PODCAST · education
Nooit Geweten
by Nooit Geweten - Teun Duynstee
Nooit Geweten brengt verhalen uit de schatkamer van Wikipedia. Mooie verhalen, maar wel altijd met voetnoten en literatuurverwijzingen in de show-notes. Nooit Geweten is een hommage aan Wikipedia.
Episodes
-
#139 Bertha von Suttner
Bertha von Suttner was een invloedrijke Oostenrijkse vredesactiviste die eerst als gouvernante en secretaresse voor Alfred Nobel werkte, voordat ze met haar roman Die Waffen Nieder het pacifisme op de wereldkaart zette. Haar ideeën droegen bij aan de oprichting van het Permanent Hof van Arbitrage...
-
#138 Dino's voor meisjes
In het Joke Smit College in Amsterdam hangen bijzondere schilderingen over het ontstaan van de aarde. Dicky van der Zalm vertelt het verhaal van Marie Hubrecht, de vrouw die deze monumentale werken voor een meisjesschool maakte. De open dag van het Joke Smit College ter gelegenheid van de 100e...
-
#137 Bloemen
Bloemen en vruchten zijn een evolutionaire innovatie waarmee planten dieren voor zich laten werken. Hoe zorgden die kleurrijke lokmiddelen er uiteindelijk voor dat wij beter rood en groen kunnen onderscheiden dan een hond of kat? De fotopuzzel voor de volgende aflevering:...
-
#136 Museum: Rijksmuseum van Oudheden
Nooit Geweten is te gast in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden, waar Assyrioloog Mark Eertink zijn favoriete kleitablet van bijna vierduizend jaar oud laat zien. Hoe kan het dat een tablet uit 1724 voor Christus in het Soemerisch is geschreven, terwijl die taal toen al lang niet meer werd...
-
#135 Katapult post
In de begintijd van de luchtvaart werd met van alles geëxperimenteerd om post sneller te bezorgen. Bijvoorbeeld met een klein vliegtuigje dat vanaf een oceaanstomer per katapult richting de bestemming werd geschoten (eind jaren 1920, begin 1930). De fotopuzzel voor de volgende aflevering:...
-
#134 Museum: Jan Cunen Oss
Teun bezoekt het Museum Jan Cunen in Oss, waar een simpele strip anticonceptiepillen een opmerkelijk verhaal vertelt — over een bedrijf uit Oss dat een van de belangrijkste uitvindingen van de twintigste eeuw mede mogelijk maakte. Het verhaal werd verteld door conservator Merel van den…
more -
#133 De McDonalds Monopoly Fraude
Jarenlang won er bij de McDonald's Monopoly-loterij in de VS niemand toevallig een grote prijs — want het hoofd beveiliging stal alle winnende stickers en verkocht ze via de maffia. Hoe de FBI de fraude opspoorde dankzij statistiek. De fotopuzzel voor de volgende aflevering:...
-
Wikipedia.nl 25 jaar. Gefeliciteerd!
Vandaag, vrijdag 19 juni 2026 bestaat de Nederlandse Wikipedia 25 jaar. Een goede gelegenheid om de Nederlandse en Vlaamse wikipedianen eens in het zonnetje te zetten. Ik sprak met een moderator en enthousiaste wikipediaan. Niet van het eerste uur, maar juist een recente toetreder: Nyo Dekens....
-
#132 Een echte Warhol
Wat maakt een kunstwerk echt? Andy Warhol daagde de kunstwereld uit door bijna al zijn werk door assistenten te laten maken -- en dat ook nog eens rond te bazuinen. Het verhaal van Warhol, zijn assistent Gerard Malanga, en zijn 'echte Warhols'. Leeslijst: De presentatie over het Elimar schilderij...
-
#131 Transitiviteit: shop ze allemaal!
In deze aflevering kijken we naar een taalverandering die je nu live hoort ontstaan: intransitieve werkwoorden die transitief gebruikt worden, zoals "ik shop een broek" en "je rijdt hem al vanaf 300 euro". Waarom klinkt dat voor sommigen als fout, terwijl het tegelijk past in een oud Germaans...
