Ciekawostki Historyczne

Witajcie w kolejnym odcinku „Ciekawostek Historycznych”! Tym razem przeniesiemy się do XIX-wiecznej Ameryki - kraju rozdartego, pogrążonego w chaosie, gdzie brat stanął przeciwko bratu, a stawką było przyszłe oblicze całych Stanów Zjednoczonych.Dlaczego doszło do wojny secesyjnej? Co sprawiło, że ten brutalny konflikt domowy stał się początkiem amerykańskiej potęgi militarnej? Jakie decyzje polityczne, technologiczne i społeczne sprawiły, że USA z kraju bez armii przemieniły się w globalnego hegemona? W tym odcinku opowiem Wam o krwawych bitwach, zaskakujących wynalazkach i przełomowych strategiach, które na zawsze zmieniły historię.600 tysięcy ofiar, spalone miasta, wojna totalna i narodziny supermocarstwa - poznajcie prawdziwe oblicze jednego z najważniejszych konfliktów w dziejach Ameryki. Odcinek powstał na podstawie książki Paula Kennedy’ego „Narodziny i upadek mocarstw. 500 lat burzliwej historii największych potęg świata”, wydaną przez Wydawnictwo Prześwity.Subskrybujcie nasz kanał, jeśli chcecie więcej opowieści o wojnach, które zmieniały świat.  I koniecznie dajcie znać w komentarzach: czy Waszym zdaniem wojna secesyjna naprawdę stworzyła dzisiejsze USA?

W najnowszym odcinku „Ciekawostek historycznych” zabieramy Was na wyspę Rugia, gdzie w średniowieczu znajdował się jeden z najważniejszych ośrodków kultu Słowian – Arkona. To tutaj przez ponad 200 lat trwał opór wobec chrystianizacji, a w monumentalnej świątyni czczono Świętowita – boga o czterech twarzach.Opowiemy Wam, jak Arkona stała się centrum religii, piractwa i bogactwa. Jakie tajemnice kryły się za murami grodu? Kto i dlaczego postanowił ją zdobyć? Jak wyglądał jej upadek i jak zmienił losy Słowian połabskich?Autor tekstu: Herbert GnaśLektor: Edgar HeinMontaż: Tomasz SowaBibliografia:1. J. Arlet, P. Arlet, Tradycyjna architektura drewniana wyspy Rugii. Obiekty i zasoby na podstawie badań terenowych, „Przestrzeń i Forma”, nr 102. I. Galas, Relacja o słowiańskich Rugianach w średniowiecznych kronikach Helmolda i Saxo Gramatyka, „Przegląd Nauk Historycznych”, nr 1/2020.3. J. Sprutta, Chrystianizacja Słowian połabskich, „Annales Missiologici Posnanienses”, tom 25/2020.4. S. Urbańczyk, Dawni Słowianie. Wiara i kult, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1991.5. K. Wachowski, Słowiańszczyzna zachodnia, Instytut Zachodni, Poznań 1950.

Lato 1945 roku. W cieniu zakończonej wojny z Niemcami, w Puszczy Augustowskiej dochodzi do jednej z największych powojennych tragedii. Sowieckie wojska wraz z funkcjonariuszami Urzędu Bezpieczeństwa przeprowadzają brutalną akcję przeciwko polskiemu podziemiu niepodległościowemu i lokalnej ludności. Ponad 7000 osób zostaje zatrzymanych, z czego około 1000 znika bez śladu – do dziś nieznane są miejsca ich pochówku.W naszym materiale opowiadamy o tzw. „Małym Katyniu” – obławie augustowskiej, o której przez dekady milczała PRL-owska propaganda.Kto wydał rozkaz tej zbrodni? Jak wyglądał przebieg operacji? I dlaczego przez lata temat był skrzętnie ukrywany? Poznajcie jedną z najbardziej wstrząsających kart powojennej historii Polski.Autor tekstu: Marcin MonetaLektor: Edgar HeinMontaż: Tomasz SowaBibliografia:1. Obława Augustowska (lipiec 1945 r.). Jan Jerzy Milewski i Anna Pyżewska (red.). Białystok 2005.2. Józef Pawluczyk, Cierniowa droga do wolności, Białystok 2005.Sewastianowicz I. Kulikowski S. Nie tylko Katyń, Białystok 1990.3. Obława Augustowska – zbrodnia bez przedawnienia, Przystanek Historia (dostęp: 12.07.23).4. Obława Augustowska – materiały IPN, Instytut Pamięci Narodowej (dostęp: 12.07.23).

Jan Kochanowski – mistrz polskiego renesansu, którego twórczość na zawsze zmieniła literaturę i język polski. Jakie tajemnice skrywały jego dni spędzone w Czarnolesie? Czy Urszulka była postacią fikcyjną? Oto kilka fascynujących faktów i ciekawostek o jednym z najwybitniejszych twórców w dziejach Polski.Autor testu: Agata DoboszLektor: Edgar HeinMontaż: Tomasz SowaBibliografia: 1. Kochanowski: z dziejów badań i recepcji twórczości, wybór tekstów, oprac. i wstęp Mirosław Korolko, Warszawa, 1980.2. Koper S., Szokujące tajemnice autorów lektur szkolnych, Warszawa 2022.3. Korolko M., Jana Kochanowskiego żywot i sprawy. Materiały, komentarze, przypuszczenia, Warszawa 1985.4. Pelc J., Jan Kochanowski. Poeta Renesansu, Warszawa 1988.5. Pelc J., Jan Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskiej, Warszawa 2001.

Poznaj historię wybitnego geologa i pedagoga, który zrewolucjonizował chilijskie szkolnictwo, odkrył złoża minerałów i stał się bohaterem narodowym. Jego życie to niezwykła opowieść o pasji, nauce i odwadze.Autor tekstu: Herbert GnaśLektor: Edgar HeinMontaż: Tomasz SowaBibliografia: 1. 100 największych Polaków, Wydawnictwo Podsiedlik-Raniowski i Spółka, Poznań 1999.2. J. W. Kosiński, Ignacy Domeyko i „Martwa Krowa”, „Acta Societatis Metheoriticae Polonorum. Rocznik Polskiego Towarzystwa Meteorytowego”, vol. 7/2016.3. J. Łukasiewicz, Mickiewicz, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 1996.

