(Toplum Mühendisliği) Ecdadın İcadı AKP iktidarında Bellek Mücadelesi

AKP’nin, kurucu iktidar Kemalizm’e karşı verdiği bellek mücadelesi, Kemalizm’in koyduğu kuralların dışına çıkma imkânından ziyade, Kemalizm’in üstünü örtecek biçimde onu kaplamak isteyen bir anlayışla yürütülmüştür. AKP, ilk döneminde Türkiye’yi, Kemalizm’in dışına çıkararak genişlerine imkânına sahip olmuşsa da bunu kullan(a)mamıştır. Gerektiğinde imparatorluğun yerine kullanılabilmesi için onunla aynı ölçüde ve imparatorluğun görülmemesi için şeffaf olarak hazırlanan haritayı, imparatorluğun üzerine serildiğinde (yasal açıdan) imparatorluğun bizzati kendisi olarak saymak imkânlı hale gelecek şekilde tasarlatılmıştır. Ne var ki üzerine serilen ve saydam olmayan bu harita, imparatorluğun üzerine örtüldüğünde, imparatorluk güneş ışını ya da yağış alamamakta, ekolojik yapısı değişmektedir. İmparatorluğu koruması için serilen harita, aslında yapısını bozmaktadır. Bunun sonucunda imparatorluğu gözlemlemek isteyen birisi, ancak haritaya bakarak imparatorluk hakkında karar verebilecektir ki bu da imparatorluk hakkında gerçeğe ulaşmanın, yalnızca bire bir ölçeğindeki haritanın el verdiği oranda imkânlı olması demektir. “Eski” Türkiye’yi yıkamayan AKP, gerek hafıza mekânları üzerinden, gerekse anma törenleri üzerinden giriştiği bellek mücadelesinde, “eski” Türkiye’yi, eski Türkiye’nin bire bir ölçeğindeki Yeni Türkiye haritasıyla kaplamaktır. Nitekim denemedeki “kaplama” edimi, AKP’nin bir öze dönüş enstantanesi olarak sunduğu Yeni Türkiye’yi restore etme anlayışını ortaya koymaktadır. Varolanın yerine geçemeyen, eskinin yerine yeni bir şey kurma kapasitesi son derece sınırlı olup, altında daima bir başka özü barındıracak bir restorasyondur. AKP’nin yeni bir bellek yeni bir Türkiye kurma girişimi, taklitçi bir harita ile kaplama edimi değil, ancak toplumsal travmaları iyileştirme, rehabilite etme iddiası taşıyan bir restorasyon girişimi olsa desteklenebilirdi. Oysa geldiği noktada iktidar aracı olarak belleği bir kutuplaştırma, tek hakikat olarak sunduğu Yeni Osmanlıcılık üzerinden hiyerarşik bir üstünlük olarak sunan AKP, karşı bir hafıza olduğu ilk döneminde toplumda varolan “yaşanan deneyimi” ile “aktarılan deneyim" arasındaki uçurumu küçültmeyip, daha da derinleştirmiştir. AKP, geçmişi toplumsal belleğin direniş imkânı kapsamında şimdinin olumsuzluğunu aşmak için bir hafıza gücü olarak ortaya koymamış, geleceği kurmasına-diriltmesine izin vermek için, geçmişi rövanşist bir biçimde şimdide keşfetmekle yetinmiştir. Kendi hayal-et-tiği-ni, alternatifsiz tek hakikat olarak dayatmaktadır. Bu açıdan AKP’nin bire bir ölçeğinde Türkiye’nin üzerine serdiği Yeni Türkiye ile arasındaki belleksel yanlma da derinleşmekte, süreçler, farklı hatırlama biçimleri belleğe eklenerek değil; bellekten elenerek iktidann buyurgan karar vericiliğine teslim edilmektedir. Yeni Türkiye, AKP’nin Türkiye üzerindeki haritası, bir özdeşleşme imkânı olarak değil; hipnoid süreci olarak karşımızdadır. Zira özdeşleşme normalde kişinin örnek aldığı kişiye göre kendi egosunu şekillendirmesidir. Onun gibi olma isteği mevcuttur. Birey arzusuna nesne olarak seçtiği kişinin belli bir özelliği ile özdeşleşip, taklit ettiği nesneyle libidinal bir bağ kurmaktadır. Grupta ortak bir nesnede birleşen bireysel egolar ile bu ortak nesne yüceleştirilir ve bu yolla egolarında birbiriyle özdeşlik kuran bireylerin ortaklığı söz konusu olur. Hipnoid süreçte ülküleştirilen nesneye tam bir teslimiyet ve boyun eğiş söz konusudur. Dolayısıyla AKP’nin Türkiye’nin üzerini kapladığı harita olarak Yeni Türkiye, hipnoid bir süreç olarak sunulmamahdır. Hipnoid süreçte ben, varlığını geliştirecek bir bilince sahip değildir ve bu yüzden nesneyle kurduğu bag da mesafesini yitirmiştir. Boşluk kabul etmeyen bu süreçte ben, kendisi için değil; nesne için çalışan kendinde bir nesne haline gelir. AKP’nin inananlarına, sınırlı bir varoluş şansı sunmaktadır ki bu iktidarına tam bir sadakat ve itaat bekleyen AKP’nin, topluma yönelttiği hipnoid bir taleptir.