PODCAST · history
Nafarroako konkista
by Nafarroako konkistak
Iruñea herrixka txiki bat izatetik erreinu bat izatera pasa zen urteen poderioz. Baina handitze hori gutxi ez eta Nafarroako erresuma izaterainoko indarrahartu zuen inguruko lurraldeak bereganatuz. Erresuma honek ordea banaketak ere izan zituen eta horren ondorioz erresumaren berregituraketa bat egin zen lurralde batzuk galduz. Bat-batean ez ziren lurralde guztiak galdu baina pixkana-pixkana Nafarroako erresuma txikitzen joan zen.Erresuma inbaditu zuten 1512an baina Frantziako Erreinuarekin batu eta kontraeraso egin zioten. Frantziako erreinuak Nafarroa lehenago galdu zuen baina ala ere erresuma hau XIX. mendera arte egon zen bizirik.
Episodes
-
5.5. Fernando II.a Aragoikoa
Aragoiko eta Gaztelako erregea izan zen eta Isabel Asturiaseko printzesarekin ezkondu zen. Ezkontza lurralde gehiago bere eskuetan izateko izan zen. Nafarroako erresumarekin ere berdina egiten saiatu zen eta bi urteren barruan lortu zuen. CC 3 lizentziapean, by-sa (egilearen aipamena -berdin...
-
5.4. Martin Ttipia
Gaztelako eta Argoiko erregeek Nafarroako Erresuma erasotzea erabaki zuten 1199an. Bertan zen Martin Tipia eta gogor eutsi zioten erasoari baina azkenean amore eman behar izan zuten. Martin Ttipia hiriburuaren tenente edo gazteluzaina izan zen garai artan. CC 3 lizentziapean, by-sa (egilearen...
-
5.3. Joanikot Kapitaina
Joanikot kapitaina Donibane Garaziko gotorlekuaren defentsan aritu zirenen buruzagia izan zen. Espainiarrek Noaingo guda irabazi ondoren Pirinioetako ingurua konkistatzen saiatu zireneko garaian bizi izan zen hain zuzen ere. Buruzagi eta kapitain hau, beraz, espainiarren aurka eta Nafarroako...
-
5.2. Iñigo Loiolakoa
Iñigo Loiolakoa garrantzitsua da Nafarroako konkistan baina ez Nafarroaren alde borrokatu zuelako alderantziz baizik. Nafarroako Erresumaren hirugarren kontraerasoan Iñigo Loiolakoa gaztelu nagusian zen eta zauritu egin zuten Nafarrek bi hanketan. Bere senitarteko zen Esteban Zuastikoak lagundu...
-
4. erresumaren behin betiko desagerpena, 1620-1789
1789an Nafarroa Erresuma independentearen gainbehera izan zen. Andorra eta Donnezaneko lurraldeak Nafarroako Erresumaren azken zatiak Frantziaren barnean geratu ziren baina bere askatasun eta foruak mantentzen zituen. 1789an ordea, Frantziako iraultza etorri zen eta honekin zentralismoa. Bertan...
-
3.7. Amaiurko gaztelua eta bere setioa, 1522.
Amaiurko gaztelua Baztango Haranean kokatuta dagoen gaztelua da. Bere bete beharra Iruñetik Baionara pasatzen ziren merkatariei zergak kobratzea zen erdi aroan. Nafarroako ondare garrantzitsuenetakoa da bere historiaren parte baita. CC 3 lizentziapean, by-sa (egilearen aipamena -berdin…
more -
3.6. Noaingo gudua, 1521.
1521eko ekainaren 30ean hasi zen Noaingo Gudua eta Gaztelako erreinuak irabazi zuen gerra hau. Nafarrak amore eman behar izan zuen izan ere, Gaztelako armada izugarria zen eta ezin izan zuen garaitu. Honen ondorioz, jende dezentek Nafarroako Erresuma utzi egin behar izan zuen eta erbestera joan...
-
3.5. Nafarroaren 3. kontraerasoa, 1521.
Nafarroaren 3. kontraerasoa 1521ean izan zen. Nafarroako Erreinuak lurralde asko zituen ia da bere menpe eta nafarrak ere Carlos I.aren aurka ziren. Beraz, gerran hasi ziren Espainiako inperioa bihurtua zegoena eta Nafarroako Erreinua. Gerra guztiak bezala, oso odoltsua izan zen, jende askok…
more -
3.4. Nafarroaren 2. kontraerasoa eta 2. egonkortzea, 1516.
Petri Nafarroako mariskalak Nafarroako Erresuma berreskuratzeko agindua eman zuen eta armada hiru zatitan banatu zuen. Gaztelako Erresumak atzera egin behar izan zuen bat baino gehiagotan eta Cisneros Kardinalak gaztelu guztiak eraistea agindu zuen, gotorlekuak berreraikitzea eta nafar asko...