Choć Karaimi to najmniejsza mniejszość etniczna w Polsce, ich historia jest pełna niezwykłych wątków i ważnych wydarzeń. Od VIII wieku, kiedy narodził się ich ruch w dalekiej Basrze, po czasy współczesne, Karaimi pozostają symbolem wyjątkowej determinacji i zdolności do przetrwania. Znani jako odważni żołnierze, zręczni kupcy i strażnicy unikalnej kultury, zapisali się w dziejach Polski w sposób, który do dziś budzi podziw.Kim są Karaimi, jak trafili do Polski i co sprawia, że ich tradycja jest tak wyjątkowa? Autor testu: Herbert GnaśLektor: Edgar HeinMontaż: Tomasz SowaBibliografia:1. Eberhardt, Problematyka geopolityczna ziem polskich, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 2008.Karaimi, www.gov.pl (dostęp: 25.02.2022).2. Krzywicki, Przewodnik. Litwa, Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, Pruszków 2005.3. Możdżonek, Karaimi – naród zapomniany, „Forum Politologiczne”, tom 5/2007.4. Sulimowicz, Karaimi [w:] M. Kopczyński, W. Tygielski (red.), Pod wspólnym niebem. Narody dawnej Rzeczypospolitej, Bellona, Warszawa 2010.Historia, www.karaimi.org (dostęp: 25.02.2022).

Obecna aura na to nie wskazuje, ale były prawdziwe zimy w Polsce, nie tylko w górach;)Wyobraźcie sobie kraj sparaliżowany na wiele tygodni. Rekordowe mrozy, śnieżne zaspy sięgające kilku metrów i chaos, który dotknął każdego aspektu życia codziennego.Zima stulecia na przełomie lat 1978 i 1979 była czymś więcej niż pogodową anomalią – była testem dla systemu PRL, który obnażył swoją nieudolność w obliczu katastrofy.Jak radzili sobie ludzie w miastach, gdzie temperatura w mieszkaniach spadała do 7°C? Dlaczego wojsko musiało dostarczać chleb i mleko do odciętych miejscowości? I jak ta zima wpłynęła na polityczne losy ekipy Edwarda Gierka?Autor testu: Herbert GnaśLektor: Edgar HeinMontaż: Tomasz SowaO innej zimie "stulecia" w roku 1929 przeczytacie w artykule: https://ciekawostkihistoryczne.pl/2024/11/23/polska-zima-stulecia-1978-1979/Bibliografia: 1. W. Paul, Zima stulecia. Heroiczna walka ze śniegiem, „iztm”, nr 2/2017.2. B. Polak, „Drogi” towarzysz Gierek, „Biuletyn IPN”, nr 3/2010.3. Program bezpieczeństwa powodziowego w regionie wodnym środkowej Wisły – projekt (wersja pierwsza poprawiona), Warszawa 2012.4. R. Skrobelski, „Zima stulecia” 1979 roku na Ziemi Lubuskiej [w:] A. Maksymowicz (red.), Ziemia Lubuska, Muzeum Ziemi Lubuskiej w Zielonej Górze, Zielona Góra 2021.5. M. Zaremba, Wielkie rozczarowanie. Geneza rewolucji Solidarności, Wydawnictwo Znak, Kraków 2023.

X wiek w historii Kościoła katolickiego zyskał mroczną nazwę ,,pornokracja", czyli ,,władza rozpusty". Przez około 60 lat papieże, zamiast pełnić duchową misję, ulegali chciwości, politycznym intrygom i rozpuście. Okres ten rozpoczął się w 904 roku wraz z pontyfikatem Sergiusza III, który objął tron dzięki wsparciu potężnej rzymskiej rodziny Tusculum. Walka o władzę w Watykanie przypominała rywalizację w średniowiecznych królestwach, a papieże byli często usuwani lub mordowani, by ustąpić miejsca politycznym przeciwnikom zwanym antypapieżami.Autor testu: Marcin MonetaLektor: Edgar HeinMontaż:  Tomasz SowaBibliografia: 1. Richard McBrien, Leksykon papieży. Pontyfikaty od Piotra Apostoła do Jana Pawła II, Świat Książki 2003.2. Nigel Cawthorne, Życie seksualne papieży, Wydawnictwo Forma Sztuk 2000.3. Jan Wierusz Kowalski, Poczet papieży, Krajowa Agencja Wydawnicza 1985.4. Eeamon Duffy, Święci i Grzesznicy – historia Papieży, Świat Książki 2007.Rudolf Fischer-Wollpert, Leksykon papieży, Znak 1996.5. John N. D. Kelly, Encyklopedia papieży, Państwowy Instytut Wydawniczy 1997.6. I. Ławrecki, Kardynałowie, Książka i Wiedza 1965.

W dzisiejszym odcinku poruszymy bardzo delikatny i drażliwy temat, który zmienił sposób patrzenia na Kościół katolicki w Irlandii. To historia instytucji, w których dopuszczano się okropnych nadużyć w stosunku do kobiet i dzieci. Wszystkiemu miała przyświecać idea pomocy, ale została ona wypaczona w okropny sposób, prowadząc do cierpienia, a nawet śmierci.Poznajcie historię Pralni Magdalenek oraz Domu Matki i Dziecka w Tuam.Tekst: Anna Baron-JaworskaLektor: Anna Baron-JaworskaMontaż: Tomasz SowaInspiracją do powstania odcinka były artykuły portalu CiekawostkiHistoryczne.plhttps://ciekawostkihistoryczne.pl/2020/10/21/pieklo-kobiet-pod-bozym-dachem-za-zamknietymi-drzwiami-azylow-magdalenek-rozgrywala-sie-tragedia/https://ciekawostkihistoryczne.pl/2020/11/21/zapomniane-dzieci-tajemnica-masowego-grobu-w-tuam-zakonnice-grzebaly-malych-podopiecznych/ Bibliografia:K. O’Beirne, Wstrząsające Wyznania Kathy, Sonia Draga, 2006F. Finnegan, Do penance or perish: a study of Magdalen asylums in Ireland. Piltown, Congrave Press, 2001Trup w szafie irlandzkiego sumienia czyli Pralnie Magdalenek, blogerzyświata.pl, 2004Zbrodnie Kościoła Katolickiego. Azyle sióstr Magdalenek, art.148.pl, 12.10.2020R. Boland, Tuam mother and baby home: the trouble with the septic tank story, irishtimes.com, 07.06.2014Piekło w irlandzkim Kościele. Masowy grób na terenie prowadzonym przez zakonnice, polityka.pl 04.03.2017L.Kelleher, RTÉ documentary to tell story of baby born after hospitals turned away dying unmarried mum, irishexaminer.com, 18.08.2018How the Catholic Church Hid Away Hundreds of Irish Children, The New York Times, 01.11.2017Ireland: The forgotten Angels of Tuam, FRANCE 24 English, 19.03.2018Pralnie Magdalenek, masowe groby, przemilczane gwa**y, SEKIELSKI BROTHERS STUDIO, youtube.com, 04.07.2025

