Leven in overvloed | 365x – Alistair Begg

Jona is kapot van verdriet om een verdorde plant, maar vindt Gods barmhartigheid voor Ninevé — meer dan honderdtwintigduizend mensen — maar moeilijk te verteren. ‘Zou Ík dan die grote stad niet ontzien?’ vraagt God hem. Het boek Jona eindigt open, want de eigenlijke vraag is niet hoe Jona reageert, maar hoe wij op Gods genade reageren. Wat vind jij het belangrijkste: je eigen comfort, of de mensen om je heen die Jezus nog niet kennen?

God laat een wonderboom opschieten om Jona schaduw te geven, en de volgende dag een worm die hem laat verdorren. ‘God beschikte’ — dit refrein doorklinkt heel het boek Jona: een vis, een plant, een worm, een oostenwind, alles binnen Zijn voorzienigheid. De Heidelbergse Catechismus noemt dit Gods vaderlijke hand, waaruit ons ‘alle dingen’ toekomen. Welke ‘planten’ en ‘wormen’ ken jij in je leven, en dank je God voor beide?

Jona bidt en protesteert tegelijk: hij wist al dat God ‘genadig en barmhartig’ is en juist daarom vluchtte hij. Hij meet met twee maten — zelf ontving hij Gods ontferming, maar gunt die niet aan Ninevé. ‘Bent u terecht in woede ontstoken?’ vraagt God hem. Wie boos is over Gods barmhartigheid voor anderen, vergeet hoe onwaardig hij zelf die genade ontving. Alleen wie gegrepen is door genade, verheugt zich in Gods overvloedige barmhartigheid.

Nu Ninevé zich bekeert, is Jona ‘in woede ontstoken’ — hij predikte Gods boodschap, maar is het diep vanbinnen oneens met Gods genadige plan. Toch schrijft God hem niet af, maar behandelt hem geduldig en vriendelijk. Herken je jezelf hierin: uiterlijk gehoorzaam, maar innerlijk boos omdat God anderen zegent die het in jouw ogen minder verdienen? Het kruis leert dat niemand van ons beter is, en maakt zo nederig en barmhartig.

Als Ninevé zich bekeert, krijgt God ‘berouw over het kwade’ dat Hij had aangekondigd — niet omdat Hijzelf verandert, maar omdat de mensen veranderen. Zoals bij koning Saul past de Bijbel zich hier aan ons menselijk perspectief aan: Gods karakter blijft gelijk, Zijn reactie op bekering en ongehoorzaamheid ook. Omdat Jezus Christus ‘gisteren en heden Dezelfde is,’ mag je weten dat God je barmhartigheid bewijst zodra je met berouw tot Hem komt.

Tot ieders verrassing gelooft heel Ninevé, van de koning tot de kleinste, de waarschuwing van Jona en bekeert zich in zak en as. Toch beseft de koning dat hun bekering God niet dwingt: ‘Wie weet zal God Zich omkeren.’ Ware bekering verdient nooit vergeving, maar is wel de noodzakelijke weg ernaartoe — zij komt uit het hart en verandert houding en gedrag. Zoals Luther zei: het hele leven van een gelovige is een voortdurende boete.

Voor de tweede keer roept God Jona naar Ninevé, en deze keer treuzelt hij niet — Jona kent nu zelf de genade die hij gaat verkondigen. God is de God van tweede kansen, ook voor een stad vol mensen die zich vastberaden van Hem hadden afgekeerd. Charles Wesley dichtte na zijn bekering: ‘Kan het waar zijn, dat voor mij nog genade moog’lijk zij?’ Heb je kansen laten liggen om Gods genade aan anderen te laten zien?

Vanuit de buik van de vis bidt Jona: ‘Ik riep uit mijn benauwdheid tot de HEERE en Hij antwoordde mij.’ God gebruikt de storm en de diepte om Jona bij zijn ongehoorzaamheid vandaan te halen en terug te brengen tot Hem. Wie van God wegdwaalt, ontmoet Hem soms juist in de stormen en dalen van het leven. Voor een christen is er altijd noodzaak van bekering, maar nooit reden tot wanhoop. Kun jij vandaag het droge zien?

‘De HEERE wierp een hevige wind op de zee,’ want Hij, en niet de storm zelf, heerst over heel de schepping. De psalmdichters bezingen keer op keer hoe God ‘het water van de zee in potten verzamelt.’ Wat voor Jona’s bemanning een onbeheersbare oerkracht lijkt, is in werkelijkheid een dienaar van God — ook de storm die Hem gehoorzaamt om één dwalend kind naar huis te brengen. ‘De HEERE is groot en zeer te prijzen.’

