สมาธิวิถี วิปัสสนาวิถี มัคควิถี Group Sitting2024-05-12

อาณาปานสติสมบูรณ์ย่อมยังสติปัฏฐานให้สมบูรณ์ // . ฌานจิตคือการเกิดดับ ในระดับละเอียด ละเอียดในระดับรูปสัญญา มิใช่กามสัญญา // . ธรรมชาติจิตเนี่ยเมื่อมันอยู่กับความรู้สึกมันจะพรากจากความคิดนึกอัตโนมัติ เพราะในขณะหนึ่งหนึ่ง จิตจะทําหน้าที่รับรู้อารมณ์ได้เพียงขณะเดียวกันอย่างเท่านั้น เมื่อจิตอยู่กับความรู้สึกแนบแน่นอยู่กับความรู้สึกปัจจุบัน แน่นอนทีเดียวโลกของความคิดนึกอดีตอนาคตก็ยุติบทบาท . สภาวะใดที่สัญญาทํางานไม่ปกติ สภาวะนั้นจะไม่รองรับ ปัญญาจะตั้งอยู่ อิงอาศัยอยู่ไม่ได้ ซึ่งตรงกับพระสูติกับคําพุทธพจน์ที่พระองค์ท่านถามว่า"สัญญาและปัญญาอันไหนเกิดก่อน" . แน่นอนทีเดียวสัญญาเกิดก่อนปัญญาเกิดตามหลัง ถ้าคุณสมบัติของสัญญาไม่เต็มร้อยนะเป็นอาพาธปัญญาก็ไม่เกิด นั่นคือเหตุผลว่าไฉน เนวสัญญานาสัญญายตนจึงไม่เกิดร่วมกับการบรรลุธรรม นั่นหมายถึงว่า สมาธิวิถีหรือว่าฌานจิตก็อยู่อย่างเนี้ยมีตั้งแต่ ระดับที่สองถึงระดับที่ ๗ อันนี้เป็นวิถีของฌาน . ส่วนวิถีของปัญญา ๔ ก็เห็นการเกิดแบบของขันธ์ ๕ อยู่ในอรูปฌานทั้ง ๓ ขั้นเบื้องต้นก็เห็นการเกิดแบบของขันธ์ ๔ . โมเมนต์ใดขณะใดที่ไม่ว่าจะเป็นกามสัญญา-รูปสัญญา หรืออรูปสัญญา ๓ ขั้นเบื้องต้น จิตของผู้ปฏิบัติหยั่งรู้ ประจักษ์รู้ แจ่มแจ้งกับการเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงการเกิดดับขององค์ประกอบของรูปและนาม นั่นคือเป็นวิปัสสนา นั่นหมายถึงอะไร . เห็นการเกิดดับในระดับไหน มัคคญานถึงจะปรากฏ การณ์บรรลุธรรมถึงจะปรากฏ แน่นอนทีเดียวเห็นการเกิดดับในระดับกามสัญญาเนี่ยมัคคญานจึงเกิดไม่ได้ มัคคญาน การบรรลุธรรมจะเกิดได้เมื่อต่อเมื่อเห็นการเกิดดับในระดับรูปสัญญาทั้ง ๔ และอรูปสัญญา ๓ ขั้นเบื้องต้นเท่านั้นนะ เท่านั้น ที่ว่าการบรรลุธรรม ก็มีเป็นสุขวิปัสโกเป็นผู้ได้การบรรลุธรรมแบบไม่ต้องอาศัยฌาน อันนั้นไม่จริง อันนั้นเป็นอรรถกถาในเป็นตําราที่มาทีหลัง การบรรลุธรรมใดใด ทัศนคติใดที่บอกว่าการบรรลุธรรมนี้ ไม่ต้องอาศัยฌาน แสดงว่าเค้าปฏิเสธมรรคองค์ที่ ๘ “สัมมาสมาธิ” นั่นหมายถึงอะไร การบรรลุธรรมนั้นก็อาศัยเพียงแค่มรรค๗ ซึ่งเป็นไปไม่ได้น่ะ มรรคองค์ที่ ๘ คือสัมมาสมาธิ ก็คือฌานทั้ง ๔ นั่นเอง เราอย่าลืมนะอรูปฌานหรือว่าอรูปสัญญา ๔ ขั้นน่ะ เหมือนกันนะ องค์ประกอบเหมือนกันกับจตุตถฌาน แตกต่างเพียงเปลี่ยนอารมณ์จากรูปเป็นอรูปแค่นั้นเอง ชัดเจนนะอันนี้คือตอบคําถามกัน สมถะหรือว่าฌานจิตอยู่ในระดับไหนของอานาปานสติ ๑๖ ขั้น และวิปัสสนาอยู่ในขั้นไหนบ้าง - วิปัสสนาอยู่ได้หมดเลย ตั้งแต่กามสัญญา เห็นการเกิดดับในระดับกามสัญญาก็เป็นวิปัสสนา เพียงแต่ว่าเป็นวิปัสสนาในระดับที่ยังไม่รองรับการบรรลุธรรมนั่นเอง * ปิยทัสสี ภิกขุ *