Choć husaria kojarzy się z bohaterskimi szarżami i niezłomnością na polu bitwy, droga do tej elitarnej jazdy nie była dostępna dla każdego. Aby zostać husarzem, nie wystarczyła odwaga – potrzebne były również ogromne fundusze. Tylko bogata szlachta mogła pozwolić sobie na ten prestiżowy zaszczyt, a koszty uzbrojenia i utrzymania wierzchowca znacznie przewyższały żołd otrzymywany za służbę. W tym odcinku dowiesz się, ile naprawdę kosztowało dołączenie do husarii!Autor testu: Adam SzabelskiPrzy tekście pracowali także: Anna Winkler (redaktor)Lektor: Edgar HeinMontaż: Tomasz SowaBibliografia: 1. Jerzy Cichowski, Andrzej Szulczyński, Husaria, Wydawnictwo MON 1981.2. Mariusz Markiewicz, Historia Polski 1492-1795, Wydawnictwo Literackie 2009.3. Leszek Podhorecki, Stefan Czarniecki, MADA 1998.4. Polscy Bogowie Wojny. Najwspanialsi dowódcy w dziejach, CiekawostkiHistoryczne.pl 2019.5. Radosław Sikora, Fenomen husarii, Erica 2003.6. Radosław Sikora, Husaria pod Wiedniem, Erica 2012.7. Radosław Sikora, Husaria. Duma polskiego oręża, Znak Horyzont 2019.8. Jan Wimmer, Wojsko polskie w drugiej połowie XVII wieku, Wydawnictwo MON 1965.#historia #ciekawostkihistoryczne #husaria

Powstanie Wielkopolskie to jedno z nielicznych zwycięskich polskich powstań – przemyślane, świetnie przygotowane i konsekwentnie realizowane.To właśnie dzięki niemu zachodnie ziemie Polski wróciły do odrodzonej Rzeczypospolitej, a Polacy zdobyli największe łupy wojenne w swojej historii.W tym odcinku opowiadamy o tym, jak Wielkopolanie przez lata budowali konspirację, szkolili się „u Niemca”, gromadzili broń i czekali na idealny moment do działania.Pokażemy, jak zdobywali kolejne miasta, arsenały i forty, jak Paderewski swoim przyjazdem zapalił lont powstania, oraz jak przejęcie lotniska Ławica – wraz z setkami samolotów – stało się jednym z najważniejszych sukcesów militarnych tamtego okresu.To historia ludzi, którzy nie działali spontanicznie, lecz z zimną kalkulacją i niezwykłą determinacją.Ich zwycięstwo do dziś budzi podziw i pozostaje jednym z najjaśniejszych momentów polskiej historii wojskowej.W odcinku pokazujemy, dlaczego Powstanie Wielkopolskie zakończyło się pełnym triumfem i co sprawia, że jest tak wyjątkowe wśród polskich zrywów niepodległościowych.Autor tekstu: Szymon MazurLektor: Edgar HeinMontaż: Tomasz SowaBibliografia: 1. 1. M. Rezler, Powstanie Wielkopolskie po 100 latach, Rebis 20192. M. Rezler, Wielkopolanie pod bronią, 1768-1921, Rebis 20113. Encyklopedia Powstania Wielkopolskiego, Wydawnictwo WBPiCAK, 20194. Portal poświęcony historii Powstania Wielkopolskiego – pw.ipn.gov.pl

Choć długowieczność w starożytności była rzadkością, zdarzały się niezwykłe wyjątki. Filozof Chryzyp dożył 73 lat, a Katon Starszy, mając 80 lat, doczekał się jeszcze jednego syna. Król Antygon I Jednooki walczył w bitwach aż do śmierci, zginął w wieku 81 lat. Najbardziej imponujący przypadek to grecki komediopisarz Aleksis z Turioj, który zmarł w wieku 106 lat na scenie, odbierając nagrodę za swoją sztukę. Takie przypadki były jednak rzadkie i wynikały z wyjątkowego zdrowia lub korzystnych warunków życia.Autor testu: Ryan GarrettLektor: Edgar HeinMontaż: Tomek SowaBibliografia: Tekst stanowi fragment książki Garretta Ryana „Nagie posągi, brzuchaci gladiatorzy i słonie bojowe” (Dom Wydawniczy Rebis, 2023).

Gdzie możemy znaleźć wzmianki na temat Kaszubów? W jakich źródłach ich szukać? Dlaczego początki Kaszub nie są do końca znane? Jak potoczyły się ich losy aż do dnia dzisiejszego?Autor tekstu: Maciej DanowskiLektor: Edgar HeinMontaż: Tomek SowaBibliografia:1.Mazurek, Język, Przestrzeń, Pochodzenie, Gdańsk, 2010.2.Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder, Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów, Gdańsk, 1999.3. Labuda, Historia Kaszubów, Gdańsk, 2006.4.Labuda, Kaszubi i ich dzieje, Gdańsk, 1996.5.Olbracht-Prondzyński, W stronę socjologii i antropologii literatury kaszubskiej, Gdańsk, 2007.

Wielu z nas wyobraża sobie średniowieczne pasowanie na rycerza jako rodzaj niezwykłego i wręcz romantycznego przeżycia. Rzeczywistość była jednak zupełnie inna. Jaka? Materiał powstał w oparciu o książkę Francesa i Josepha Giesów „Życie w średniowieczu”, tłum. Jakub Janik ( (Znak Horyzont, 2024) i stanowi materiał reklamowy.Pozycja dostępna jest pod linkiem:  📗 https://tiny.pl/fpc1m24b  📗 Lektor: Edgar HeinMontaż: Tomasz Sowa