Op de vlucht voor Gods opdracht daalt Jona af naar Jafo, af in het schip, af in slaap — terwijl de storm om hem heen woedt. Ongehoorzaamheid voert altijd de diepte in, totdat God ingrijpt: Hij stuurt de storm juist omdat Hij te barmhartig is om Jona aan zichzelf over te laten. Ook als wij onze vingers in onze oren steken, trekt God Zijn handen niet van ons af. Aan Zijn barmhartigheid valt niet te ontsnappen.

Jona weet dat God ‘barmhartig en genadig’ is, en juist daarom vlucht hij weg van zijn opdracht om Ninevé te waarschuwen — hij gunt zijn vijanden Gods genade niet. Toch wil God liever barmhartigheid bewijzen dan oordelen en zoekt Hij het behoud van opstandige mensen, ‘mensen zoals ik, mensen zoals jij.’ Het evangelie is er niet alleen voor mensen die op ons lijken. Leeft dat verlangen naar de redding van anderen ook in jouw hart?

Het evangelie is geen aansporing voor goedwillende mensen, maar een woord dat de dode roept tot leven. Van nature leven wij in opstand tegen God en kunnen onszelf niet redden — alleen Gods Geest kan het wonder van nieuw leven bewerken. ‘Alle vlees is als gras,’ maar het Woord van de Heere, en wie daardoor nieuw leven ontving, blijft tot in eeuwigheid. Waar was je vroeger, waar ben je nu, en waar ga je heen?

‘Denkt u dat Ik gekomen ben om vrede te brengen op de aarde? Nee, zeg Ik u, maar eerder verdeeldheid.’ De vrede die Jezus brengt tussen God en mens veroorzaakt onvermijdelijk scheiding tussen mensen onderling, want een vernieuwd hart leeft niet langer naar de wegen van de wereld. Wie zijn vertrouwen op Christus stelt, ontmoet soms verachting, zelfs van huisgenoten. Toch is verdeeldheid niet Jezus’ hoogste doel, maar eensgezindheid — eens zal de Vredevorst voor eeuwig regeren.

‘Wat hebt u daar gedaan?’ vraagt God aan Eva, nadat de slang eerst twijfel en dan eerzucht in haar hart heeft gezaaid. Adam en Eva zetten hun zinnen op een troon die te hoog voor hen is en verliezen daardoor hun glorie. Ook wij geloven maar al te makkelijk dat wij het beter weten dan God. Toch zond Hij Zijn Zoon om harde harten te laten smelten door Zijn goedheid, die ons bevrijdt van bedrog, duisternis, wanhoop en dood.

Paulus plant vooruit en laat niets op zijn beloop, maar zoekt geen comfort: ook waar ‘een grote en krachtige deur’ voor hem opengaat, zijn er ‘veel tegenstanders.’ Veel christenen denken dat hun leven soepel zal verlopen als ze op de juiste plek voor God leven — een onbijbelse gedachte. Er is geen ideale plek om God te dienen, behalve de plek waar Hij je heeft neergezet. Te midden van tegenstand mag je Zijn koninkrijk dienen, waar Hij je ook plaatst.

‘Zie, Ik maak alle dingen nieuw,’ zegt Hij die op de troon zit. Anders dan het hindoeïsme of het atheïstisch naturalisme leert de Bijbel dat de geschiedenis lineair is en op een doel afkoerst: Christus’ kruis, opstanding en wederkomst. God ontvouwt Zijn raadsplan en zal op een dag alle dingen samenbrengen onder één Hoofd. Wij weten niet hoe ons leven zal verlopen, maar wel hoe het verhaal afloopt. Daarom bidden we vol verlangen: ‘Uw Koninkrijk kome.’

‘Word niet dronken van wijn, maar word vervuld met de Geest,’ schrijft Paulus in Efeze 5. Wie gelooft ontvangt de Heilige Geest, maar leeft niet vanzelf in de volheid daarvan. Ongehoorzaamheid bedroeft de Geest en doet je het gevoelde besef van Gods nabijheid verliezen, ook al blijft Hij je Vader. Vervulling met de Geest is Gods werk, niet het onze — wij mogen ons er slechts voor openstellen. Waar roept jouw leven om? Bid dat Hij je opnieuw vervult.

Voor rijke mensen is het leven vaak makkelijker, maar geld opent niet elke deur. De rijke jongeling in Markus 10 wil het eeuwige leven, maar is niet bereid zijn bezit los te laten en gaat bedroefd weg. ‘Bij de mensen is het onmogelijk,’ zegt Jezus, ‘maar niet bij God.’ Niets wat je hebt of doet is genoeg om het eeuwige leven te kopen. Ben jij bereid je rijkdom los te laten als Jezus dat vraagt?

