د کرښې پر غاړه

په داسې حال کې چې د افغانستان او پاکستان تر مینځ د تورخم لاره د تیرې اونې راهیسې تړلې پرته ده، سوداګر او عام ولس وايي د تاوانونو او ستونځو سره مخ شوي دي. په دې لړ کې د پاکستاني او افغان چارواکیو تر مینځ خبرې هم شوي دي خو لا تراوسه د لارې د پرانستلو پریکړه نه ده شوی.نن پرې دکرښې په غاړه کې بحث کوو

په پیښور کې د فبرورۍ په لسمه د جمیعت علماء اسلام په مرسته په شوي جرګه کې د سیمې په امنیت اندیښنه ښودل شوی او له ریاسته د امنیت پرځآي کولو غوښتنه شوی ده. له دې وړاندی هم یو شمیر سیاسي او ولسي جرګې شوی دی خو د امنیت ستونځه نه ده هواره شوی. ددې تر شا څه علتونه دي؟ نن پرې د کرښې په غاړه کې بحث کوو.

د جنورۍ پر ۲۰مه د خان عبدالغفارخان، چې په باچا خان هم مشهور وو، ۳۷م تلين ولمانځل شو. نوموړي د تعلیم او عدم تشدد له لارې د پښتنو په ټولنه کې د اصلاحاتو او پرمختګ لپاره مبارزه کړې وه. خو نن د عدم تشدد د غه نړیوال مبارز خپل وطن له تشدد سره مخامخ دی. دا چې د دې تر شا څه لاملونه دي او دا خاوره څه ډول پرامنه کېدای شي؟ د کرښې پر غاړه خپرونه کې نن پر همدې موضوع بحث شوی دی.

په کورمه کې د شيعه او سني ډلو د مشرانو لخوا د سولې پر تړون سربېره د امنیت وضع ترینګلی ده او د پاړه چینار لویه لاره تړلې پرته ده. بلخوا په بګن کې مظاهرچیان وايي چې باید حکومت هلته د اوښتو تاوانونو معاوضه ورکړي. په عين حال کې د خيبر پښتونخوا حکومت وايي چې د سولې د تړون عملي کولو او د ولس د ستونزو هوارولو لپاره اقدامات کوي. نن "د کرښې پر غاړه" اونيزه خپرونه کې پر همدې موضوع بحث شوی دی.

د ډېسېمبر پر ۱۶مه د پېښور پر ارمي پبلک سکول په وسلوال برید کې د وژل شويو ۱۰م تلين ولمانځل شو. د ۲۰۱۴ز کال په هغه برید کې ۱۵۰ کسان وژل شوي ول چې زياتره يې زده کوونکي ول. د هغې پېښې د پلټنې لپاره یو عدالتي کمېشن جوړ کړل شوی وو خو تر اوسه کمېشن خپل راپور نه دی په ډاګه کړی. د ارمي پبلک سکول د وژل شويو ماشومانو ميندې او پلرونه د هغه راپور د خپرولو غوښتنه کوي.

په داسې حال کې چې د پنجاب حکومت د لوګنجي لړې یا سموګ له کبله تر ۱۲ ټولګي پوری ټولی تعلیمي اداری تړلې دي، د خیبر پښتونخوا په ځينو برخو کې هم د دغې لړې د خلکو ژوند اغیزمن کړی دی. د ماشومانو لپاره د ملګرو ملتونو اداره یونیسيف وايي چې اقلیمي بدلون په پاکستان کې د شاوخوا۱۱ مېلینونه ماشومانو ژوند له خطر سره مخ کړی دی. د کرښې پر غاړه کې پر دې موضوع بحث شوی دی.

په کورمه کې يو وار بیا د ناامنۍ پېښې زیاتې شوې دي. په دې وروستیو کې د شیعه ګانو او سنیانو ترمینځ د شویو نښتو له کبله د دې سيمې زیاتره لارې تړل شوې وي. تر دې وړاندې هم په وار وار دغسې پېښې شوې دي چې د حل لپاره يې جرګې هم جوړې شوې دي، خو د کم وخت لپاره په سيمه پرامنه شي خو بیا داسې يوه پېښه وشي چې ورسره زړه شخړه بیا تازه شي. داسې ولې کېږي؟