Dziś opowiem Wam o instytucji, która była swojego rodzaju ewenementem, pokazującym, że kobiety działające wspólnie, potrafią osiągnąć niezwykłe rzeczy. Ta instytucja odmieniła losy wielu Polek i to również przy wsparciu wybitnych mężczyzn, widzących potrzebę rozwoju i edukacji kobiet, jako ważnych elementów budowania równego, stabilnego i rozwijającego się narodu. O czym mowa?Poznajcie fascynującą historię Uniwersytetu Latającego dla kobietTekst: Anna Baron-JaworskaLektor: Anna Baron-JaworskaMontaż: Tomasz SowaInspiracją do powstania odcinka był artykuł portalu CiekawostkiHistoryczne.plhttps://ciekawostkihistoryczne.pl/2022/09/26/narcyza-zmichowska-biografia/ https://ciekawostkihistoryczne.pl/2025/11/22/bronislawa-dluska-starsza-siostra-marii-sklodowskiej-curie/https://ciekawostkihistoryczne.pl/2021/11/01/doktor-anna-medyczna-pionierka/https://ciekawostkihistoryczne.pl/2017/01/31/co-sto-lat-temu-musialy-znosic-polki-aby-moc-studiowac/ Bibliografia:Uniwersytet latający. Nieformalne instytucje kształcenia wyższego, jakie funkcjonowały w Królestwie Polskim i w Polsce, platformanauki.pl / dostęp 28.11.2025Andrzej Fedorowicz, Buntowniczki. Niezwykłe Polki, które robiły, co chciały, Prószyński i S-ka, 2019. Studenci wyklęci - uniwersytet latający i nauka pod zaborami, Platforma nauki, youtube.com, 20.01.2021 / dostęp 28.11.2025Uniwersytet Latający i Jadwiga Szczawińska-Dawidowa | Odc. 14, Podcast Feministyczny, youtube.com, 19.11.2023 / dostęp 28.11.2025Marcelina Obarska, Fenomen "babskiej" szkoły. Uniwersytet Latający i jego twórczyni, culture.pl, 28.09.2023 / dostęp 28.11.2025Karolina Dzimira-Zarzycka, „Babska” nauka w tajemnicy. Uniwersytet Latający i Jadwiga Szczawińska-Dawidowa, historiaposzukaj.pl / dostęp 28.11.2025

Choć nie była lekarzem przedstawiała się jako lekarka, a jej „cudowna kuracja” zabiła co najmniej kilkanaście osób. Mowa o Lindzie Hazzard zwanej ,,Doktor głód”. Autor testu: Anna Baron-JaworskaLektor: Edgar HeinMontaż: Tomek SowaBibliografia:1. Gregg Olsen, Starvation heights, Three Rivers Press, 20052. Bess Lovejoy, The Doctor Who Starved Her Patients to Death, smithsonianmag.com, 28.10.2014 / dostęp: 22.03.20233. Kathrine Beck, Hazzard, Linda Burfield (1867-1938), historylink.org, 26.10.2006 / dostęp: 22.03.2023

Czy zastanawialiście się kiedyś jak wpłynęłoby na nas życie w utopii? Czy byłaby to sielanka, a może wręcz przeciwnie? Odpowiedź postanowił znaleźć John Calhoun, tworząc mysią utopię. Wynik jego eksperymentu był przerażający. Dlaczego?Autor testu: Anna Baron-JaworskaLektor: Edgar HeinMontaż: Tomek SowaBibliografia:Rebecca M. Calisi, George E. Bentley, Lab and field experiments: are they the same animal?, Hormones and Behavior, nr 56, 2009.Czy eksperyment Calhouna przewidział przyszłość ludzkości? Koszmar „mysiej utopii”, focus.pl (dostęp: 21.02.2022).Eksperyment Calhouna – czy mysia utopia może pokazywać dokąd zmierza ludzkość?, magnifier.pl (dostęp: 21.02.2022).

Wydaje się niemożliwe, że człowiek, który nadzorował pacyfikację powstania i kazał mordować Polaków, nie był sądzony za te zbrodnie. A jednak do tego doszło?📕Materiał powstał m.in. w oparciu o najnowszą książkę Christophera Machta „Spowiedź generała SS Von dem Bacha. Szczera rozmowa z powstańcem warszawskim” (Wydawnictwo Bellona, 2024). 📕👉Książkę można zamówić na stronie: https://tiny.pl/dkhqw Autor testu: Herbert GnaśLektor: Edgar HeinMontaż: Tomek SowaLiteratura uzupełniająca:P. W. Blood, Siepacze Hitlera. Oddziały specjalne SS do zwalczania partyzantki, Bellona, Warszawa 2008.N. Davies, Mikrokosmos, Wydawnictwo Znak, Kraków 2020.N. Davies, Powstanie ‘44, Wydawnictwo Znak, Kraków 2004.R. Michaelis, Estończycy w Waffen SS, Bellona, Warszawa 2010.A. Richie, Warszawa 1944. Tragiczne Powstanie, Wydawnictwo WAB, Warszawa 2018.

Dziś przedstawię Wam historię córki genialnej matki, która odziedziczyła po niej nie tylko geniusz, ale również odwagę do bycia inną, wyróżniania się w społeczeństwie i podążania własnymi ścieżkami. To opowieść o kobiecie niezwykłej, pełnej pasji, uporu ale również miłości do świata, pokoju oraz sportu. Poznajcie fascynujące życie Ireny Joliot-Curie.Tekst: Anna Baron-JaworskaLektor: Anna Baron-JaworskaMontaż: Tomasz SowaInspiracją do powstania odcinka był artykuł portalu CiekawostkiHistoryczne.plhttps://ciekawostkihistoryczne.pl/2025/09/24/irene-joliot-curie-wybitna-corka-polskiej-noblistki/BibliografiaTomasz Pospieszny, Radowa księżniczka. Historia Ireny Joliot-Curie, Wydawnictwo Novae Res, 2017.Michał Czyżewski, Irène Joliot-Curie. Chemia, polityka i ju-jitsu, polskieradio24.pl, 17.03.2025 / dostęp: 23.09.2025.Irène Joliot-Curie śladami własnej matki, chemiaibiznes.com.pl, 30.06.2021 / dostęp: 23.09.2025.Michał Czyżewski, Irène Joliot-Curie. Chemia, polityka i ju-jitsu, polskieradio24.pl, 17.03.2025 / dostęp: 23.09.2025.

Szkorbut zwany gnilcem prześladował marynarzy od niepamiętnych czasów, zbierając tragiczne żniwo. Wiele lat zajęło znalezienie skutecznego przeciw niemu lekarstwa, które tak naprawdę było w zasięgu ręki! Okazała się nim kiszona kapusta. 📕Materiał powstał m.in. w oparciu o książkę Andrzeja Fiedoruka „Historia kuchni polowej” (Wydawnictwo SBM 2024). 📕👉Książkę można zamówić na stronie: https://tiny.pl/d4qxv Autor testu: Anna Baron-JaworskaLektor: Edgar HeinMontaż: Tomek SowaBibliografia:1. Andrzej Fiedoruk, Historia kuchni polowej. Na kulinarnym zapleczu armii świata. Od starożytności do współczesności, Wydawnictwo SBM, 2024.2. Eugeniusz Koczorowski, Z Eskulapem po morzu, Wydawnictwo Morskie, 1977.3. Krzysztof Kowalski, Cook – rewolucjonista wśród żeglarzy, rp.pl, 25.08.2013 (dostęp: 06.06.2024).4. Mariusz Zbigniew Panczyk, Szkorbut i badania kliniczne – Czego nauczył nas James Lind?, „Medycyna – Dydaktyka – Wychowanie”, vol 53, no 3-5, 2021.

