អាមេរិកនិងអ៊ីស្រាអែលពួតដៃគ្នាវាយប្រហារអ៊ីរ៉ង់ ចុះឯណាទៅរុស្ស៊ី និងចិន សម្ព័ន្ធមិត្តរបស់អ៊ីរ៉ង់?

from ទស្សនៈព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក · host RFI ខេមរភាសា / Khmer

សង្រ្គាមវាយប្រហាររបស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលទៅលើអ៊ីរ៉ង់បានឈានចូលដល់ថ្ងៃទី១១ គិតត្រឹមថ្ងៃអង្គារទី១០មីនា។ រុស្ស៊ី សម្ព័ន្ធមិត្តរបស់អ៊ីរ៉ង់ ចំណែកចិនជាអតិថិជនទិញប្រេងរបស់អ៊ីរ៉ង់បានបន្លឺសំឡេងបរិហារិះគន់ជាបន្តបន្ទាប់គ្នា ប៉ុន្តែ គ្មានប្រទេសណាមួយ រុស្ស៊ី ឬចិនដែលចូលជួយអ៊ីរ៉ង់នោះទេ។ គ្មានប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាស អ៊ីរ៉ង់កំពុងចុះទ្រោមដោយការវាយប្រហារផ្លូវអាកាសយ៉ាងចាស់ដៃពីសំណាក់អាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល។ ហេតុអ្វីបានជាចិន និងរុស្ស៊ីមិនព្រមជួយ ហើយផ្ទុយទៅវិញ បណ្តែតបណ្តោយទុកឲ្យអ៊ីរ៉ង់ ដែលជាសម្ព័ន្ធមិត្ត និងជាប្រទេសផ្គត់ផ្គង់ប្រេងនៅឯកោ រងការវាយប្រហារពីអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល តែម្នាក់ឯងយ៉ាងដូច្នេះ? នៅក្នុងវីដេអូដែលចុះផ្សាយដោយទីភ្នាក់ងារព័ត៌មានរដ្ឋអ៊ីរ៉ង់ IRNA នៅក្នុងសមយុទ្ធ កាលពីថ្ងៃទី១២កុម្ភៈ គេឃើញកងទ័ពជើងទឹករបស់រុស្ស៊ីបានចូលរួមធ្វើសមយុទ្ធរួមគ្នាជាមួយកងទ័ពអ៊ីរ៉ង់ នៅច្រកសមុទ្រអកម៉ូហ្ស។ ដោយបញ្ជូននាវាចម្បាំង និងទាហានជើងទឹកជាច្រើននាក់ រុស្ស៊ីបានធ្វើសមយុទ្ធជាមួយកងទ័ពអ៊ីរ៉ង់ នៅក្នុងគោលដៅជំរុញកិច្ចសហប្រតិបត្តិការឲ្យកាន់តែល្អប្រសើរ និងការដោះដូរបទពិសោធន៍យោធារវាងប្រទេសទាំងពីរ។ បើតាមទីភ្នាក់ងារព័ត៌មានរដ្ឋអ៊ីរ៉ង់ នៅក្នុងសមយុទ្ធ កងទ័ពអ៊ីរ៉ង់បានហាត់សមបាញ់ដោយប្រើគ្រាប់កាំភ្លើងពិត ទៅលើគោលដៅ ដែលអាចនាវាចម្បាំងរបស់ខ្មាំងសត្រូវ។ វត្តមានរបស់កងទ័ពរុស្ស៊ីជាមួយកងទ័ពអ៊ីរ៉ង់មានតែនៅក្នុងរូបភាពសមយុទ្ធ កាលពីបីសប្តាហ៍មុនប៉ុណ្ណោះ ព្រោះថា នៅពេលអ៊ីរ៉ង់ចាប់ផ្តើមរងការវាយប្រហារពីអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល តាំងពីថ្ងៃទី២៨កុម្ភៈមក គ្មានទេ វត្តមានរបស់ទ័ពរុស្ស៊ីដើម្បីនៅចាំជួយអ៊ីរ៉ង់។ អ៊ីរ៉ង់ជាដៃគូយុទ្ធសាស្រ្ត ប៉ុន្តែ មិនមែនជាសម្ព័ន្ធមិត្តយោធាដែលរុស្ស៊ីបានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងដើម្បីជួយការពារ រងជាប់ទណ្ឌកម្មអន្តរជាតិព្រោះតែកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរ អ៊ីរ៉ង់មានប្រទេសមិត្តតិចតួច ក្នុងនោះមួយចំនួនធំជាប្រទេសដែលសំឡឹងឃើញប្រយោជន៍ ទិញប្រេងពីអ៊ីរ៉ង់ ដូចជាចិនជាដើម។ នៅខែមករាដើមឆ្នាំ២០២៥ រុស្ស៊ី និងអ៊ីរ៉ង់បានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងជាដៃគូយុទ្ធសាស្រ្តដែលផ្តោតតាំងពីវិស័យថាមពល អប់រំ វិទ្យាសាស្រ្តរហូតដល់កិច្ចសហការយោធារវាងប្រទេសទាំងពីរ។ អ៊ីរ៉ង់ និងរុស្ស៊ីនិយាយកាន់តែចុះសម្រុងគ្នា ព្រោះប្រទេសទាំងពីររងការដាក់ទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចពីអាមេរិក និងអន្តរជាតិដូចគ្នា។ នៅដើមដំបូងដៃនៃសង្រ្គាមរុស្ស៊ីឈ្លានពានអ៊ុយក្រែន អ៊ីរ៉ង់ធ្លាប់បានជួយរុស្ស៊ី តាមរយៈការផ្តល់ដ្រូនពេជ្ឈឃាតទៅឲ្យកងទ័ពរុស្ស៊ីដើម្បីវាយប្រហារទៅលើកងទ័ពអ៊ុយក្រែននៅក្នុងសមរភូមិ។ រុស្ស៊ីជាសម្ព័ន្ធមិត្តដ៏កម្រដែលអ៊ីរ៉ង់ទុកចិត្ត និងសង្ឃឹមទទួលបានការជួយជ្រោមជ្រែង ការពារច្រើនជាងគេ ជាពិសេសនៅក្នុងស្ថានភាពដ៏លំបាក កំពុងរងការវាយប្រហារផ្លូវអាកាសយ៉ាងសន្ធប់ពីអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល។ អ៊ីរ៉ង់ដើរតួសំខាន់នៅក្នុងផលប្រយោជន៍ភូមិសាស្រ្តនយោបាយរបស់រុស្ស៊ី។ ការដួលរលំរបបដឹកនាំអ៊ីរ៉ង់ដែលរុស្ស៊ីធ្លាប់តែជិតស្និទ្ធ និងសហការចាប់ដៃរួមគ្នាដើម្បីទប់ទល់នឹងឥទ្ធិពលរបស់លោកខាងលិច នឹងធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់ប្រយោជន៍របស់រុស្ស៊ី។ ប៉ុន្តែ ហេតុអ្វីបានជាម៉ូស្គូមិនព្រមជួយការពាររបបអ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់ដែលកំពុងចុះទ្រោមនៅក្នុងការភ្លើងសង្រ្គាមបញ្ឆេះដោយអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល? ជាការពិតដែលថា អ៊ីរ៉ង់ និងរុស្ស៊ីបានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងជាដៃគូយុទ្ធសាស្រ្ត ប៉ុន្តែ កិច្ចព្រមព្រៀងនេះ គ្មានទម្ងន់ដូចកិច្ចព្រមព្រៀងយោធាដែលរុស្ស៊ីនិងកូរ៉េខាងជើងបានចុះជាមួយគ្នាកាលពីឆ្នាំ ២០២៤នោះទេ។ កិច្ចព្រមព្រៀងយោធារវាងកូរ៉េខាងជើង និងរុស្ស៊ីបានចែងពីការជួយការពារគ្នាទៅវិញទៅមក ពោលគឺរុស្ស៊ីនឹងលូកដៃអន្តរាគមន៍ជួយ ក្នុងករណីកូរ៉េខាងជើងរងការវាយប្រហារពីខាងក្រៅ។ ចំណែក កិច្ចព្រមព្រៀងអ៊ីរ៉ង់ និងរុស្ស៊ីបានចែងត្រឹមថា ប្រទេសទាំងពីរនឹងមិនតានតឹងផ្នែកយោធាដាក់គ្នា ពោលគឺមិនបានបញ្ជាក់ថា រុស្ស៊ីនឹងចូលខ្លួនមកការពារអ៊ីរ៉ង់នៅចំពោះមុខការវាយប្រហារពីខាងក្រៅនោះទេ។ អ៊ីរ៉ង់គ្រាន់តែជាដៃគូយុទ្ធសាស្រ្តដែលរុស្ស៊ីត្រូវការដើម្បីប្រយោជន៍ភូមិសាស្រ្តនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ច ប៉ុន្តែ មិនមែនជាសម្ព័ន្ធមិត្តដ៏មានអំណាចនុយក្លេអ៊ែរដូចជាកូរ៉េខាងជើងដែលរុស្ស៊ីបានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងចូលជួយការពារឡើយ។ នៅក្រោយរងការវាយប្រហាររបស់អាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល អស់១២ថ្ងៃ ទៅលើទីតាំងនុយក្លេអ៊ែរ កាលពីខែ មិថុនា ឆ្នាំមុន លោកប្រធានាធិបតី ម៉ាសូត ប៉េហ្សក្យន់ផ្ទាល់ធ្លាប់និយាយថា ប្រទេសដែលអ៊ីរ៉ង់ធ្លាប់គិតថា ជាមិត្តនោះ មិនបានជួយអ៊ីរ៉ង់នៅក្នុងសង្រ្គាមសូម្បីតែបន្តិច។ ថ្នាក់ដឹកនាំអ៊ីរ៉ង់ មិនលាក់ពីអារម្មណ៍ខកចិត្ត ព្រោះថាតាំងពីដើមទី រុស្ស៊ីគ្មានបង្ហាញចេតនាផ្តល់សំណាញ់មេឃ ឬប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាសដើម្បីជួយការពារអ៊ីរ៉ង់ពីការវាយប្រហារផ្លូវអាកាសទាល់តែសោះ។ គ្មានប្រព័ន្ធខែលមីស៊ីល គ្មានយន្តហោះចម្បាំងរុស្ស៊ី ដែលអ៊ីរ៉ង់ធ្លាប់បានបញ្ជាទិញដើម្បីទុកការពារដែនអាកាស របបអ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់ត្រូវហេងហាង រងគ្រាប់មីស៊ីល និងការវាយប្រហាររបស់អាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល ស្ទើរតែសុះសព្វសាច់។ អ៊ីរ៉ង់យល់ខុសដែលថា រុស្ស៊ី និងចិនអាចជួយ ក្នុងករណីផ្ទុះសង្រ្គាមជាមួយអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល ចាប់តាំងពីអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលបើកការវាយប្រហារផ្លូវអាកាស បាញ់សម្លាប់មេដឹកនាំសាសនាកំពូល និងមេទ័ពធំៗ ព្រមទាំងដៅបំផ្លាញទីតាំងយោធា និងទីតាំងស្តុកប្រេងថាមពល ចិននិងរុស្ស៊ីបានត្រឹមបញ្ចេញប្រតិកម្ម ជាសំដីការទូត ច្រើនជាងទង្វើ សកម្មភាពជាក់ស្តែងដើម្បីជួយអ៊ីរ៉ង់ពីការវាយប្រហាររបស់អាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល។ អ៊ីរ៉ង់យល់ច្បាស់ពីជំហររបស់ចិន ដែលជាទូទៅ ប្រកាន់ជំហរនៅក្រៅសៃង្វៀន ទៅតាមគោលការណ៍មិនលូកដៃចូលកិច្ចការផ្ទៃក្នុងរបស់ប្រទេសដទៃ។ ប៉ុន្តែ នៅចំពោះមុខនៃភាពស្ងៀមស្ងាត់របស់រុស្ស៊ីដែលអ៊ីរ៉ង់ធ្លាប់តែជួយ ផ្តល់ដ្រូនដើម្បីវាយអ៊ុយក្រែន អ៊ីរ៉ង់មានតែការខកចិត្ត។ អ្នកវិភាគនយោបាយ និងជាអ្នកជំនាញទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ លោកMojtaba Hashemi និយាយថា អ៊ីរ៉ង់សង្ឃឹមទទួលបានជំនួយពីរុស្ស៊ីដូចជា ការចែករំលែកកិច្ចការសម្ងាត់យោធា ឬសារដាច់ណាត់ទៅកាន់សត្រូវរបស់អ៊ីរ៉ង់ឲ្យឈប់វាយប្រហារលើអ៊ីរ៉ង់។ ចំណែក ពាក្យសំដី និយាយគាំទ្រអ៊ីរ៉ង់ ឬទាមទារឲ្យបញ្ចប់ជម្លោះតែមួយមុខ គឺមិនគ្រប់គ្រាន់នោះទេ។ ពីចំណែកខ្លួន រុស្ស៊ីបានគិតគូរយ៉ាងច្បាស់លាស់ថា