ታላላቅ መጻሕፍት — Goethe: የወጣቱ Werther ሥቃይ

ሾተልው ወይስ ብዕሩትምህርት 07 | 4 ክፍሎች | አቅራቢ: ሳባ & ኢብሳ & አበባ | ውይይት: ዳዊትና ትግሥትJohann Wolfgang von Goethe (1749–1832) — ገና 23 ዓመቱ ሳለ ሾተልውን ደረቱ ላይ አስጠጋ — ከሞት ይልቅ ፈጠራን መረጠ። በአራት ሳምንታት ውስጥ ብቻ “የወጣቱ Werther ሥቃይ” ጽፎ አውሮፓን አናወጠ — ራሱን ያዳነው ልብ ወለድ ለሌሎች ግን ሞት ወለደ።ክፍል 1 — Goethe ማን ነበር? (ሳባ)* የ Frankfurt ልጅ — በ1749 ተወለደ። አባቱ ጠበቃ እንዲሆን ፈለገ — ልጁ ግን በሁለት ሺ መጻሕፍት ቤተ መጻሕፍት ውስጥ ገብቶ ጠፋ።* Herder — Strasbourg ውስጥ ያገኘው ፈላስፋ — “ከልብህ ጻፍ” ብሎ አበረታታው፤ Shakespeare ን እንዲያነብ፣ የሕዝብ ግጥሞችን እንዲሰበስብ መከረው።* Wetzlar እና Charlotte Buff — ሕግ ለመለማመድ ሄዶ ፍቅር አገኘ። Lotte ዳቦ ቆርሳ ለታናናሾቿ ስታከፋፍል ለመጀመሪያ ጊዜ ተመለከታት — ፍቅር ከዓይኑ ወደ ልቡ ዘልቆ ገባ። እሷ ግን ከ Kestner ጋር ታጭታ ነበረች።* ሾተልው — ደጋግሞ ደረቱ ላይ ያስጠጋዋል — ድፍረት አጥቶ ወይ ሕይወት ስባው። Karl Wilhelm Jerusalem ራሱን ሲያጠፋ — Goethe ከሞት ይልቅ ፈጠራን መረጠ።* አራት ሳምንታት — በ1774 “የወጣቱ Werther ሥቃይ” በአራት ሳምንታት ተጽፎ ታተመ — “የ Werther ትኩሳት” ተነስቶ ወጣቶች ሰማያዊ ኮት ለበሱ — አንዳንዶችም ራሳቸውን አጠፉ።* ከ Werther ወደ Weimar — Duke Karl August ጠርቶ አማካሪ አደረገው — ቀሪ ሕይወቱን Faust ን ጨምሮ ታላላቅ ሥራዎችን ጻፈ።ክፍል 2 — ያ ዘመን ምን ይመስል ነበር? (ኢብሳ)* ሦስት መቶ መንግሥታት — ጀርመን አንድ ሀገር አልነበረችም — ከ300 በላይ ትናንሽ ግዛቶች — ነጋዴ ከ Frankfurt ወደ Hamburg ሲጓዝ ከአሥር ያላነሱ ድንበሮችን ያቋርጣል።* ማኅበራዊ ክፍፍል — ባላባት ካልሆንክ ድምፅህ ተሰሚነት የለውም — Werther ባላባት ባለመሆኑ Count C. ዘንድ ተሰድቦ ተባረረ — ከ Goethe ልምድ የተቀዳ።* Rousseau — “ሰው ነፃ ሆኖ ይወለዳል፤ ነገር ግን በሁሉም ቦታ በሰንሰለት ታስሯል” — Werther ተፈጥሮ ውስጥ ደስተኛ፣ ማኅበረሰብ ውስጥ ሲገባ ውርደት ያጋጥመዋል።* Sturm und Drang — “ማዕበልና ግፊት” — ስሜት ድክመት ሳይሆን ሰውን ሰው ያደርገዋል ብሎ የተነሳ ንቅናቄ — Goethe ዋና ድምፁ ነበር።* ደብዳቤ ብቻ — ልብ ወለዱ epistolary novel ነው — የ Werther ድምፅ ብቻ ይሰማል — ብቸኝነቱ ከቅርጹ ጋር ተዋሕዷል።