په داسې حال کې چې د پاکستان مرکزي حکومت د یو فرمان له لارې پښتون ژغورنې غورځنګ (پي ټي اېم) ناقانونه سازمان ګرځولی، د غورځنګ مشران وايي د اکتوبر ۱۱مې جرګه به په هر حال کې کوي. په خيبر کې د کېدونکې دې جرګې په اړه د خیبر پښتونخوا يو صوبايي وزیر پښتون یار خان وايي د پي ټي اېم غوښتنې قانوني دي خو په جرګه کې د ګډون په اړه به یې ګوند پرېکړه کوي. په اونيزه خپرونه "د کرښې پر غاړه" کې دا ځل پر همدې موضوع بحث شوی دی.

په داسې حال کې چې خیبر پښتونخوا صوبه د بدامنۍ په لمن کې ده، د لکي مروت پولیسو پر پولیس سرتیرو د وسلوالو بریدونو خلاف احتجاج پیل کړی دی. هغوی تور پورې کوي چې پوځ او استخباراتي ادارې یې په کار کې مداخلت کوي او که چیرې واک ورکړل شو نو د سیمې امنیت به پر ځای کړي. دا چې په لکي مروت کې د پولیسو د احتجاج ترشا څه دي؟ د کرښې پر غاړه خپرونه کې پر همدې موضوع بحث شوی دی.

په داسې حال کې چې د اګست پر ۳۰مه په نړۍ کې د جبري لادرکۍ د قربانیانو ورځ لمانځل کېږي، په خیبر پښتونخوا او بلوچستان کې په زرګونو کسان لادرکه دي. حکومت ادعا کوي چې په دغه اړه یې کمېشن جوړ کړی او تر اوسه یې یو شمیر مقدمې هوارې کړې دي خو د لادرکه کسانو کورنۍ پر کمېشن بې باوري څرګنده کوي.

د ژغورنې اداره ریسکیو ۱۱۲۲ وايي چې د روان کال په لومړیو ۶ میاشتو کې په خیبر پښتونخوا کې ۴۴۸ کسان ډوب شوي دي. چارواکي زیاتوي چې په دې کې د مقامي خلکو په ګډون سیلګري، ماشومان او ښځې شاملې دي. دا اکثره هغه خلک دي چې د ګرمۍ په موسم کې په خوړونو او سیندونو کې لامبي. د دومره ډېرو کسانو د وژل کېدو وجوهات څه دي او مخنیوی یې څنګه کېدلی شي؟ په دې اړه د کرښې پر غاړه خپرونه د شاهين بونیري په کوربه توب واورئ.

د بنو د پرلت مشران وايي حکومت ته یې خپلې ۱۲ غوښتنې وړاندې کړې دي او هیله من دي چې پوره شي. دوی پر داسې مهال د خیبر پښتونخوا له اعلاوزیر علي امین ګنډه پور سره لیدلي دي چې تېره اونۍ په بنو کې د لاریون پر مهال د ډزو تر پېښې وروسته په سیمه کې ناکراري ده او صوبايي حکومت د جولای پر ۲۵مه د لوړپوړو ملکي او امنیتي چارواکو یا اپېکس کمېټۍ غونډه ورغوښتې ده. د بنو پرلتوال وايي چې له حکومته یې په سیمه کې د امنیت، د عزم استحکام په نوم د عملیاتو نه کولو، د وسلوالو ډلو ترمینځ د توپیر نه کولو، پولیسو ته د عامه نظم ساتلو واک سپارلو او پر کورونو د پوځ د چاپو درولو په ګډون ۱۲ غوښتنې کړې دي. دوی وايي، د امنیت تر ټینګښته خپل احتجاج ته دوام ورکوي. په سیمه کې له پوځي چاوڼۍ سره نېږدې احتجاجي ناسته د جولای پر ۱۹مه د ناامنۍ پر ضد د پراخ لاریون پر مهال د ډزو په پېښه کې د یوشمېر کسانو تر مرګژوبلې وروسته پیل شو. پرلتوال تور پورې کوي چې امنیتي ځواکونو پر هغه ورځ په چاوڼۍ کې پر لاریونوالو ډزې وکړې. خو د پاکستان د پوځ ویاند جنرال احمد شریف د جولای پر ۲۲مه په راولپېنډۍ کې خبري غونډې ته ویلي ول چې مظاهرچیانو د امنیتي ځواکونو پرضد په نعرو وهلو او په کاڼو ویشتلو سرتېري پارولي ول. ده وویل، پوځیانو له لارښوونو سره سم هغوی ته ځواب ووایه. شریف دا هم ویلي ول چې عزم استحکام عملیات اړین دي او زیاته یې کړه چې پوځ په وسلوالو ډلو کې هېڅ توپیر نه کوي. اخوا د خیبر پښتونخوا حکومت د ډزو د پېښې د پلټنو اعلان کړی دی. دا موضوع مو د کرښې پر غاړه خپرونه کې څېړلې ده چې دلته یې اورېدای شئ.