-
3.3. Okupazioa egonkortzen.
Lehen kontraerasoa eta gero beste okupazio bat etorri zen gazelakoen eskutik. Oinaztarrak Gaztelako Erresumaren alde zeuden eta Ganboatarrak Nafarroako Erresumaren alde. Ondoren, Urtubiako ituna etorri zen ordea, bertan beste gauza batzuen artean Nafarroako Erresumari laguntzarik ez ematea…
more -
3.2. Nafarroaren 1. kontraerasoa, 1512.
Frantziako armadak kontraerasoan lagundu zion Nafarroako erresumari, izan ere, Frantzia egoera lazgarrian zegoen eta ez zuen aurkari gehiagorik behar. Kontraerasoa Behe Nafarroan hasi zen baina ez zen hemen amaitu, ondoren Gipuzkoa aldera joan ziren eta guztia berreskuratzen joan ziren, pixkanaka...
-
3.1. Inbasioa.
1512ko uztailaren 10ean hasi zen Gaztela eta Aragoiren inbasioa. Nafarroako erresumak ezin izan zion aurre egin Gaztela eta Aragoiko tropei beraz, iniziatiba guztiak galdu zituen Nafarroak. Baina ondoren aurre eginez, Fernando Katolikoak foruak onartzeko konpromisoa hartu zuen. CC 3…
more -
2.3. Gerra zibila eta Guardia de Los Arcos-en galera.
1451an hasi zen guda Zibila Nafarroan eta 1464an amaitu zen. Gudaren arrazoia, Aragoiko Joan II.ak Nafarroako Erreinua indarren hartu zuelako izan zen eta koroa Karlos printzeri tokatzen zitzaionez Guda Zibila hasi zen. Garai honetan Guardia eta Los Arcos hiriguneak galdu zituen erresumak. CC 3...
-
2.2. Bizkaiko Jaurerria, Bureba eta Errioxa.
Tudejeko itunak Nafarroa banatzea zuen helburu eta hau ekiditeko Antso VI.ak lan asko egin zuen. Baina ondoren Antso IV.ak eta Ramon Berenguer IV.ak lurrak banatu egin zituzten Antso III.a hil egin zelako eta bere ondorengoak hiru urte besterik ez zituelako. Orain arte bezala, ondoren ere ituan...
-
2.1. Erresumaren berregituraketa eta lurraldeen galera
2.1. Erresumaren berregituraketa eta lurraldeen galera 2.1. Erresumaren berregituraketa eta lurraldeen galera 2.1. Erresumaren berregituraketa eta lurraldeen galera 2.1. Erresumaren berregituraketa eta lurraldeen galera 2.1. Erresumaren berregituraketa eta lurraldeen galera
-
1.3. Iruñeako erresumaren banaketa
Goi Erdi Aroan sortu zen Iruñeako Erreinua. Erromatarren aurkako baskoien leinutik sortuko zen erreinu hau, hainbat saiakera egin zituzten inbaditzeko eta beste lurraldeen menpe geratzeko haina azkenean, Iruñeako erresuma sortu zen. Karoligniar Inperioren barnean geratu ziren baina Ximenotarren...
-
1.2. Iruñeako Erresumaren hedapena
Goi Erdi Aroan sortu zen Iruñeako Erreinua. Erromatarren aurkako baskoien leinutik sortuko zen erreinu hau, hainbat saiakera egin zituzten inbaditzeko eta beste lurraldeen menpe geratzeko haina azkenean, Iruñeako erresuma sortu zen. Karoligniar Inperioren barnean geratu ziren baina Ximenotarren...
-
1.1 Iruñeako Erresumaren jatorria.
Goi Erdi Aroan sortu zen Iruñeako Erreinua. Erromatarren aurkako baskoien leinutik sortuko zen erreinu hau, hainbat saiakera egin zituzten inbaditzeko eta beste lurraldeen menpe geratzeko haina azkenean, Iruñeako erresuma sortu zen. Karoligniar Inperioren barnean geratu ziren baina Ximenotarren...