* ለምን ያኔ? — ፈረንሳይ በአብዮት ስትተነፍስ ጀርመን 300 ቁራጭ ናት — አብዮት ማድረግ አይቻልም — ሕዝቡ በልብ ወለድ ውስጥ ተነፈሰ።ክፍል 3 — ወደ ልብ ወለዱ ራሱ (አበባ)ገጸ ባሕሪያት* Werther — ያልተገራ ስሜት ያለው ወጣት — ሁሉም ነገር ወይ ሙሉ ነው ወይ ባዶ* Charlotte (Lotte) — ደግ፣ ኃላፊነት ያላት — ስሜቷን ተሸክማ የቀጠለች* Albert — ታታሪ፣ ታማኝ — ምክንያታዊ ፍቅር ያለው* Wilhelm — ሩቅ ያለው ጓደኛ — ምላሹ ፈጽሞ አይሰማምታሪኩ — ሦስት ምዕራፎችጸደይ — Werther Wahlheim ደርሶ ተፈጥሮ ውስጥ ይደሰታል — Charlotte ን ያገኛል — ዳቦ ስትቆርስ — “Klopstock!” ብላ ስትናገር ነፍሱን ያነበበች መሰለው — ግን Charlotte የታጨች ናት።ማምለጫ — Wahlheim ለቅቆ ሄደ — Count C. ዘንድ ባላባት ባለመሆኑ ተባረረ — ያቺ ሴት “ከአንተ ጋር መታየት ውርደት ነው” አለችው — Charlotte ተጋባች — ሦስቱ ውድቀቶች ተደራረቡ።ክረምት — ወደ Wahlheim ተመለሰ — ዛፎች ቅጠላቸውን አረግፈዋል — Homer ትቶ Ossian አንሥቷል — ለ Charlotte Ossian ሲያነብላት ሳማት — “ለመጨረሻ ጊዜ!” ብላ ገፋችው — ሰማያዊ ኮትና ቢጫ ቦዲ ለብሶ Albert ሽጉጥ ተውሶ — ራሱን አጠፋ — ማንም ቄስ አልተከተለውም።ሦስቱ ዋና ጥያቄዎች* ስሜት ብቻ ሲመራ ምን ይከሰታል?* ማኅበረሰብ ሰውን ይገድላል ወይ?* ሥነ ጽሑፍ ሕይወትን ይለውጣል ወይስ ይገድላል?ክፍል 4 — ውይይት (ዳዊትና ትግሥት)* Charlotte ጠንካራ ናት — ስሜቷን ገድላ ሳይሆን ተሸክማ ቀጠለች — ስሜትና ኃላፊነት ሚዛን ላይ ቆመች።* የመስክ ሠራተኛው — ሁለቱንም ያቃጠላቸው ያልተመለሰ ፍቅር — ምሁሩ ራሱን ሲገድል ገበሬው ተቀናቃኙን ገደለ — ሥቃይ ብቻ ሳይሆን ሥቃይን ማውጫ መንገድም በደረጃ ይወሰናል።* ብቸኝነት — Werther ን ያደቀቀው ፍቅር ብቻ ሳይሆን ብቸኝነቱ — ሁሉም በር ተዘጋበት — ፍቅር፣ ሥራ፣ ማኅበረሰብ።* Faust — Werther ያላገኘው መልስ — Werther ፍቅርን ብቻ ብቸኛ ምሰሶ አቆመ — ሲሰበር ሁሉ ፈረሰ። Faust ብዙ ምሰሶዎች አሉት — በመጨረሻ መለኮታዊ ፍቅር ያድነዋል።* ክረምት ያልፋል — Goethe ሕይወቱን ያዳነው “ክረምት ያልፋል” ብሎ ማመኑ ነው — Werther ያንን ማመን አቃተው።ያልተነገሩ ነገሮች* Napoleon ይህን መጽሐፍ ሰባት ጊዜ አንብቧል — ከ Goethe ጋር ሲገናኝ ስለ Werther ብቻ ተወያየ* Mary Shelley “Frankenstein” ውስጥ — ፍጡሩ ከመጀመሪያ ካነበባቸው መጻሕፍት አንዱ Werther ነበር* መጽሐፉ በ Leipzig, ዴንማርክ, ጣሊያን ታግዷል — መታገዱ ይበልጥ እንዲነበብ አደረገው* “Eau de Werther” ሽቶ ተመርቶ ነበር — Werther ትልቅ ብራንድ ሆኖ ነበር* Goethe ራሱ በ1787 ሁለተኛ እትም አውጥቶ Charlotte ን ይበልጥ ጠንካራ አደረጋት* በቻይና ሲተረጎም ትኩረቱ በፍቅር ሳይሆን በማኅበራዊ ክፍፍሉ ላይ ነበር* “የ Werther ተጽዕኖ” (Werther Effect) ዛሬም እንደ ስነ ልቦናዊ ቃል ያገለግላልቁልፍ ጥቅሶች“ብቸኝነቴ ልቤን ይፈውሰዋል… ይህች ገነት የሆነች ቦታም ነፍሴን ትሞላታለች።” — Werther“Klopstock!” — Charlotte“To be, or not to be” — Hamlet / “ሾተል ወይስ ብዕር” — Goethe“ሰው ነፃ ሆኖ ይወለዳል፤ ነገር ግን በሁሉም ቦታ በሰንሰለት ታስሯል።” — Rousseau“ሕይወት እስካለ ድረስ ተስፋ አለ።” — Goethe“ማንም ቄስ አልተከተለውም።” — የልብ ወለዱ መጨረሻስሞችና ቃላትሰዎች* Johann Wolfgang von Goethe (1749–1832) — ጸሐፊ፣ ሳይንቲስት፣ ፈላስፋ* Charlotte Buff (Lotte) — Goethe ያፈቀራት ሴት — Werther ምሳሌ* Johann Christian Kestner — Charlotte ያጨችው ሰው — Albert ምሳሌ* Karl Wilhelm Jerusalem — ራሱን ያጠፋ ወጣት ምሁር — የ Werther ዕጣ ፈንታ ምሳሌ* Johann Gottfried Herder — “ከልብህ ጻፍ” ያለ ፈላስፋ* Jean-Jacques Rousseau (1712–1778) — “ሰው ከተፈጥሮ ጋር ሲኖር ንጹሕ ነው” ያስተማረ* Friedrich Schiller — ከ Goethe ጋር Sturm und Drang ውስጥ የነበረ ጸሐፊ* Napoleon Bonaparte — Werther ን ሰባት ጊዜ አንብቧል ይባላልቦታዎች* Frankfurt am Main — Goethe የተወለደበት* Strasbourg — Herder ን ያገኘበት ዩኒቨርሲቲ ከተማ* Wetzlar — Charlotte ን ያገኘባት ከተማ — Wahlheim ምሳሌ* Weimar — Goethe ቀሪ ሕይወቱን ያሳለፈበትቃላትና ፅንሰ ሐሳቦች* Sturm und Drang — “ማዕበልና ግፊት” — ስሜትን ያከበረ የ1770ዎቹ ሥነ ጽሑፍ ንቅናቄ* Epistolary novel — በደብዳቤ ቅርጽ የተጻፈ ልብ ወለድ* Werther Effect — ራስን ማጥፋት ሪፖርት ሲበዛ ሌሎች ተጋላጭ ሰዎች ተመሳሳይ ድርጊት ሊፈጽሙ ይችላሉ የሚለው ንድፈ ሐሳብ* Enlightenment — “አብርሆተ ዘመን” — ምክንያትንና ሥርዓትን ያከበረ ዘመን* Ossian — የሴልቲክ ግጥም — ስለ ሞትና ብቸኝነት — Werther ክረምት ላይ ያነበበው This is a public episode. If you would like to discuss this with other subscribers or get access to bonus episodes, visit www.zeresew.com