په داسې حال کې چې خیبر پښتونخوا د بجلۍ له کمساري لوډشېډینګ سره مخامخ ده، صوابۍ اېکشن کمېټۍ د جون له ۳۰ مې د بجلۍ د بیلونو نه ورکولو اعلان کړی دی. ‌‌بلخوا صوبايي حکومت وايي چې د بیا بیا خواستونو باوجود مرکزي حکومت د ستونزې په هوارولو کې مرسته نه ورسره کوي.

په داسې حال کې چې د ماحولیاتي بدلون له کبله بارانونه بې ترتیبه شوي دي، په خیبر پښتونخوا او بلوچستان کې سېلابونو کروندګرو ته تاوانونه اړولي دي. له دې سره سم کروندګر د تخمونو او درملو لوړو بیو له ستونزو سره مخامخ کړي دي. بلخوا چارواکي وايي چې د کروندګرو لپاره یې پر یو شمېر پروژو کار روان کړی دی.

د ایران ولسمشر سید ابراهیم رییسي په اسلام اباد کې د پاکستان له وزیراعظم شهبازشریف سره تر لیدو وروسته ويلي دي چې له پاکستان سره یې د دوه اړخیزې سوداګرۍ کچ ۱۰ اربه امریکايي ډالرو ته پر رسولو موافقه کړې ده. نوموړی د اپرېل پر ۲۲مه په درې ورځني سفر اسلام اباد ته رسېدلی دی. دا د دواړو هېوادونو اړيکې به سيمه ييز ته امنيت ته څه ګڼه ورسوي؟ د کرښې پر غاړه خپرونه کې پر همدې موضوع بحث شوی دی.

په خیبر پښتونخوا کې د روانو بارانونو سره په تړلو پېښو کې لسګونو کسانو ته مرګژوبله اوښتې ده. پوهاند وايي، د اقلیمي بدلون له وجې د بې وخته بارانونو او سېلابونو لړۍ تېزه شوې او خلکو ته یې د سر او مال زیانونه اړولې دي. دا اوونۍ د کرښې په غاړه خپرونه کې د چاپېریال ساتنې په موضوع له پوهانو سره خبرې کوو.

په خیبر پښتونخوا کې د قدرتي افتونو پر وړاندې د مبارزې ادارې (پي ډي ایم اې) ویلي دي چې وروستیو بارانونو او ږلۍ په صوبه کې د شپږو ماشومانو په ګډون اته کسان وژلي او ۲۴ یې ټپیان کړي دي. توپاني بارانونو په شانګله، باجوړ، پېښور، لکي مروت او مانسهره کې ۲۷ ودانۍ هم اغېزمنې کړي دي. نن د کرښې پر غاړه خپرونه کې پر دې موضوع غږېدلي یو چې صوبه د اب و هوا له کوم ډول بدلون سره مخامخ ده او د تاوانونو کمولو لپاره کومې ستراتیژۍ ته اړتیا ده؟ بشپړه خپرونه واورئ.

سره له دې چې روژه د برداشت، زغم او همدردۍ میاشت ده، په دغه میاشت کې په ټولنه کې زغم نور هم راکم شي او د خلکو تر مېنځ د جنګ جګړو یا ښځو او ماشومانو پر ضد د تشدد پیښې زیاتې رامنځ ته کیږي. ایا د پښتنو په ټولنه کې د زغم یا برداشت د ودې لپاره ولسي او کلتوري اصلاحاتو ته اړتیا ده؟ دا اوونۍ د کرښې په غاړه خپرونه کې موږ په دې بحث درلودلو.