Przez wieki wokół Świętej Inkwizycji narosło wiele mitów. Jak było tak w istocie? Czy diabeł faktycznie jest taki straszny, jak się go maluje?Autor testu: Herbert GnaśLektor: Edgar Hein,Montaż: Tomasz Sowa,Bibliografia:1. 1243-1254 – SS Innocentius IV – Bulla ‘Ad Extirpanda’ [AD 1252-05-15], dostęp: 22.12.2022.2. A. S. Budziński, Quo vadis Europa?, Tektime, Werona 2019.3. E. Burman, The Inquisition: the Hammer of Heresy, Dorset Press, New York 1984.4. J. Callejo, Historia czarów i czarownic, Bellona, Warszawa 2011.5. R. M. Golden (red.), Encyclopedia of Witchcraft. The Western Tradition, volume 2, ABC-Clio, Santa Barbara 2006.6. E. Kruk, Kilka uwag na temat przyznania się do winy w trybie art. 335 K.P.K., „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Rzeszowskiego. Seria Prawnicza”, zeszyt 105/2019.7. D. Majchrzak, Historia prawa człowieka do obrony. Współczesne jego rozumienie, „Civitas et Lex”, nr 1/2022.8. K. Sójka-Zielińska, Historia prawa, Wydawnictwo Prawnicze PWN, Warszawa 1998.9. I. Szpotakowski, Proces inkwizycyjny w Europie a procedura karna w cesarskich Chinach- rzeczywiste czy jedynie pozorne podobieństwo? [w:] I. Szpotakowski (red.), Rozważania nad procesem stanowienia prawa w Polsce i Chinach na przestrzeni wieków. Wybrane zagadnienia, ArchaeGraph, Łódź-Kraków 2020.10.A. Tęcza-Paciorek, Zasada domniemania niewinności w polskim procesie karnym, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2012.

Ta wybitna matematyczna, astrolożka i filozofka jest przywoływana jako symbol ofiary fanatyzmu politycznego i religijnego. Wielu chce widzieć w niej pierwszą feministkę walczącą z patriarchatem. A historia jej śmierci pokazuje do jak okrutnych czynów potrafi doprowadzić fanatyzm. Poznajcie historię życia i brutalnego zabójstwa jednej z najwybitniejszych kobiet starożytności - Hypatii z Aleksandrii.Tekst: Anna Baron-JaworskaLektor: Anna Baron-JaworskaMontaż: Tomasz SowaBibliografia:Bell, T. Hershman, A. Holland, Niezwykłe. 366 kobiet, które zmieniły bieg historii, Znak Koncept, Kraków 2022Dzielska, Hypatia z Aleksandrii, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitatis, Kraków 2006Pawłowska, Piękna i mądra – Hypatia z Aleksandrii (355?–415), „Neutrino”, nr 28/2015Artykuły:https://ciekawostkihistoryczne.pl/2022/12/22/hypatia-polityka-i-religia/ https://ciekawostkihistoryczne.pl/2018/02/24/zamurowal-wlasna-corke-zywcem-wraz-z-koniem-jak-traktowano-kobiety-w-starozytnych-atenach/ https://ciekawostkihistoryczne.pl/2016/02/11/agnodike-podnosila-spodnice-by-zdobyc-prace-co-jeszcze-musialy-znosic-pierwsze-ginekolozki/ https://ciekawostkihistoryczne.pl/2024/12/09/i-sobor-nicejski/ 

Bohaterka dzisiejszego odcinka to kobieta zawięta, która przeszła długą drogę od biednej Greczynki z Imperium Osmańskiego do żony najbogatszego człowieka Rzeczypospolitej. Jak tego dokonała? Droga ta była zawiła i pełna niespodzianek, ale dzięki zawziętości, czarowi i głowie na karku, a także odrobinie szczęścia i dobrym koneksjom, udało jej się.Poznajcie fascynujące losy Zofii PotockiejTekst: Anna Baron-JaworskaLektor: Anna Baron-JaworskaMontaż: Tomasz SowaInspiracją do powstania odcinka były artykuły portalu CiekawostkiHistoryczne.plhttps://ciekawostkihistoryczne.pl/2017/08/16/jak-przetransportowac-zwloki-kareta-poradnik-dla-naprawde-zdesperowanych-zalobnikow/https://ciekawostkihistoryczne.pl/2021/02/18/rodzice-zamordowali-jego-ciezarna-zone-kolejne-malzonki-notorycznie-go-zdradzaly-stanislaw-szczesny-potocki-nie-mial-szczescia-w-milosci/ Bibliografia:Joanna Puchalska, Bo to złe kobiety były, Fronda 2017.Jerzy Łojek, Dzieje pięknej Bitynki. Historia życia Zofii Potockiej 1760-1822, Glob 1988.Andrzej Fedorowicz, Irena Fedorowicz, Wybranki fortuny. Niezwykłe Polki, które podbiły świat, Prószyński i s-ka, 2017.

Ta wybitna Polka zapisała się w historii jako pisarka, działaczka społeczna i konspiratorka. Była jedną z pierwszych osób broniących tezy, iż kobiety i mężczyźni są równi. Dążyła do polepszenia sytuacji kobiet przede wszystkim przez ich edukację i nie bała się otwarcie krytykować myśli, które temu dążeniu zagrażały.Poznajcie fascynujące losy Narcyzy ŻmichowskiejTekst: Anna Baron-JaworskaLektor: Anna Baron-JaworskaMontaż: Tomasz SowaInspiracją do powstania odcinka był artykuł portalu CiekawostkiHistoryczne.pl:https://ciekawostkihistoryczne.pl/2022/09/26/narcyza-zmichowska-biografia/ Bibliografia:Barbara Winklowa, Narcyza Żmichowska i Wanda Żeleńska, Wydawnictwo Literackie, 2004.Narcyza Żmichowska, dzieje.pl / dostęp: 25.06.2025.Natalia Mętrak, Narcyza Żmichowska. Życie i twórczość, culture.pl / dostęp:  25.06.2025.Andrzej Fedorowicz, Buntowniczki. Niezwykłe Polki, które robiły, co chciały, Prószyński i S-ka, 2019. 