នឹងមិនចូលប្រឡូកក្នុងសង្រ្គាមនៅដើមបូព៌ាឡើយ។មូលហេតុទី១ គឺរុស្ស៊ីរបស់លោកពូទីនមិនចង់ឲ្យរកាំរកូសជាមួយអាមេរិករបស់លោកដូណាល់ ត្រាំ ដែលលោកពូទីនចាត់ទុកជាដៃគូដ៏សមប្រកបក្នុងដំណើរការចរចាស្តីពីសង្រ្គាមអ៊ុយក្រែន។ មួយវិញទៀត ដោយបណ្តោយឲ្យអ៊ីរ៉ង់រងការវាយប្រហាររបស់អាមេរិក រុស្ស៊ីមានឱកាសដកខ្យល់ខ្លះ ទាំងក្នុងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងការដាក់សម្ពាធពីអន្តរជាតិ។ ត្រូវដឹងថា នៅពេលគ្រប់ក្រសែភ្នែកបែរផ្តោតតែទៅលើសង្រ្គាមនៅដើមបូព៌ា ការវាយប្រហាររបស់អាមេរិកលើអ៊ីរ៉ង់ ការវាយប្រហាររបស់រុស្ស៊ីទៅលើអ៊ុយក្រែននឹងលែងជាសំណុំរឿងធំដែលគេចាប់អារម្មណ៍ តទៅទៀត។ រុស្ស៊ីនឹងមានឱកាសវាយសម្រុកលើអ៊ុយក្រែន ដោយគ្មានការចាប់ថ្នាក់ពីអន្តរជាតិ។ មួយវិញទៀត ការណ៍ដែលរុស្ស៊ីមិនលូកដៃជួយអ៊ីរ៉ង់ ក៏ព្រោះតែហេតុផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចផ្ទាល់ខ្លួន។ កាលពីថ្ងៃសុក្រទី ៦មីនា អ្នកនាំពាក្យរបស់វិមានក្រេមឡាំង លោកឌ្មីទ្រី ប៉េស្កូវបាននិយាយដោយមិនលាក់ថា ចាប់តាំងពីផ្ទុះសង្រ្គាមនៅដើមបូព៌ា ទីតាំងប្រេងរបស់ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ និងបណ្តាប្រទេសអារ៉ាប់ក្លាយជាផ្ទាំងស៊ីបវាយប្រហារ ហើយច្រកសមុទ្រអកម៉ូហ្សដឹកប្រេងទៅអាស៊ី ត្រូវឆ្មាំបដិវត្តអ៊ីរ៉ង់បិទខ្ទប់មក តម្រូវការប្រេង និងឧស្ម័នរុស្ស៊ីបានកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់។ អ្នកជំនាញវាយតម្លៃថា ការកើនឡើងតម្លៃប្រេងនៅទីផ្សារអន្តរជាតិព្រោះតែសង្រ្គាមនៅដើមបូព៌ានឹងហុចឱកាសឲ្យរុស្ស៊ីលក់ប្រេងបានកាន់តែច្រើន ក្នុងតម្លៃខ្ពស់។ រុស្ស៊ីអាចបាក់មុខ ព្រោះមិនជួយការពាររដ្ឋអ៊ីរ៉ង់ដែលធ្លាប់ចុះកិច្ចព្រមព្រៀងសហប្រតិបត្តិការយោធាជាមួយគ្នា។ ប៉ុន្តែ ការឈរឱបដៃ មិនជួយអ៊ីរ៉ង់កំពុងផ្តល់ផលចំណេញបណ្តើរៗដល់រុស្ស៊ី ជាពិសេសលុយបានមកពីការលក់ប្រេង ក្នុងតម្លៃខ្ពស់ ដែលនឹងអនុញ្ញាតិឲ្យរុស្ស៊ីមានលុយយកទៅបន្តចិញ្ចឹមសង្រ្គាមឈ្លានពានអ៊ុយក្រែន។ ជំហររបស់រុស្ស៊ី និងចិនចំពោះអ៊ីរ៉ង់ ធ្លាប់កើតមានរួចហើយជាមួយស៊ីរី ឬវ៉េណេស៊ុយអេឡា។ ជាជាងលូកដៃអន្តរាគមន៍ ចូលក្នុងក្រុមដែលតាំងខ្លួនជាសត្រូវរបស់អាមេរិក រុស្ស៊ីនិងចិនមិនលូកដៃជួយអ្វីទាំងអស់ ដើម្បីកុំឲ្យខាតបង់ប្រយោជន៍ធំ។ ក្នុងករណីមានការផ្លាស់ប្តូររបបនៅអ៊ីរ៉ង់ នោះ ប៉េកាំង និងម៉ូស្គូនឹងត្រលប់មកចរចាជាមួយថ្នាក់ដឹកនាំរបបថ្មី ដើម្បីចាប់ដៃធ្វើជំនួញសាជាថ្មី។ រុស្ស៊ី និងចិនមិនខ្លាចនឹងបើកទំព័រថ្មី បើសិនជាវាផ្តល់ប្រយោជន៍ធំដល់ខ្លួន៕