Trong một thời gian dài, biểu tượng của ngày 1 tháng 5 là hoa tầm xuân. Dưới thời Cách Mạng Pháp, hoa églantine được dùng để thay thế cho hoa muguet. Mãi đến đầu thế kỷ XX, truyền thống tặng hoa muguet mới được khôi phục tại Pháp. Theo truyền thống, khi tặng hoa muguet, ta nên tặng một chùm nhỏ với ba nhánh hoa cột lại, thay vì chỉ tặng một nhánh duy nhất. Và trên mỗi nhánh muguet, lý tưởng nhất là nên có 13 bông hoa trắng hình quả chuông : số 13 ở đây lại được cho là số hên, có thể đem lại nhiều may mắn cho người nhận. Vì vậy, nhiều người tiêu dùng ở Pháp vẫn thường tặng cho nhau một chùm ba nhánh. Nếu muốn giữ lâu hơn một chút, nên tặng hoa muguet trồng ở trong chậu. Nhưng dù có tin thuật số học hay không, tặng hoa muguet là một cách để chúc cho nhau được nhiều hạnh phúc và may mắn ».