18. สมถวิปัสสนาเพื่อทำนิพพานให้แจ้ง 7/10: จากนิพพิทาญาณสู่สังขารุเปกขาญาณ และการแทงตลอดอริยสัจ

ผู้บรรยาย: พระเทพญาณมงคล วิ. (เสริมชัย ชยมงฺคโล)สรุปหัวข้อทั้งหมดที่ปรากฏในไฟล์วิปัสสนาวิธีสู่นิพพิทาญาณ: การดำเนินจิตในขั้นวิปัสสนาเพื่อยกระดับขึ้นสู่ "นิพพิทาญาณ" โดยชี้แจงว่าสภาวะนี้ยังไม่ถึงขั้น "โคตรภูญาณ" ที่จะยึดหน่วงเอาพระนิพพานมาเป็นอารมณ์ได้ลำดับสภาวธรรมแห่งญาณทัสสนะ: กระบวนการของจิตจากความเบื่อหน่าย นำไปสู่การคลายกำหนัด ความใคร่จะพ้นไป การพิจารณาหาทาง จนบังเกิด "สังขารุเปกขาญาณ" และ "สัจจานุโลมิกญาณ"การแทงตลอดอริยสัจและพระนิพพานเป็นอารมณ์: การที่จิตเห็นแจ้งแทงตลอดในอริยสัจ ผ่านพ้นจากสภาวะแห่งทุกข์ และก้าวไปสู่การมี "พระนิพพานเป็นอารมณ์เป็นสุข"การรู้แจ้งอวิชชาด้วยแสงสว่าง: การเปรียบเทียบสภาวะเมื่อจิตเห็นแสงสว่าง จึงตระหนักได้ว่าสภาวะในโลกที่ผ่านมาทั้งหมดนั้นมืดมิด อันเป็นการประจักษ์แจ้งว่า "อวิชชาคือความมืด"การเชื่อมโยงสู่วิสุทธิที่ 7: การอ้างอิงถึง "วิสุทธิที่ 7" (ญาณทัสสนวิสุทธิ) และการเน้นย้ำว่าการประจักษ์แจ้งในธรรม ต้องเกิดจากการลงมือปฏิบัติจน "รู้เองเห็นเอง" ไม่ใช่เพียงแค่การอ่านหรือการฟังสรุปเนื้อความย่อของไฟล์เนื้อหาในไฟล์นี้เป็นการบรรยายเพื่ออธิบายสภาวธรรมและลำดับการเจริญวิปัสสนาญาณ เพื่อยกระดับจิตใจไปสู่ความหลุดพ้น ผู้บรรยายได้ชี้แจงถึงวิปัสสนาวิธีในขั้นที่จิตกำลังก้าวขึ้นสู่ "นิพพิทาญาณ" (ความเบื่อหน่าย) โดยเน้นย้ำให้เข้าใจว่า ในขั้นตอนนี้สภาวะจิตยังไม่ก้าวล่วงถึง "โคตรภูญาณ" จึงยังไม่สามารถที่จะยึดหน่วงเอาพระนิพพานมาเป็นอารมณ์ได้อย่างสมบูรณ์อย่างไรก็ตาม ผู้บรรยายได้แจกแจงสายทางของสภาวธรรมต่อไปว่า เมื่อจิตเกิดความเบื่อหน่าย ย่อมนำไปสู่ความคลายกำหนัด และเกิดความตระหนักรู้ใคร่ที่จะพ้นไปเสียจากสภาวะนั้น จิตจึงพิจารณาหาทางออกจนบังเกิด "สังขารุเปกขาญาณ" (ความวางเฉยในสังขาร) เมื่อจิตวางเฉยและปล่อยให้สภาวะดำเนินไปตาม "สัจจานุโลมิกญาณ" (การอนุโลมคล้อยตามสัจจะ) ก็จะสามารถก้าวเข้าไปสู่การ "เห็นแจ้งแทงตลอดในอริยสัจ" ได้ในที่สุดเมื่อผู้ปฏิบัติผ่านพ้นเรื่องทุกข์มาได้ และดำเนินจิตไปจนถึงสภาวะที่ "มีพระนิพพานเป็นอารมณ์เป็นสุข" ผู้ปฏิบัติจะได้พบกับแสงสว่าง ซึ่งจะก่อให้เกิดความรู้แจ้งขึ้นมาเองว่า สิ่งที่ผ่านมาทั้งหมดการเวียนว่ายอยู่ในโลกนั้นล้วนเป็นความมืดมิด อันเป็นการเข้าใจความหมายอย่างถ่องแท้ว่า "อวิชชาคือความมืด" นั่นเองในช่วงท้าย ผู้บรรยายได้เชื่อมโยงสภาวธรรมแห่งญาณเหล่านี้เข้าสู่หลักปริยัติในเรื่อง "วิสุทธิที่ 7" (ญาณทัสสนวิสุทธิ) โดยอ้างอิงถึงเนื้อหาในหนังสือหน้า 198 ถึง 199 พร้อมทั้งฝากคติธรรมที่สำคัญยิ่งยวดให้แก่ผู้ปฏิบัติว่า การอ่านหรือการฟังตามปกตินั้นเป็นเพียงส่วนประกอบ แต่ผลสัมฤทธิ์ที่แท้จริงจะเกิดขึ้นก็ต่อเมื่อได้ลงมือปฏิบัติไปแล้ว จนกระทั่งสภาวธรรมบังเกิดขึ้นให้ "รู้เองเห็นเอง" ข้ามพ้นตัวอักษรในหนังสือไปได้อย่างแท้จริงสามารถศึกษาคู่มือการปฏิบัติธรรมเพิ่มเติมได้ที่เว็บไซต์หลัก: Luangpusodh.com