Türkiye’de Radikalleşme, Örgütleme, Lojistik IŞID Ağları DOĞU EROĞLU

Türkiye İŞİD’i Araştırması: Neden ve Nasıl? Gazete haberlerinin gündelik ajandası ve yer kısıtlılığı, dergi makaleleri-ninse derinleşmeye olanak tanırken çoğunlukla tek bir olguya açıklama getirmeye çalışan karakteri yeterli hareket alanı bulamadığımı hissetmeme yol açıyordu. Bu araçlar 2014’ten itibaren muhabir olarak radikalleşme sıcak noktalarını gözlemlediğim saha görevlerinde, kamuoyunun IŞÎD veya İslâm Devleti olarak tanıdığı yapıların faaliyetlerine ilişkin gördüklerimi aktarmaya yetmez hale gelince bir kitap çalışması yapma fikrine sıcak bakar oldum. Çalışmada, 2014-2017 arasında Türkiye’nin farklı kentlerindeki saha araştırmalarım sırasında yaptığım gözlem ve temaslarımı birbirleriyle tutarlı bir biçimde yan yana koyup, önemli yerel yapılanmaların karakteristiklerini değerlendirmeye çabaladım. Amaçlarımdan biri, genel ve yerel yarılmalar arasındaki farkları göstermekti; yani kısa süre içinde şekillenen genel 1Ş1D algısı ve bu çerçeveye ilişkin ayrıntıların, her bir Türkiye İŞİD’i yapılanmasına ne kadar uyduğunu araştırdım. ............... Kitapta, Türkiye İŞİD’i örgütlenmelerinin bulunduğu yerellerle ilgili yapılan değerlendirmelere; örgütlenen şahıslarla yapılmış mülakatlar, örgütlenmiş kişilerin aileleriyle yapılan görüşmeler, radikalleşme sıcak noktalarında yapılmış gözlemler, ilgili mahallelerde yaşayan diğer kişilerin aktardıkları, Türkiye IŞİD’i yerellerinde radikalleşen şahısların soruşturmalar kapsamındaki ifadeleri ve bu şahıslar hakkında yapılan iletişim tespitleri ve fiziki takipler veri oluşturdu.1 Yegâne kaynak olduklarında yanlı ve eksik bir ürün ortaya çıkansa da soruşturmalar kapsamında kayıt altına alınmış telefon görüşmeleri ve yazışmalar ile fiziki takiplerden asgari ölçüde yararlanmak zorunda kaldım. Türkiye IŞİD’inin yapılanışı sırasında ihmalleri bulunduğu tartışma konusu olan Emniyet kaynaklarınca hazırlanan polis fezlekeleri ve bu fezlekeler temel alınarak oluşturulan iddianamelerdeki değerlendirmeleri değil, bu metinlerde kullanılan somut olguları kaynak edindiğimin de altını çizmem gerekiyor. Çalışma boyunca kullandığım Türkiye IŞİD’i ve İslâm Devleti kavramları hakkındaki ayrıma da değinmem lazım. İkinci sebepse farklı iki organizasyonu; yani Suriye ve Irak’ta bölgesel bir egemenlik kurmuş, kamu kurumlarına sahip olmuş, para basmış, pek çoklarınca bir “proto-devlet” olarak tanımlanmış İslâm Devleti ile el-Kaide kökenlerinden bugüne ulaşan Türkiye’deki yapılanmaları birbirlerinden kolaylıkla ayırabilmekten ibaret. Yani çalışma boyunca Türkiye’de egemen bir devletin hukuk ve güvenlik sistemine rağmen faaliyet yürüten yerel yapılanmalardan bahsederken Türkiye IŞİD’i, İrak ve Suriye’de bölgesel egemenlik oluşturabilmiş yapıya atıfta bulunurken ise )slâm Devleti isimlerini kullandım. Öte yandan Türkiye IŞİD’i tanımlaması, Türkiye’nin İslâm Devleti’nin kurulu olduğu Suriye ve Irak’a kara sınınnın bulunması sebebiyle göz ardı edilen bir olguya da göndermede bulunuyor. İslâm Devleti, tüm dünyadan gelen destekçiler ile yerel unsurların birleşiminden oluşuyordu; bu yapının Türkiye’deki uzantılarının ortaya çıkışıysa İslâm Devleti’nin kendisinden daha da önceye dayanıyor. Benzer şekilde, İslâm Devleti’nin çözülmesi de Türkiye’deki Selefi komüniteyi ortadan kaldırmadı. Dolayısıyla otonom karakterini koruyup evrimine devam edecek, çeşitli dönemlerde çatı örgütlerle yol arkadaşlığı kurabilecek Türkiye’deki yapılanmalar tanımlarken İslâm Devleti’nin Türkiye Ağları yerine, Türkiye IŞİD’i deyişini kullanmanın daha uygun olacağı görüşündeyim.