د کرښې پر غاړه خپرونه مو دا ځل د روژې له پیلېدو سره په خیبر پښتونخوا کې د ګرانۍ زیاتېدو موضوع ته ځانګړې کړې ده. د صوبې اوسېدونکي وايي چې د روزګار موقعې کمې دي او په روژه کې د شیانو بیې لوړې شوې دي چې دوی په اخیستو کې له لوی مشکل سره مخامخ دي. دا په داسې حال کې ده چې صوبايي حکومت خواوشا ۹۰۰،۰۰۰ کسانو ته په روژه کې د ۱۰، ۱۰ زره روپیو ورکولو اعلان کړی دی. په خپرونه کې پر دې غږېدلي یو چې ایا له دې ډول لنډمهاله اقداماتو سره د بې وزلۍ او ګرانۍ ستونزه هوارېدای شي؟ بشپړه خپرونه واورئ.

په داسې حال کې چې د پاکستان نګران وزیراعظم انوارالحق کاکړ ویلي چې له وسلوالو ډلو سره به هیڅکله مذاکرات ونکړي، د خيبر پښتونخوا په ډېره اسماعيل خان کې په وسلوالو بریدونو کې د پاکستان د پوځ ۲۵ سرتېري وژل شوي او لسګونه نور ژوبل شوي دي. تحریک جهاد پاکستان پر امنیتي ځواکونو د برید ذمه واري منلې ده. دا اوونۍ "د کرښې پر غاړه" خپرونه کې پر دې موضوع له مېلمنو سره خبرې کوو چې د خیبر پښتونخوا په جنوبي ضلعو کې ولې د امنیت وضعیت په خرابېدو دی؟

په داسې حال کې چې په پاکستان کې د ګوزڼ پر وړاندې کیمپېن روان دی، په شمالي وزیرستان کې د اتمانزیو جرګې د ماشومانو پر واکسینونو بندیز لګولی دی. انتظامي چارواکي وايي، د جرګې ډېرې غونډې یې منلې دي او د مسلو د هواري هڅه کوي. په تېر کال کې په پاکستان کې د پولیو ۲۰ پېښې ثبت شوې وې چې ورڅخه یې ۱۷ د شمالي وزیرستان وې. د کرښې پر غاړه خپرونه مو دا ځل همدې موضوع ته ځانګړې کړې ده.

په داسې حال کې چې په خیبر پښتونخوا کې سرکاري پوهنتونونه له مالي بحران سره مخامخ دي، د پاکستان وفاقي حکومت د پېښور پوهنتون په کلنۍ پانګو کې د ۲۷ مېليونه روپیو د کمي پرېکړه کړې ده. د استادانو د اتحادیې مشران وايي چې په دغه اړه یې احتجاجونه هم کړي، خو تر اوسه یې حکومت غوښتنې نه دي منلي.

د تېلو او ګیسو د چارو پوهان وايي چې خیبر پښتونخوا د قدرتي وسایلو ګڼې زېرمې لري خو د ناسمې منصوبه بندۍ او پالیسیو له کبله یې ځايي خلکو ته ګټه نه رسېږي. دا مهال پاکستان د ورځې پر سر خواوشا ۷۰ زره بېرله تېل پیدا کوي، چې نیمايي یې له خیبر پښتونخوا څخه راځي. دا خیبر پښتونخوا د تیلو او ګیسو څومره زېرمې او د دې ګټه په څه ډول ځايي ولس ته رسېدای شي؟ نن د کرښې په غاړه اوونيزه خپرونه کې پر همدې موضوع بحث شوی دی.

د پاکستان دولتي بانک د شمیرو تر مخه په دغه ملک کې د ګرانۍ شرح د ۲۷ فیصده څخه اوړیدلی ده چې پر ضد یې په ټول ملک کې احتجاجي مظاهرې هم شوي دي. د ګرانۍ علتونه څه دي او له دې بحرانه د راوتلو لاره څه ده؟ نن پرې د کرښې په غاړه کې بحث کوو

په داسې حال کې چې د خیبر پښتونخوا په جنوبي سیمو کې وسلوال بریدونه زيات شوي، د سیمې ولسونو له حکومته د امنیت ټینګولو غوښتنه کړې ده. په دې وروستيو کې په جنوبي ضلعو کې د زياترو وسلوالو بریدونو ‌ذمه واري تحریک طالبان پاکستان او په باجوړ کې د ځانمرګي برید ذمه واري بيا د داعش خراسان څانګې منلې ده. .د کرښې پر غاړه اوونيزه خپرونه کې پر همدې موضوع بحث شوی دی