‘Hij is weggegaan zonder te weten waar hij komen zou.’ Abraham ontving geen uitgebreide uitleg, maar een bevel en een belofte. Dat was genoeg om te gehoorzamen. Geloof betekent God op Zijn Woord vertrouwen en Hem volgen, ook wanneer de weg nog verborgen is. De Heere vraagt soms dat wij onze zekerheden loslaten, maar nooit zonder Zelf voor ons uit te gaan.

‘Het volk dat bij u is, is voor Mij te talrijk.’ God verkleinde Gideons leger totdat duidelijk werd dat de overwinning alleen van Hem kon komen. Zo leert Hij ook Zijn kinderen hun zwakheid te erkennen en hun vertrouwen op Hem te stellen. De Heere deelt Zijn eer niet met een ander. Juist waar onze kracht tekortschiet, schittert Zijn kracht des te helderder.

‘Met welke bevoegdheid doet U deze dingen?’ Jezus sprak en handelde met gezag, en dat gezag laat niemand onberoerd. Hij vraagt niet slechts een plaats in ons leven, maar het hele leven. Zijn bemoeienis kan ongemakkelijk voelen, maar zij komt voort uit Zijn recht en Zijn liefde. Waar wij ons aan Hem onderwerpen, leren wij Hem kennen als Heere, Vriend en Gids.

‘Wees daders van het Woord en niet alleen hoorders.’ Gods waarheid is niet gegeven om alleen gehoord of bewonderd te worden, maar om gehoorzaamd te worden. Wie blijft luisteren zonder te handelen, bedriegt zichzelf. De Heere roept Zijn volk tot een levend geloof dat zichtbaar wordt in het dagelijkse leven. Zijn zegen rust op hen die Zijn Woord in praktijk brengen.

‘Let toch scherp op Hem.’ Er zijn dagen waarop de weg zwaar wordt en de verleiding groot is om op te geven. Dan roept Gods Woord ons niet op om naar onszelf te kijken, maar naar Christus. Hij verdroeg tegenspraak, leed onrecht en volhardde tot het einde. Wie het oog op Hem gericht houdt, vindt moed om verder te gaan op de weg die voor hem ligt.

‘Zonder Mij kunt u niets doen.’ Wie op God gericht leeft, leert eerst zijn eigen afhankelijkheid kennen. Alles wat wij zijn en ontvangen, komt uit Zijn hand. De mannen en vrouwen die God in de Schrift gebruikte, wezen niet naar zichzelf maar naar Hem. Daarom zoekt een christen niet zijn eigen eer, maar verlangt hij dat Gods kracht en genade zichtbaar worden in zijn leven.

‘Genade, barmhartigheid en vrede zij u.’ Timotheüs leek in menselijke ogen geen voor de hand liggende keuze voor Gods dienst. Toch had God hem geroepen en toegerust. Zo werkt de Heere nog altijd: Hij kiest zwakke mensen om Zijn werk te doen. Wat Timotheüs nodig had, hebben wij ook nodig: genade voor onze taak, barmhartigheid voor onze tekortkomingen en vrede voor ons hart.

‘En de heer van Jozef greep hem en leverde hem over in de gevangenis.’ Potifars woede was begrijpelijk, maar zijn oordeel was overhaast en onrechtvaardig. Boosheid die niet wordt beheerst, verblindt het verstand en verdringt wijsheid. De Schrift roept ons op om niet door emoties geleid te worden, maar door Gods waarheid. Waar boosheid smeult, is bekering, vergeving en afhankelijkheid van Hem nodig.

‘Wij hebben bij niemand brood gegeten voor niets.’ Werken en vertrouwen horen in Gods orde bij elkaar. De Heere voorziet vaak juist door het werk dat Hij ons geeft. Daarom worden wij gewaarschuwd voor zowel luiheid als rusteloos zwoegen. Onze zekerheid ligt niet in onze inspanningen, maar in de God die geeft wat wij nodig hebben. Te midden van een materialistische wereld leert Hij ons tevreden te zijn met Zijn zorg.

‘Dit soort kan nergens anders door uitgaan dan door bidden.’ De discipelen ontdekten dat eerdere zegeningen geen vervanging zijn voor afhankelijkheid van God. Zonder Zijn kracht kunnen wij niets doen. Bidden is erkennen dat wij Hem nodig hebben en dat alleen Hij het werk kan volbrengen. Waar het gebed verdwijnt, groeit het vertrouwen op onszelf.