-
Froga: Fernando II.a Aragoikoa
Esaidazue, entzuleok, zer datorkizuen burura hurrengo izena entzutean: Fernando II.a Aragoikoa. Ideiarik bai? Gauza asko esan dezakegu berari buruz. Aragoiko eta gaztelako erregea izan zela edo nafarroaren konkistan parte hartze garrantzitsua izan zuela, esaterako. Baina, zalantza guztiak...
-
Froga: Martin Ttipia
Agurterdi entzuleok! Martin Ttipiaren berri ematera natorkizue. Edozeini galdetuta ere Martin Ttipia nor izan zen, zoritxarrez, oso jende gutxik jakingo luke erantzuten. Ia inork ez du ezagutzen, baina zergatik? Erantzuna oso erraza da: ez digutelako benetako historia erakusten. Irabazleek...
-
Froga: Joanikot kapitaina
Kaixo entzuleok! Ba al dakizue nor izan zen Joanikot kapitaina? Egun ez da oso ezaguna jendartean. Horrexegatik, nor izan zen azalduko dizuet jarraian.
-
Froga: Iñigo Loiolakoa
Ezaguna egiten al zaizue, entzuleok, Ignacio de Loiola? Akaso Inazio Loiolakoa ezagunagoa egiten zaizue? Inazio Deuna bestela? Edo Iñigo Loiolakoa?
-
Froga: Frantzisko Xabierkoa
Zein euskaldun ez da sekula gerturatu Xabierren Gaztelua bisitatzera? Nafarren patroiaren gaztelua hain zuzen ere. Txikitatik irakatsi digute nolakoa izan zen gizon handi horren misiolari bizitza, bizitza osoan zehar izan zen idealista eta borrokalaria.
-
Froga: Erresumaren behin betiko desagerpena, 1620-1789
Agurterdi entzuleok! Nafarroako Erresumaren konkistaren hirugarren eta azken garaiarekin natorkizue. Bide honetatik, Erresumaren behin betiko desagerpenaz hitz egingo dizuet. Hasiera batetik jakin dezazuen, Nafarroako Erresuma 1789an galdu zen definitiboki erreinu independiente gisa. Horretaz…
more -
Froga: Amaiurko gaztelua eta bere setioa, 1522
Kaixo entzule! Rubenen hitzen haria jarraituz, zuen jakinmin hori asetzen saiatuko naiz. Egia da bai, badago zer kontatu Amaiurko gazteluaren inguruan. Gainera, benetan interesgarria da Amaiurren egungo garrantzia horren zergatiaren berri izatea. Bada.. hasi gaitezen!
-
Froga: Noaingo gudua, 1521
Agurterdi entzuleok! Enarak aipatu bezala, berebiziko garrantzi aizan zuen Noango Guduak Nafarroaren konkistan. Noaingo Gudua; zer datorkizue burura bataila hau aipatzerakoan? Frexka dezagun bada memoria.
-
Froga: Nafarroaren 3. kontraerasoa, 1521
Aitziberrek ongi esan bezala, konkistaren 2. garaiko azken kontraerasoa izan zen hirugarren hau. Ikusi dugunez, nafarrek gogor egin zioten aurre Gaztela eta Aragoiren inbasioari. Lehenengo eta bigarren kontraerasoekin konformatu ez eta, hona hemen beste hirugarren bat.
-
Froga: Nafarroaren 2. kontraerasoa eta 2. egonkortzea, 1516
Gertakari garrantzitsu batekin hasiko natzaizue nafarren 2. kontraerasoaren berri ematen. 1516ko urtarrilean Fernando Katolikoa hil zen. Oinordekotza gatazka korapilatsua zenez, Cisneros Kardinalak bere boterea finkatu zuen armadaren ugalketa eta hazkundea martxan jarriz. Nafarroako Erresuma...
-
Froga: Okupazioa egonkortzen
Gauzak ez omen dira anitz aldatu, entzule.1512. urtera atzera egiten ari gara gaurko pasarte honetan, euskaldunok bizi, sufritu, borrokatu genuen erresuman kokatuz. Orain arte gurekin egon ez zaretonontzat… Hemen laburpen txiki bat. Gogoratzen al duzue zer egin zuen Fernando katolikoak? Edo...