Poznański Czerwiec 1956 był pierwszym w PRL strajkiem generalnym i demonstracjami ulicznymi, które miały miejsce w dniach 28-29 czerwca 1956 w Poznaniu. Choć miał podłoże ekonomiczne, demonstranci wznosili też hasła niepodległościowe i religijne, domagając się m.in. uniezależnienia Polski od ZSRR.Autor testu: prof. dr hab. Stanisław Jankowiak,  Przemysław MatusikLektor: Edgar Hein,Montaż: Tomasz Sowa

Dziś opowiem Wam o niezwykłej kobiecie. Pierwszej dyplomowanej lekarce praktykującej na ziemiach polskich. Jej historia jest opowieścią o uporze oraz wierze we własne możliwości. I stanowi niezwykłą inspirację dla wszystkich. Szkoda tylko, że wciąż nie mówi się o niej wystarczająco dużo.Poznajcie fascynujące losy doktor Anny Tomaszewicz-Dobrskiej.Tekst: Anna Baron-JaworskaLektor: Anna Baron-JaworskaMontaż: Tomasz SowaInspiracją do powstania odcinka był artykuł portalu CiekawostkiHistoryczne.plhttps://ciekawostkihistoryczne.pl/2021/11/01/doktor-anna-medyczna-pionierka/Bibliografia:Z. Filar, Anna Tomaszewicz – Dobrska. Karta z dziejów polskich lekarek, Warszawa 1959.E. Tylińska, Droga do kariery akademickiej kobiet na ziemiach polskich na przełomie XIX i XX w., „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki” 2003, nr 3/4.K. Wajs, S. Wajs, Anna Tomaszewicz-Dobrska w walce o równouprawnienie kobiet w zawodzie lekarza w 2 poł. XIX w., „Archiwum Historii Medycyny” z. 2, 1977.Pierwsza w Polsce kobieta z dyplomem lekarskim: Anna Tomaszewicz- Dobrska, fundacja.stare-powazki.pl, 17.05.2024 / dostęp: 18.04.2025.M. Zieleniewska, "Precz z Polski z dziwolągiem kobiety-lekarza!" – mówił słynny chirurg o dr Annie Tomaszewicz-Dobrskiej, medonet.pl, 11.11.2022  / dostęp: 18.04.2025.A. Urbanik-Kopeć, Anna Tomaszewicz-Dobrska (1854-1918), nauka.tvp.pl, 7.03.2023 / dostęp: 18.04.2025.

W latach 50. Duńczycy przeprowadzili eksperyment społeczny. Ich celem było stworzenie nowego pokolenia Grenlandczyków. Zamiast tego doprowadzili do tragedii.Autor testu: Anna Baron-Jaworska,Lektor: Edgar Hein,Montaż: Tomasz Sowa.Bibliografia:1. Ellen Otzen, The children taken from home for a social experiment, bbc.com, 10.06.2015 (dostęp: 11.12.2021).2. Dania. Rdzenni Grenlandczycy domagają się odszkodowania od państwa za nieudany eksperyment, polsatnews.pl, 23.11.2021 (dostęp: 11.12.2021).3. Eksperyment społeczny, który zamienił się w ludzki dramat, wp.pl, 12.06.2015 (dostęp: 11.12.2021).4. Inuici. Lud północy, który nauczył się radzić sobie w ekstremalnych warunkach, onet.pl, 27.06.2020 (dostęp: 11.12.2021).

Dziś zmierzymy się z prawdziwą legendą. Człowiekiem, którego życie i śmierć wciąż stanowią przedmiot burzliwych dyskusji. Uważa się go za prawdziwego diabła, mającego przyczynić się do upadku jednej z najbardziej wpływowych dynastii. Czy rzeczywiście nim był? Poznajcie historię Grigorija Rasputina.Tekst: Anna Baron-JaworskaLektor: Anna Baron-JaworskaMontaż: Tomasz SowaBibliografia:Douglas Smith, Rasputin. Wiara, władza i zmierzch dynastii Romanowów, Wydawnictwo Literackie, 2018.Andrew Cook, Zabić Rasputina. Prawdziwi zabójcy szalonego mnicha, Amber, 2007.Simon Sebag Montefiore, Romanowowie 1613-1918, Znak Horyzont, 2025.Rasputin: The Devil in the Flesh, reż. Olly Lambert, Oxford Film & Television, 2002.Artykuły powiązane na Ciekawostkach Historycznych:https://ciekawostkihistoryczne.pl/2018/03/12/kto-naprawde-zabil-rasputina/https://ciekawostkihistoryczne.pl/2020/07/12/zawrotna-kariera-rasputina-od-leczenia-hemofilii-do-doradcy-cesarzowej/

Dziś zajrzymy do świata kobiet, który od wieków fascynuje swoją tajemniczością oraz ekskluzywnością. Budzi również wiele kontrowersji, szczególnie w krajach Zachodu, w których czasami trudno jest zrozumieć i zaakceptować specyfikę funkcjonowania japońskiej kultury. Poznajcie historię gejsz. Inspiracją do powstania dzisiejszego odcinka jest książka “Historia Japonii. Niezwykła opowieść o Kraju Wschodzącego Słońca, samurajach, siogunach i zen” autorstwa Clementsa Jonathana, wydawnictwa SBM. Jeśli ciekawi Was temat zarówno historii, jak i kultury tego niezwykłego państwa, to serdecznie zachęcam do sięgnięcia po tę pozycję, która w przekrojowy oraz bardzo wciągający sposób przybliża nam dzieje kraju kwitnącej wiśni.Tekst: Anna Baron-JaworskaLektor: Anna Baron-JaworskaMontaż: Tomasz SowaBibliografia:Jonathan Clements, Historia Japonii. Niezwykła opowieść o Kraju Wschodzącego Słońca, samurajach, siogunach i zen, Wydawnictwo SBM, 2025.Mineko Iwasaki, Gejsza z Gion, Wydawnictwo Albatros, 2003.Sayo Masuda, Autobiography of a Geisha, Wydawnictwo Vintage, 2004.Rosella Menegazzo, Japonia, Wydawnictwo Arkady, 2008.

Posiłek za odkupienie win. Kawałek chleba spożyty nad ciałem, by zapewnić duszy życie wieczne. Jak to możliwe? Wszystko dzięki zjadaczom grzechów.Autorka testu: Gabriela Bortacka,Lektor: Edgar Hein,Montaż: Tomasz Sowa,Bibliografa1.Chisholm H., Sin-eater, „Encyclopædia Britannica”, Cambridge University Press.2. Last 'sin-eater’ celebrated with church service, 19.09.2010, bbc.com [dostęp: 5.04.2022].3. Puckle B., Funeral customs. Their origin and development, Londyn 1926.4. Sedgwick I., Inviting Sin-Eaters to a Funeral: Fact or Folklore?, icysedgwick.com [dostęp: 5.04.2022].