‘U hebt weer iemand nodig die u onderwijst in de grondbeginselen.’ Geestelijke groei vraagt om oefening, volharding en een leven onder Gods Woord. Het fundament blijft onmisbaar, maar de Heere roept Zijn kinderen tot rijpheid en onderscheidingsvermogen. Wie zich oefent in de Schriften, leert niet alleen meer over Christus, maar groeit ook in liefde voor Hem.

 ‘Breek deze tempel af en in drie dagen zal Ik hem laten herrijzen.’ Waar God vroeger werd ontmoet in tabernakel en tempel, ontmoeten wij Hem nu in de Persoon van Zijn Zoon. Christus is de ware tempel en door Zijn werk is de toegang geopend. Niemand hoeft op afstand te blijven staan; de Koning heeft Zijn woning onder ons opgeslagen. 

‘Enige bemoediging in Christus, enige troost van de liefde.’ Door het geloof zijn wij met Christus verenigd en voorgoed met Hem verweven. Zijn nabijheid draagt ons in een wereld vol eenzaamheid en onrust. De troost die wij van Hem ontvangen, wil ook doorwerken in onze omgang met anderen. Zijn ontferming vormt ons hart naar het Zijne. 

‘Koningen zullen uit uw lichaam voortkomen.’ Israëls verlangen naar een koning werd opgenomen in Gods grotere plan. Uiteindelijk zou de ware Koning komen, niet zoals mensen Hem verwachtten, maar zoals God Hem had beloofd. Christus regeert waar menselijke koningen tekortschieten. Zelfs door onze dwaasheid heen voert Hij Zijn raad uit. 

‘Verhard dan uw hart niet.’ Ongeloof groeit vaak midden in vertrouwdheid met Gods Woord. Het hart wordt hard wanneer wij Zijn stem horen, maar weigeren te vertrouwen. Daarom roept de Heere ons op om waakzaam te zijn en elkaar te vermanen. Dezelfde Geest die de Schrift gaf, wil ook harten openen om haar te ontvangen. 

‘Kom achter Mij aan, en Ik zal u vissers van mensen maken.’ Christus roept Zijn volk niet alleen tot geloof, maar ook tot dienstbaarheid. Grootheid in Zijn Koninkrijk wordt niet gemeten aan positie, maar aan bereidheid om te dienen. Zoals de Zoon des mensen kwam om te dienen, zo worden ook wij geroepen ons leven in Zijn dienst te besteden. 

‘Alles weer in Christus bijeen te brengen.’ Wat eeuwenlang verborgen lag, heeft God in Zijn Zoon geopenbaard. De geschiedenis beweegt zich niet willekeurig voort, maar naar het moment waarop alles onder Christus zal worden samengebracht. De bouwtekening is niet altijd zichtbaar, maar de Architect vergist Zich niet. Zijn plan zal voltooid worden. 

‘Maar hij was melaats.’ Achter macht, rijkdom en aanzien blijft de werkelijkheid van de zonde verborgen noch genezen. Zoals Naäman een ziekte droeg die hij zelf niet kon wegnemen, zo deelt ieder mens in dezelfde nood. Christus alleen is het geneesmiddel. Hij droeg onze onreinheid om zondaren te reinigen en te herstellen. 

‘Hij heeft dat uit het midden weggenomen door het aan het kruis te nagelen.’ Wat wij nooit konden betalen, heeft Christus voldaan. Hij kwam niet om onze schuld op te eisen, maar om haar weg te dragen. Daarom leven Gods kinderen niet langer als schuldenaren die zich verbergen, maar als zonen en dochters die vrij tot hun Vader mogen naderen. 

‘Ga Zijn poorten binnen met een lofoffer.’ De oproep tot aanbidding is geen last, maar een vreugdevolle uitnodiging. Door Christus zijn de poorten geopend en mogen wij vrij naderen tot de Vader. Onze lofzang rust niet op gevoelens of omstandigheden, maar op wie Hij is en wat Hij heeft gedaan. In de aanbidding klinkt al iets door van de eeuwigheid. 

‘Niet dat ik het al verkregen heb.’ Geestelijke volwassenheid begint met nederigheid en groeit door volharding. Niet de snelle start, maar de gestage wandeling kenmerkt het leven met God. Paulus wijst niet op zijn prestaties, maar op de genade die hem draagt. Zo leert de pelgrim zijn ogen gericht te houden op de eindstreep en op Christus. 

‘Dood, waar is uw prikkel?’ Christus heeft door Zijn kruis en opstanding de angel uit de dood weggenomen. De dood blijft een vijand, maar niet langer een overwinnaar. Wie in Christus ontslaapt, wordt door Hem Zelf binnengeleid in Zijn heerlijkheid. Daarom kijken wij niet alleen naar de dood, maar door de dood heen, naar de levende hoop die in Hem is. 

