Pierre Jean Wizard IŞID Tuzağı

İSLÂM DEVLETİ'NİN İSTİLASI İslâm Devleti’nin aniden ve şiddetle Ortadoğu’ya yayılması, uluslararası alanda olduğu kadar bölgesel siyasi seçkinlerde de bir tür şaşkınlık yarattı. Çünkü ilk kez Selefi bir grup, devlet kurma hevesiyle coğrafi bir bölgeyi işgal etme niyetini açıkça ortaya koyuyordu. Başarının bileşenleri Tohumları her ne kadar 2012-2013 yıllarında atılmış olsa da, İslâm Devleti projesi, aslında Batı Irak’ta yer alan el-Anbar eyaletinin en büyük şehirlerinden biri olan ve Bağdat’ın sadece altmış kilometre batısında bulunan, hükümetin kontrolünden ısrarla kaçan Felluce’nin Ocak 2014’te işgal edilmesiyle şekillenmeye başladı. Bağdat Hüküm eti, burada kontrolü yeniden ele geçirmek konusunda sürekli aciz kalıyordu. Bu şehrin ele geçirilmesi aynı zamanda güçlü bir simgesel kopuşu da ifade ediyordu. Felluce özellikle 2004’te, Amerikan işgaline karşı, şehrin belli başlı cemaatlerinin şehir merkezi ve etrafındaki isyanı sırasında çok zor anlar geçirmişti. On yıl sonra, ABD desteğiyle geliştirilen, yerel nüfusun can damarını oluşturan güçleri federal bir çatı altında yeni bir Irak Devleti inşaası projesi etrafında birleştirmek konusundaki geçici hayallere karşın Felluce’nin kaybı, Irak toplumunun kurucu cemaatlerinden biri olan Sünni Arapların bu projeye entegrasyonunun sona erdiğinin habercisiydi. Bu noktada, Irak ve ABD otoritelerinin, Felluce’nin fethinin önemini aylarca fark edemediklerini söylemek gerekir. İzledikleri devekuşu politikası onları, şehrin kaybedilmesinin geçici olduğuna ve tüm Irak genelinde bakıldığında herhangi bir politik etki yaratmayacağına inanmaya itti. Ancak “İkinci Felluce İsyanı” olarak adlandırabileceğimiz bu olayın nasıl başarıya ulaştığına geri dönecek olursak, İslâm Devleti’ne has bir modus operandi’nin (eylem tarzının) hali hazırda var olduğunun ayırdına varabiliriz. İslam Devleti’ne has bu eylem tarzının, ülkenin daha kuzeyinde yer alan di­ğer Irak valiliklerinde ve özellikle Musul’da, Haziran ayında yeniden ortaya çıktığına tanık olunacaktı. Basit bir Selefi-cihatçı grup, kendine has bu hareket tarzı sayesinde, kendisini topluma dayatmayı ve Irak ordusunun tam anlamıyla hezimete uğratılması sürecini tetiklemeyi başardı. İslâm Devleti’nin ilk başlardaki bu başarısının bileşenleri, aslında askerî nitelikte değildir. İslâm Devleti, elbette Irak ordusunun belirli şehirlerdeki ve bölgelerdeki varlığını yerinden edebilecek öncü bir ordu görünümündedir. Ancak kendisini -özellikle Felluce, Ramadi ve el-Anbar eyaletinin diğer belirli yerleşim birimlerinde- el-Kaide’nin 2003 ve 2004’te yaptığının aksine yerel halka yabancı bir işgalci güç gibi hissettirmez ve dayatmaz. İslâm Devleti’nin stratejisi, el-Kaide’ninkinden çok farklı olarak ele geçirilen bu şehirlerin her birinde, yerel iktidarın yerel aktörlere iade edilmesidir. Bu süreç, Felluce’de olduğu kadar, Haziran 2014’te Is­lâm Devleti’nin eline geçen, özellikle Irak’ın Musul ve Tikrit gibi diğer belli başlı büyük şehirlerinde de son derece hızlı bir şekilde işler. Bu tarihten birkaç ay önce, Fırat Vadisi’nde yer alan Rakka ve Deyrizor gibi Suriye illeri, bu tecrübeyi ilk yaşayanlardan olmuştu: İslâm Devleti, zaferin hemen ertesi günü ya da birkaç gün sonra, kabile ve aşiret reisleriyle belirli şartlar altında şehri yönetme sorumluluğunu üstlenen mahalli ileri gelenlere iktidar devretmek üzere devir teslim töreni düzenledi. Şehri yönetmenin ön şartları arasında İslâm Devleti’ne mutlak sadakat, İslâm Devleti’nin resmî amblemleri dışında herhangi bir resmî amblemin kullanılması yasağı ve ahlâk kuralları konusunda cihatçıların emirlerine harfiyen uymak mecburiyeti vardı.