-
Froga: Nafarroaren 1. kontraerasoa, 1512
Agurterdi entzule! Izarrek bukaera aldera aipatu digun Nafarroaren lehen kontraerasoa ongi ulertu nahi izanez gero, bada azaldu beharreko kontzeptu bat. Izan ere, nafarroak bere kontraerasoa Frantziako armadaren laguntzarekin burutu zuen. Baina, zer dela eta eskaini zion Frantziak bere laguntza...
-
Froga: Inbasioa
Jonek ongi esan bezala, posible da Nafarroako Konkistaren garai hau izatea guztiontzat ezagunena. Garbitu itzazue ondo belarriak, Gaztela eta Aragoiren inbasioarekin hastera goaz eta!
-
Froga: Gerra Zibila eta La Guardia de Los Arcos- en galera
Agurterdi entzule! Nafarroako Gerra Zibilean murgildu aurretik, datu bat emango dizuet: gaur egun ez dago Nafarroako Guda zibila ezagutzen duen gazte asko. Hobeto ezagutzen ditugu Frantziako edo Cubako Gudak gure herrikoak baino. Zenbat gaztek dakite noiz hasi eta noiz amaitu zen urte dexente…
more -
Froga: Bizkaiko Jaurerria, La Bureba eta Errioxa
Xabier Leteren doinuak entzun ostean, hemen gaituzue berriz ere zuekin, guztion jakinduriaren zakua pixka bat betetzeko asmoz. Ainhoak aurretik aipatu diguna gogoratze aldera, Nafarroako Erresumaren konkistaren lehenengo garaian murgildurik gaude.
-
Froga: Erresumaren berregituraketa eta lurralde galera
Gurekin egon bazara, ohartuko zinen orain arte Iruñeako Erresumaz hitz egin dizuegula. Orain, ordea, Nafarroako Erresumaz jardungo gara, Antso VI.a Jakitunaren erregealdian Erresumari izena aldatu baitzitzaion, erresuma bera izaten jarraitzen bazuen ere. 1150an izan zen izen aldaketa hau.…
more -
Froga: Iruñako erresumaren banaketa
Jarraian, Iruñeako Erresumaren banaketaz hitz egingo dizuet, hainbat gorabehera izan baitziren Erresumaren barnean. Iruñeako kanpo politika aurretik Mirenek aipatu digun Garcia Sanchez III. ak bere anaiekin izan zuen harremanak baldintzatu zuen. Fernando I. ak, bere anaiak, Leongo Bermudo...
-
Froga: Iruñeko erresumaren hedapena
Nafarroako konkistan murgildu aurretik, ezin genezake ahaztu, Nafarroako Erresuma sortu aurretik Davidek aipatu berri digun Iruñeako Erresumak sekulako indarra eta hedapena izan zuela. Horren harira, murgil gaitezen denboraren makinan 900. urtera salto eginaz. Garai hartako guda, konkista,...
-
Froga: Iruñeako Erresumaren jatorria
Ongi etorri gurera, entzule! Ba al zenekien zein den Iruñeako Erreinuaren jatorria? Bada, interesik baduzu, geratu gurekin eta Nafarroako konkistari buruz dena jakingo duzu nire eta nire ikaskideen eskutik. Hurbildu zaitez eta adi egon, hasiera emango diogu eta Nafarroako historiaren kontakizunari
We're indexing this podcast's transcripts for the first time — this can take a minute or two. We'll show results as soon as they're ready.
No matches for "" in this podcast's transcripts.
No topics indexed yet for this podcast.
Loading reviews...
ABOUT THIS SHOW
Iruñea herrixka txiki bat izatetik erreinu bat izatera pasa zen urteen poderioz. Baina handitze hori gutxi ez eta Nafarroako erresuma izaterainoko indarrahartu zuen inguruko lurraldeak bereganatuz. Erresuma honek ordea banaketak ere izan zituen eta horren ondorioz erresumaren berregituraketa bat egin zen lurralde batzuk galduz. Bat-batean ez ziren lurralde guztiak galdu baina pixkana-pixkana Nafarroako erresuma txikitzen joan zen.Erresuma inbaditu zuten 1512an baina Frantziako Erreinuarekin batu eta kontraeraso egin zioten. Frantziako erreinuak Nafarroa lehenago galdu zuen baina ala ere erresuma hau XIX. mendera arte egon zen bizirik.
HOSTED BY
Nafarroako konkistak
CATEGORIES
Loading similar podcasts...