په اسلام اباد کې د اګست پر ۱۸ مه د پښتون ژغورنې غورځنګ تر ولسي غونډې وروسته امنیتي ادارو د غورځنګ یو شمېر مشران او فعالان نیولي دي. د پاکستان د کورنیو چارو نګران وزیر ویلي چې دا کسان یې پر امنیتي ادارو د نیوکو په تور نیولي. بلخوا د غورځنګ مشران وايي چې د خپلو ایيني حقونو لپاره به مبارزې ته دوام ورکوي.

د خیبر پښتونخوا د باجوړ په خار تحصیل کې د جمعیت علمای اسلام (ف) ډلې په یوه سیاسي غونډه په ځانمرګي برید کې د وژل شویو شمېر تر ۵۰ اوښتی دی. . د اسلامي دولت وسلوالې ډلې خراسان څانګې د برید ذمه واري منلی ده. نن د کرښې پر غاړه خپرونه کې له دغې بمي چاودنې وروسته د سیمې پر امنیت خبرې شوې دي.

د خیبر پښتونخوا پولیسو د جون پر ۱۱مه په یو راپور کې ویلي چې په پیښور کې د تېر کال د همدې مودې په پرتله د روان کال په لومړيو پينځو مياشتو کې د قتل او غلا په پيښو کې زياتوالی راغلی دی. دا چې د صوبې په مرکزي ښار پېښور کې دناامنۍ تر شا څه لاملونه دي؟ د کرښې پر غاړه خپرونه کې پر همدې موضوع بحث شوی دی.

د خيبر پښتونخوا د قبایلي ضلعو بېلا بېلو سیاسي ګوندونو، د سوداګرو ټولنو، وکیلانو او د مدني ټولنو استازو له حکومته غوښتتنه کړې چې له افغانستان سره ټولې تجارتي لارې پرانېزي. د مې پر ۲۹مه په پېښور کې د جماعت اسلامي له خوا د "قبایل ال پارټیز کانفرنس" په نامه جوړه شوې غونډه کې غوښتنه وشوه چې حکومت دې د قبايلي سيمو د پرمختګ لپاره کړې "ژمنې" پوره کړي.

د مشال رېډيو د دې اونۍ کرښې پر غاړه خپرونه کې ځينو مېلمنو وويل چې افغانستان ته د چين - پاکستان اقتصادي راهدرۍ غځولو کې يو هيواد هم جدي نه دی. خو ځينې بيا وايي که داسې ده نو بيا چين ولې په دغه پروژه کې دومره زياته سرمايه کاري کوي. د خپرونې کوربه اسرار عالم مومند دی.

په داسې حال کې چې د اختر د خوشحاليو لپاره تیارۍ روانې دی، د خیبر پښتونخوا په قبایلي ضلعو کې د ناامنۍ او ګرانۍ له کبله د خلکو ټولنیز ژوند اغېزمن شوی دی. بلخوا له افغانستان سره د تګ راتګ لارې تړلې پرتې دي او د دواړو خواو ولسونه د محدودیتونو له کبله خپلې کاروباري او ټولنیزې هلې ځلې پر مخ نه شي وړلای.

په داسې حال کې چې په خیبر پښتونخوا او بلوچستان کې وسلوال بریدونه زیات شوي دي، د پاکستان د ملي امنيت کمېټۍ د وزیراعظم شهباز شریف په مشرۍ د وسلوالو پر ضد د عملیاتو فیصله کړې ده. بل خوا عوامي نېشنل ګوند د مۍ پر درېيمه نېټه د امنیتي او سياسي حالاتو په اړه په اسلام اباد کې د ټول ګوندیزې غونډې جوړولو اعلان کړی دی. په عین حال کې د خیبر په تیراه کې ځايي ولس د وسلوالو د هلو ځلو او ناامنۍ پر ضد احتجاج کړی دی. دا ځل "د کرښې پر غاړه" خپرونه کې پر همدې موضوع بحث شوی دی.