‘Wek geen toorn bij uw kinderen op.’ Ouderschap vraagt om gezag dat wordt gedragen door liefde, geduld en genade. Kinderen worden niet gevormd door hardheid, maar door onderwijs en terechtwijzing in de Heere. Opvoeden is geen daghandel, maar een lange reis waarop Gods genade onmisbaar is. Zijn kracht draagt waar onze wijsheid tekortschiet. 

‘Waarom verlangt dit geslacht een teken?’ Jezus wijst de hoogmoed af, maar ontvangt de oprechte zoeker met ontferming. De Leraar kent niet alleen onze vragen, maar ook de gezindheid waarmee wij ze stellen. Zijn Woord opent zich voor wie nederig tot Hem komt. Niet arrogantie, maar geloof dat zoekt te begrijpen vindt rust bij Hem. 

‘Maar hij weigerde.’ Verzoeking begint vaak klein en onopvallend, maar wil het hart meesleuren naar ongehoorzaamheid. Wat onze ogen zien en onze gedachten voeden, vormt ons leven. Iedere verzoeking is een uitnodiging tot zonde, maar ook een gelegenheid om voor gehoorzaamheid te kiezen. Christus roept ons om elke gedachte gevangen te nemen en Hem te volgen. 

‘Ik oefen mijn lichaam op harde wijze en maak het dienstbaar.’ Zoals een atleet zich voorbereidt op de wedstrijd, zo vraagt ook het christelijke leven om toewijding en oefening. Heiligheid groeit niet vanzelf, maar vraagt om dagelijkse discipline en volharding. Niet om het heil te verdienen, maar uit liefde voor Hem die het heeft verworven. De onvergankelijke kroon wacht op hen die volharden. 

‘Wees heilig, want Ik ben heilig.’ Gods volk is geroepen om anders te zijn: niet gelijkvormig aan de wereld, maar toegewijd aan de Heere. Ware gehoorzaamheid vloeit voort uit een veranderd hart dat vreugde vindt in heiligheid. Midden in een wereld die Hem verwerpt, roept God Zijn kinderen om Zijn wonderbaar licht zichtbaar te maken in heel hun levenswandel. 

‘Mijn juk is zacht en Mijn last is licht.’ Christus nodigt vermoeide mensen onder Zijn gezag, niet tot slavernij maar tot vrijheid. Zijn juk bevrijdt van zondige begeerten en van de last van menselijke verwachtingen. In gehoorzaamheid aan Hem vinden wij het leven waarvoor wij geschapen zijn. Hij droeg onze zwaarste last aan het kruis en roept ons nog altijd tot Zich. 

‘Barnabas nam hem onder zijn hoede.’ Terwijl anderen terugdeinsden, stapte Barnabas naar voren. Hij nam tijd, maakte ruimte en ontfermde zich over Paulus op een beslissend moment in diens leven. God gebruikt vaak eenvoudige daden van bemoediging om blijvende vrucht voort te brengen. Er zijn geen toevallige ontmoetingen en geen onbelangrijke mensen. De gemeente heeft Barnabassen nodig. 

‘Het geloof nu is een vaste grond van de dingen die men hoopt.’ De heiligen van weleer leefden niet vanuit gevoel of omstandigheden, maar vanuit Gods beloften. Zij zagen het onzichtbare als zichtbaar en vertrouwden op Hem die Zijn Woord houdt. Hun geloof rustte niet op wat zij zagen, maar op de levende God. Zo leren ook wij leven vanuit Zijn beloften en niet vanuit onze omstandigheden. 

‘Christus pleit voor ons.’ Zoals Mozes zich vereenzelvigde met een afgedwaald volk en voor hen tussenbeide trad, zo heeft Christus Zich voor zondaren gegeven. Wij misbruiken Gods gaven en dwalen af achter onze afgoden aan, maar Hij laat het werk van Zijn handen niet los. De Heere Jezus werd als het ware uit Gods boek geschrapt, opdat wij vergeving zouden ontvangen. Zijn liefde wint nog altijd harten terug. 

‘Word niet overwonnen door het kwade, maar overwin het kwade door het goede.’ Het kwaad wordt niet verslagen door meer kwaad. Christus wijst een andere weg: die van liefde, zelfbeheersing en goedheid. Waar mensen het recht in eigen hand nemen, groeit de duisternis. Maar waar Gods genade zichtbaar wordt in woorden en daden, verliest het kwaad zijn macht. Zo wijst een leven van gehoorzaamheid heen naar de overwinning van Christus.