Ponoć nie ma ludzi niezastąpionych, ale w przypadku Józefa Piłsudskiego można mieć wątpliwości. Z jego odejściem Polska zaczęła się szykować na własną śmierć.Autor testu: Herbert Gnaś,Lektor: Edgar Hein,Montaż: Tomasz Sowa,Bibliografia:M. Gałęzowski, Marszałek Józef Piłsudski 1867-1935, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2013.M. Gałęzowski, J. Kirszak, Twórca Niepodległej. Józef Piłsudski 1867-1935, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2018.A. Garlicki, Józef Piłsudski 1867-1935, Wydawnictwo Znak, Kraków 2020.W. Jędrzejewski, Józef Piłsudski 1867-1935. Życiorys, Myśl, Warszawa 1985.P. Szubarczyk, Naczelnik, „Biuletyn IPN”, nr 5-6/2008.NASZE MEDIA📢 Facebook:     / ciekawostkihistoryczne  💙 Twitter:  https://twitter.com/home?lang=pl❤️ Instagram:    / ciekawostkihistoryczne.pl_   ✨ TikTok :   / ciekawostkihi.  .

Wyspa Spinalonga leży w północno-wschodniej części Krety w malowniczej Zatoce Mirabello. Obecnie stanowi jedną z największych atrakcji tego regionu, choć jej sława tak naprawdę została zbudowana na historiach o ludzkim cierpieniu, odrzuceniu i powolnej śmierci w męczarniach.Poznajcie historię greckiej wyspy trędowatych.Tekst: Anna Baron-JaworskaLektor: Anna Baron-JaworskaMontaż: Tomasz SowaBibliografia:Małgorzata Gołota, Spinalonga. Wyspa trędowatych, Agora, 2021.Elizabeth Warkentin, The abandoned Greek island shrouded in mystery, bbc.com / dostęp: 23.01.2025Małgorzata Gołota, Na wyspie Spinalonga jest 330 trędowatych, 30 to pozostawieni samym sobie obłożnie chorzy, Duży Format / dostęp: 23.01.2025Piotr Cywiński, Kolonia przeklętych, wprost.pl / dostęp: 23.01.2025Przeczytaj więcej na temat trądu i Spinalongi na Ciekawostkach Historycznych:https://ciekawostkihistoryczne.pl/2021/07/08/spinalonga-miala-byc-rajem-dla-tredowatych-okazala-sie-pieklem-na-ziemi/https://ciekawostkihistoryczne.pl/2021/07/02/spinalonga-wyspa-tredowatych/https://ciekawostkihistoryczne.pl/2020/03/23/ukarani-przez-boga-czyli-marny-los-tredowatych/

Mistrz turniejów. Zaprawiony w boju rycerz. A przy tym zręczny dyplomata, lawirujący między Władysławem Jagiełłą a Zygmuntem Luksemburskim. Oto Zawisza Czarny. Autor testu: Herbert Gnaś Lektor: Edgar Hein, Montaż: Tomasz Sowa,Bibliografia: J. Kisielewska, W służbie ojczyzny, Kraków 1924.B. Możejko, S. Szybkowski, B. Śliwiński, Zawisza Czarny z Garbowa herbu Sulima, Wydawnictwo WiM, Gdańsk 2003.I. Styczyńska, Zawisza Czarny z Garbowa – herbu Sulima, „Almanach Sądecki”, nr 1/2001.F. Ziejka, „Polegaj jak na Zawiszy”, „Pamiętnik Literacki”, nr 1/1984.

Niemal żadna z polskich władczyń nie może się równać z Barbarą Radziwiłłówną pod względem sławy i rozpoznawalności. Każdy choćby w zarysie zna jej tragiczną historię. Ale czy Barbara była więcej niż tylko bohaterką romansu?Bibliografia: 1.K. Janicki, Damy złotego wieku, Znak Horyzont, 2014,2. S. Leśniewski, Jagiellonowie. Złoto i rdza, Wydawnictwo Literackie, 2024,3. I. Kienzler, Jagiellonowie. Miłosne sekrety wielkiej dynastii, Wydawnictwo Lira, 2017

Żonę Mieszka II Rychezę obwiniano o wszystko co złe. Pochodząca z Niemiec królowa miała gnębić poddanych, a potem ukraść insygnia władzy. Jak było naprawdę?Tekst: Anna Baron-JaworskaLektor: Anna Baron-JaworskaMontaż: Tomasz SowaMuzyka: "Horizons" by Scott Buckley - released under CC-BY 4.0. www.scottbuckley.com.auBibliografia:Gall Anonim, Kronika polska, Wydawnictwo Naukowe UMK 2024.Paweł Jasienica, Polska Piastów, Wydawnictwo MG 2022.Kamil Janicki, Damy ze skazą, Znak Horyzont 2016.Mirosław Maciorowski, Beata Maciejewska, Władcy Polski. Historia na nowo opowiedziana, Wydawnictwo Agora 2018.

Wszechwładca Bona nie znosiła żadnej konkurencji. Niechcianą synową poniżała, lżyła, a nawet próbowała zagłodzić. Z rozmysłem zamieniła egzystencję Elżbiety Habsburżanki w piekło. Historycy lubią przytaczać niesławną aferę parmezanową jako naczelny dowód małostkowości i nadpobudliwości Bony Sforzy. Czy nie należałoby w niej widzieć raczej chytrego i mistrzowsko przeprowadzonego spisku przeciwko wrogiemu agentowi?Tekst: na podstawie artykułów z serwisu www.ciekawostkihistoryczne.plLektor: Anna Baron-JaworskaMontaż: Tomasz SowaMuzyka: "Horizons" by Scott Buckley - released under CC-BY 4.0. www.scottbuckley.com.au

Polska i Moskwa nigdy nie umiały się dogadać. Próbowano i mieczem i dobrym słowem, ale bez skutku. Wreszcie wytoczono ciężkie, matrymonialne działa. Z myślą o zaprowadzeniu trwałego pokoju zeswatano wnuka Jagiełły z córką Iwana III Srogiego. Z politycznych układów wyszło całkiem udane stadło, choć każdy starał się uprzykrzyć życie nowożeńcom...Tekst: Anna Baron-Jaworska, Aleksandra Zaprutko-JanickaLektor: Anna Baron-JaworskaMontaż: Tomasz SowaMuzyka: "Horizons" by Scott Buckley - released under CC-BY 4.0. www.scottbuckley.com.au

Choć Elżbieta Rakuszanka nie grzeszyła urodą, a w kwestiach politycznych nie miała zbyt wiele do powiedzenia, historycy uznają ją za jedną z najbardziej spełnionych (i szczęśliwych) polskich władczyń. Cóż, ostatecznie wypełniła swoją małżeńską powinność – i to z nawiązką. Urodziła Jagiellończykowi 13 dzieci, w tym czterech królów, kardynała oraz… świętego.Tekst: Anna Baron-Jaworska, Maria ProcnerLektor: Anna Baron-JaworskaMontaż: Tomasz SowaMuzyka: "Horizons" by Scott Buckley - released under CC-BY 4.0. www.scottbuckley.com.auBibliografia:U. Borkowska, Dynastia Jagiellonów w Polsce, PWN 2011.M. Duczmal, Jagiellonowie. Leksykon biograficzny, Wydawnictwo Literackie 1996.M. Maciorowski, B. Maciejewska, Władcy Polski. Historia na nowo opowiedziana, Agora 2018.K. Stojek-Sawicka, Plagi królewskie, Bellona 2018.