په داسې حال کې چې په خیبر پښتونخوا کې امنیتي حالت خراب شوی دی، په پېښوراو اړوند سیمو کې د لږکیو پر وګړو بریدونه زیات شوي دي. د یادونې وړ ده چې د پېښور په سپینه وړۍ او دیر کالونۍ کې تیره اوونۍ یو عیسايي او یو سیک په وسله والو بریدونو کې ووژل شو. د دې بریدونو تر شا څه دي؟

په داسې حال کې چې وزیراعظم شهبازشریف په ټول پاکستان کې د وړیا اوړو د وېشلو لړۍ روانه کړې ده، د روژې له پیل سره سم په خیبر پښتونخوا کې د اوړو ترلاسه کولو په هڅه کې پينځو کسانو ژوند بایللی او یو شمېر نور ژوبل شوي دي. په صوبه کې د اوړو په وېش کې دومره "بې نظمي" ولې ده؟

په داسې حال کې چې چارواکي په قبایلي ضلعو کې د بې کوره شویو خلکو د بیا ابادۍ او پرمختیايي پروژو ادعاوی کوي، د سویلي وزیرستان جګړه ځپلو له تېرو ۲۵ ورځو راهیسې د خپلو ړنګو شویو کورونو د معاوضې لپاره په ټانک کې احتجاجي پرلت وهلی دی. په دې اړه تفصیل په خپرونه کې.

په پاکستان کې په لومړي ځل برېښنايي يا ډيجېټل سرشمېرنه کېږي. د دې هېواد د شماریاتو اداره وايي، ۱،۲۶۰۰۰ شمېرونکي دا چارې پر مخ وړي. د دوی په وینا، خلک کولی شي چې د مارچ تر درېیمې نېټې پورې انلاین خپل کور او پکې اوسېدونکي کسان درج کړي. فرخنده اسد په کوربه توب د کرښې پر غاړه خپرونه کې پر هم دې موضوع بحث شوی دی.

د فبرورۍ ۲۱مه د مورنیو ژبو نړیواله ورځ ده. د کرښې په غاړه خپرونه کې د پښتو ژبې پر لیک لوست او اوسني حالت خبرې اورېدلای شئ. په دې خپرونه کې دا بحث هم شوی چې د پښتو ژبې د ودې او پرمختګ لپاره په پاکستان کې پر سرکاري او غیر سرکاري کچ څه هلې ځلې روانې دي.

په اسلام اباد کې د فبرورۍ پر ۱۳ مه د پارلېمان په شریکه غونډه کې د ترهګرۍ پر موضوع بحث شوی دی. د بحث پر مهال د پارلېمان غړو د پوځ پر کردار هم نیوکی کړي او پوښتنه یې راپورته کړه چې اووه لکه پوځ د يو څو زره وسلوالو په ځپلو کې ولې پاتې راغلی دی. بل خوا د خیبر پښتونخوا په بنو کې د ولسي پاڅون تر سیوري لاندی یوه لويه ولسي غونډه شوې ده

د بشري حقونو سازمانونه وايي چې په تیر یو کال کې په ټول پاکستان کې ۴۷۰ ښځې د ناموس یا عزت په نامه وژل شوي دي. دغه شان یوازی د خیبر پښتونخوا په سوات کې ۷۷ ښځې د ناموسي وژنو ښکار شوي دي. د ناموسي وژنو د مخ په زیاتیدونکو پیښو تر شا علتونه څه دي؟د دې اوونۍ په کرښې غاړه خپرونه کې په هم دې اړه بحث لرو.

نومومیالی قانون پوه او پښتون ملتپاله سیاستوال، عبدالطیف اپرېدي د پښتنو د قانوني او سیاسي حقونو د خوندي کولو لپاره له تېرو پينځه لسیزو راهیسې مبارزه کړې وه. هغه د سیاسي مبارزې پر مهال د بند له سختیو هم راتیر شوی وو. د کرښې پر غاړه خپرونه کې د اپرېدي پر مبارزه او په پښتنه سیمه کې پر روانې ناامنۍ بحث شوی دی. شاهين بونیری یې کوربه دی.

د خيبر پښتونخوا د ځينو نورو سيمو په شان په صوابۍ کې هم په دې وروستيو کې ناامني زیاته شوې ده. د دې ځای قومي مشران او سياسي فعالان وايي حکومت بايد د امنيت ښه کولو لپاره پاخه ګامونه واخلي. په دې اړه نور تفصيل د شاهين بونيری په کوربه توب کرښې پر غاړه خپرونه کې واورئ.

