14. สมถวิปัสสนาเพื่อทำนิพพานให้แจ้ง 3/10: การเห็นธรรมชาติ 2 ฝ่ายด้วยอาสวักขยญาณ

ผู้บรรยาย: พระเทพญาณมงคล วิ. (เสริมชัย ชยมงฺคโล)สรุปหัวข้อทั้งหมดที่ปรากฏในไฟล์การบรรลุจุตูปปาตญาณในยามกลางแห่งราตรี: อาการตรัสรู้ที่พระพุทธองค์ทรงเจริญฌานสมาธิจนกำจัดนิวรณ์ได้ แล้วน้อมจิตไปเพื่อหยั่งรู้การเวียนว่ายตายเกิดของสัตว์โลกข้ามภพข้ามชาติการบรรลุอาสวักขยญาณ (วิชชาที่ 3): อาการตรัสรู้ในยามปลายแห่งราตรี ที่ทรงรู้ถึงวิธีประหารอาสวกิเลสให้สิ้นเชื้อไม่เหลือเศษ เป็น "สมุจเฉทปหาน"การเห็นธรรมชาติ 2 ฝ่าย: การเกิดวิชชาจนสามารถเห็น "ธรรมชาติ 2 ฝ่าย" คือ สังขารธรรม (ไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา) และวิสังขารธรรม/พระนิพพาน (เที่ยง เป็นสุข ว่างอย่างยิ่ง มีประโยชน์สูงสุด)หลักปฏิบัติสมถวิปัสสนาเพื่อทำนิพพานให้แจ้ง: การยกพระพุทธดำรัสจากพระไตรปิฎก อังคุตตรนิกาย ฉักกนิบาต มายืนยันถึงลำดับขั้นการเจริญภาวนาอานิสงส์ของกายวิเวกและการถือนิมิต: ความจำเป็นที่ต้องปลีกวิเวก ไม่คลุกคลีด้วยหมู่คณะ เพื่อให้สามารถ "ถือเอานิมิตแห่งสมาธิจิตและวิปัสสนาจิตได้"การปฏิเสธมิจฉาทิฏฐิเรื่องการเจริญแต่วิปัสสนา: การอธิบายยืนยันว่าพระพุทธองค์ทรงสอนทั้งสมถะและวิปัสสนา โดยไม่ได้ปฏิเสธ "นิมิต" อันเป็นฐานที่ตั้งของสมาธิการสงเคราะห์อริยมรรคมีองค์ 8 เข้าในไตรสิกขา: การอธิบายว่าสมถวิปัสสนาต้องดำเนินไปพร้อมกับ ศีล สมาธิ ปัญญา ในองค์มรรคสรุปเนื้อความย่อของไฟล์เนื้อหาในไฟล์นี้เป็นการบรรยายธรรมที่มุ่งเน้นอธิบายอาการตรัสรู้ของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า โดยเริ่มชี้ให้เห็นว่าในยามกลางแห่งราตรี พระองค์ "ทรงเจริญฌานสมาบัติถึงจตุตถฌาน กำจัดกิเลสนิวรณ์" แล้วจึง "ทรงน้อมไปเพื่อจุตูปปาตญาณ ญาณหยั่งรู้จุติปฏิสนธิของสัตว์" ซึ่งทำให้ทรงเห็นการทำกรรมและการรับผลกรรมของสัตว์โลกทั้งอดีตและอนาคต แต่สภาวะนี้ "ก็ยังไม่ถึงความพ้นทุกข์"ต่อมาในยามปลายแห่งราตรี พระองค์จึง "ทรงบรรลุอาสวักขยญาณ เป็นวิชชาที่ 3 จึงทรงเห็นพระนิพพานด้วยแน่นอน" การเห็นพระนิพพานนี้ทำให้พระองค์ทรงเห็น "ธรรมชาติ 2 ฝ่าย" อย่างชัดเจน คือฝ่ายสังขารธรรมที่ "ไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา" และฝ่ายพระนิพพานที่เป็น "เที่ยง เป็นสุข ว่างอย่างยิ่ง มีประโยชน์สูงสุด" ด้วยญาณอันนี้ พระองค์ทรงรู้วิธี "ทำอาสวะให้สิ้นเชื้อไม่เหลือเศษ เป็นสมุจเฉทปหาน" และทรงบรรลุ "พระอนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณ" อย่างสมบูรณ์ การบรรลุมรรคผลจึงต้องเห็นสภาวะที่ตรงกันข้ามกันของธรรมชาติ 2 ฝ่ายนี้ในช่วงครึ่งหลัง ผู้บรรยายได้หยิบยกพระพุทธดำรัสจากพระไตรปิฎก อังคุตตรนิกาย ฉักกนิบาต มาเป็นหลักฐานแสดงถึง "ธรรมะปฏิบัติเพื่อทำนิพพานให้แจ้ง" โดยตรัสสอนว่า ผู้ปฏิบัติจะต้องไม่ยินดีในการคลุกคลีด้วยหมู่คณะ เพื่อให้เป็น "ผู้โดดเดี่ยวยินดียิ่งในความสงัดเงียบ" อันเป็นปัจจัยให้สามารถ "ถือเอานิมิตแห่งสมาธิจิตและวิปัสสนาจิตได้" เมื่อถือเอานิมิตได้แล้ว ย่อมสามารถยังสัมมาทิฏฐิแห่งวิปัสสนาให้บริบูรณ์ สัมมาสมาธิแห่งมรรคผลให้บริบูรณ์ จนนำไปสู่การละ "สังโยชน์ทั้งหลาย" และ "ทำนิพพานให้แจ้ง" ได้สำเร็จตามลำดับผู้บรรยายเน้นย้ำถึงความสำคัญของพระพุทธพจน์นี้ว่า พระพุทธองค์ "ไม่ได้ทรงปฏิเสธนิมิต" และทรงสอนให้เจริญทั้งสมถะและวิปัสสนา หากมีผู้ใดสอนว่าเจริญเพียงวิปัสสนาอย่างเดียวก็บรรลุมรรคผลได้ "ข้อนี้ก็ขัดจากธรรมภาษิตและพุทธภาษิต" การปฏิบัติที่ถูกต้องจะต้องดำเนินไปตามหลักของ "ไตรสิกขา ศีล สมาธิ ปัญญา อันมีอยู่ในอริยมรรคมีองค์ 8" อย่างบูรณาการสามารถศึกษาคู่มือการปฏิบัติธรรมเพิ่มเติมได้ที่เว็บไซต์หลัก: Luangpusodh.com