Jakie jest najstarsze miasto w Polsce? Wbrew pozorom udzielenie jednoznacznej odpowiedzi na to niezwykle proste pytanie wcale takie proste nie jest.Autor testu: Herbert Gnaś,Lektor: Edgar HeinMontaż: Tomasz SowaBibliografia:1. J. Adamczewski, Kraków od A do Z, Krajowa Agencja Wydawnicza, Kraków 1992.2. J. Bochiński, J. Zawadzki, Polska. Nowy podział terytorialny. Przewodnik encyklopedyczny, Świat Książki, Warszawa 1999.3. M. Bogucka, Dawna Polska. Narodziny, rozkwit, upadek, Wydawnictwo Trio, Warszawa 1998.4. M. Brzostowicz, M. Przybył, J. Wrzesiński (red.), Grody i miasta, Muzeum Archeologiczne w Poznaniu, Poznań-Ląd 2018.5. M. Cozaś, Materialne dziedzictwo kulturowe powiatu kaliskiego, „Roczniki Studenckie Akademii Wojsk Lądowych”, rocznik 6/2022.6. A. Czerny, Teoria nazw geograficznych, Polska Akademia Nauk, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania im. Stanisława Leszczyckiego, Warszawa 2011.7. Ł. Gackowski, Rok 1934. Jak rozpoczęły się badania w Biskupinie?, www.biskupin.pl, dostęp: 31.05.2023.8. I. Hildebrandt-Radke, Główne etapy zasiedlenia i rozbudowy grodziska w Bonikowie (Wielkopolska) w świetle badań litologicznych i geochemicznych, „Landform Analysis”, Vol. 16/2011.9. M. Kara, M. Makohonienko, Wielkopolska krainą grodów – krajobraz kulturowy kolebki państwa polskiego w świetle nowych ustaleń chronologicznych, „Landform Analysis”, Vol. 16/2011.10. J. Kolendo, Kalisia i Leukaristos – dwa „miasta” w geografii Ptolemeusza i zagadnienie współrzędnych geograficznych w „Wielkiej Germanii”, „Światowit”, nr 8/2009-2010.11. J. Machnik, Odkrycia w Trzcinicy a epoka brązu w Europie Środkowej, „Karpacka Troja”, dodatek specjalny do „Rzeczpospolitej”, 17.06.2011.12. P. Madej, P. Valde-Nowak, Kultura mierzanowicka w karpackim dorzeczu Wisły, Muzeum Podkarpackie w Krośnie, Krosno 2020.13. J. Matusz, Przeszłość i nowoczesność w Trzcinicy, „Karpacka Troja”, dodatek specjalny do „Rzeczpospolitej”, 17.06.2011.14. M. Miciak, Cmentarzysko wczesnośredniowieczne w Gieczu, stan. 10. Wstępne wyniki badań, „Studia Lednickie”, nr XVI/2017.15. P. M. Modrzyński, Prawo lubeckie w miastach pruskich (XIII–XVI w.). Stan badań, źródła i perspektywy badawcze, „Studia z Dziejów Państwa i Prawa Polskiego”, nr XX/2017.16. M. Pawlicki, Polonia Minor, „Krakowskie Studia Małopolskie”, Vol. 1/1997.Wielkopolska Piastowska – Szlak Piastowski, Wielkopolska Organizacja Turystyczna, Poznań 2012.17. H. Samsonowicz, J. Tazbir, T. Łepkowski, T. Nałęcz, Polska. Losy państwa i narodu do 1939, Wydawnictwo Iskry, Warszawa 2003.18. P. Valde-Nowak, Wskrzeszenie grodu nad Ropą, „Karpacka Troja”, dodatek specjalny do „Rzeczpospolitej”, 17.06.2011.

Każdy słyszał o klątwie Tutenchamona. Do podobnych budzących grozę wydarzeń doszło także w Polsce. Zaczęło się od otwarcia grobowca Kazimierza Jagiellończyka...Autor testu: Herbert Gnaś,Lektor: Edgar HeinMontaż: Tomasz SowaBibliografia:1. Gdy otwarto grób królewski, zaczęła działać klątwa Jagiellończyka, gazetakrakowska.pl, dostęp: 08.06.2022.2. Łukaszuk, E. Krajewska-Kułak, Biodeterioracja, autoliza i entomologia na cmentarzach-wybrane aspekty [w:] A. Guzowski, E. Krajewska-Kułak, G. Bejda (red.), Kultura śmierci. Kultura umierania, Tom II, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, Wydział Nauk o Zdrowiu, Białystok 2016.3. A. Nungovitch, Here All Is Poland. A Pantheonic History of Wawel, 1787–2010, Lexington Books, London 2019.4. Rożek, Mitologia Krakowa, Wydawnictwo Salwator, Kraków 2009.5. Widacki, Detektywi na tropach zagadek historii, Oficyna Wydawnicza AFM, Kraków 2010.

Amerykańskie lotnictwo urządziło 18 kwietnia 1943 roku „polowanie” na admirała Isoroku Yamamoto, głównodowodzącego japońskiej marynarki wojennej i twórcę planu ataku na Pearl Harbor. Wywiad ustalił trasę przelotu samolotu admirała i wysłał na jego spotkanie 18 uzbrojonych po zęby myśliwców P-38 Lightning. Piloci, gdy dowiedzieli się, kogo mają szansę „ustrzelić”, wręcz rwali się do walki.Autor testu: Szymon Mazur,Lektor: Edgar HeinMontaż: Tomasz SowaBibliografia:1. Flisowski, Burza nad Pacyfikiem, Wydawnictwo Poznańskie.2. Pajdosz, W. Wachniewski, Ostatni lot admirała Yamamoto, Wydawnictwo Aj-Press.3. Kurpis, Ostatni lot admirała, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej.4. Agawa, Yamamoto, Wydawnictwo Finna.5. Haulman, Killing Yamamoto: The American Raid That Avenged Pearl Harbor, Newsouth Inc.6. Symonds, II wojna światowa na morzu. Historia globalna, Wydawnictwo Znak.