د پاکستان قامي سلامتۍ کمېټې په خیبرپښتونخوا کې پر ناامنيوو اندېښنه ښوولې او ويلي یې دي چې د هرې وسله والې ډلې پر ضد به کارروايي کيږي. ايا د دې مطلب د نوي پوځي عملياتو کول دي؟ په دې اړه نن د کرښې پر غاړه خپرونه کې بحث شوی دی. کوربه یې شاهين بونیری دی.

د پاکستان او افغانستان ترمنځ پر چمن - سپين بولدک څو ځل نښتې شوې. طالبانو او پاکستاني ځواکونو د نښتو د پيل پړه پر يو بل اچوي خو ځايي ولس وايي د دې اختلافاتو زور له خلکو ووځي. دوی زیاتوي چې لارې باید ونه تړل شي. کرښې پر غاړه کې پر دې موضوع بحث شوی دی. کوربه یې شاهین بونیری دی.

په داسې حال کې چې په خیبر پښتونخوا کې ترهګر بریدونه زيات شوي، په سوات کې قامي جرګې او په بنو کې د دوکاندارانو اتحادیې د یو احتجاجي لاریون له لارې په سیمه کې د امنیت پر ځای کولو غوښتنه کړی ده. دا بریدونه وروستو له هغې ډېر شوي چې تحریک طالبان پاکستان خپلو وسلوالو ته په پاکستان کې د بريدونو کولو امر کړی دی.

تر هغې وروسته چې د پاکستان بهرنیو چارو وزارت اعلان وکړ چې د خارجه چارو د مملکت وزیره به د نومبر پر ۲۹مه کابل ته ځي، ناقانونه وسلوالې ډلې تحریک طالبان خپلو جنګیالیو ته په پاکستان کې د بريدونو کولو امر کړی دی. دا چې له وسلوالو طالبانو سره د حکومتي جرګې د سولې مذاکرات ولې ناکامه شول، د کرښې پر غاړه خپرونه کې بحث ورباندې شوی دی.

د چارواکو په وینا د کورمې په خرلڅيو کې د نومبر پر ۲۰مه شپې مهال پر ډيورنډ کرښه د افغان طالبانو او ځايي قومونو ترمینځ له نښتې وروسته لاره تړلې پرته ده او د سیمې ولس له وېرې او بې یقینۍ سره مخامخ دی.

د حقونو فعالان وايي چې د پاکستان امنیتي ادارو په کراچۍ کې شاه وخوا ۱۵۰۰ افغانان نیولي او د هغوی پر ضد یې تر فارن ایکټ لاندې مقدمې درج کړي دي. د سیند پولیس وايي چې دغو افغانانو پاکستان ته د قانوني تګ جواز نه درلود خونيول شوي افغانان او د هغوی وکيله بيا دا تورونه ردوي. په دوی کې ماشومان او ښځې هم شاملې دي چې دا وخت په بیلا بیلو جیلونو کې قيد دي

په شمالي وزیرستان کې د اتمانزو جرګې او چارواکو تر مینځ مذاکرات کامیاب شوي دي. د جرګې مشران او د شمالي وزیرستان چارواکي وايي چې د دوی ترمینځ ټولې ستونزې هواری شوي دي او احتجاج کوونکو خپل پرلت پای ته رسولی دی.

د خيبر پښتونخوا له یوشمېر ګوندونو او ډلو جوړ "پښتون قامي اتحاد" اعلان کړی چې د نومبر پر څلورمه به د امن لپاره احتجاج کوي. په دې اتحاد کې د بیلا بیلو سیاسي نظریو لرونکي خلک په پښتونخوا کې د امن لپاره په یو ځای راټول شوي دي. ايا هڅې به یې نتيجې ولري؟

په لاهور کې عاصمه جهانګیر کنفرانس ته په وینا کې د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر منظور پشتین وویل چې په پاکستان کې جمهوریت نه بلکې بادشاهت دی چې ټولې فیصلې په کې د پوځ مشر کوي. تر دې وروسته د پنجاب پولیسو د هغه پر ضد د "غدارۍ" مقدمه درج کړې ده. نن د کرښې په غاړه کې پر دغه موضوع بحث شوی دی