-
#130 Polynesische navigatie: Tupaia
Dit is deel 2 van een tweeluik: het verhaal van Tupaia, de Polynesische priester en navigator die tijdens Cooks Endeavour-reis onmisbaar werd, maar zeker niet als ondergeschikte meeliep. Hij had een eigen agenda... De afbeelding bij deze aflevering toont een stukje van de kaart die Tupaia aan…
more -
#129 Polynesische navigatie: de ontdekking van de Pacific
Hoe veroverden de Polynesiërs de grootste oceaan ter wereld — zonder kompas, kaart of instrumenten? Het verhaal van een van de bijzonderste navigatieculturen die de mens ooit heeft ontwikkeld. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/0e/0ee9cbc57d/index.html…
more -
#128 Dunning-Kruger effect
Hoe een bankrover die dacht dat citroensap hem onzichtbaar maakte, twee psychologen aan het denken zette over waarom mensen met weinig kennis op een gebied zichzelf juist het meest overschatten. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/7b/7be8dde63d/index.html...
-
#127 Zwaartekracht-trein
Een manier om in drie kwartier naar ieder ander punt op de aarde te reizen, ZONDER energie te gebruiken. Althans, in theorie. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/2c/2c636f50c4/index.html De oproep voor musea die zouden willen meewerken aan een verhaal over een...
-
#126 Kunga
Van de Soemeriërs hebben we afbeeldingen van hun grote strijdwagens met vier massieve wielen, getrokken door een soort paarden. Maar in die tijd waren er in Mesopotamië nog helemaal geen paarden. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/b7/b7e4654e58/index.html De...
-
#125 Rose Mackenberg
In de jaren 1920 was het een ware plaag: malafide helderzienden en mediums die mensen in contact konden brengen met hun (in de oorlog of pandemie) overleden geliefden. Rose Mackenberg was een doortastende en onbevreesde onderzoeker die ze ontmaskerde. De fotopuzzel voor de volgende aflevering:...
-
#124 Grieks in het Romeinse Rijk
Een raar idee, maar toen Julius Caesar werd vermoord, zei hij niet "Ook jij, Brutus" in het Latijn, maar in het Grieks. Romeinen spraken eigenlijk vaker Grieks dan Latijn. Hoe dat zit? De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/71/71aa6a27dc/index.html Voor contact of...
-
Proloog op seizoen 10
Over een nieuwe tune, emails en verhalen uit Nederlandse en Vlaamse musea. De nieuwe muziek, waarvan je in deze proloog een eerste voorproefje te horen krijgt, is gecomponeerd en geproduceerd door Amir Swaab. Recent werk van Amir is het album Elaia. De fotopuzzel voor de volgende aflevering:...
-
Bonus: De Bayside Canadian Railway
In Bayside, Canada werd jarenlang een spoorweg geëxploiteerd van ongeveer 100 meter lang. Waarom? Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/Bayside_Canadian_Railway https://en.wikipedia.org/wiki/Merchant_Marine_Act_of_1920 Artikel met luchtfoto van de situatie Voor contact of opmerkingen: Twitter:...
-
Bonus: Avocadopitten en reuzenluiaards
Hebben avocado's zulke grote pitten, omdat ze vroeger verspreid werden door enorme familieleden van de luiaard? Een mooi verhaal dat helaas niet helemaal lijkt te kloppen. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/27/279a998421/index.html Leeslijst:...
-
Bonus: Onion Futures Act
Waarom je in de VS geen termijncontracten mag afsluiten op uien. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/21/2164f83d87/index.html Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/Onion_Futures_Act https://nl.wikipedia.org/wiki/Future_(termijncontract) Voor contact of...
-
Bonus: De kortste wolkenkrabber
Over hoe een plaatsje in Texas de kortste wolkenkrabber ter wereld kreeg. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/80/80af8db6d9/index.html Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/World%27s_littlest_skyscraper https://en.wikipedia.org/wiki/Texas_oil_boom Voor…
more -
Bonus: George Everest
Over de man met een van de beroemdste namen ter wereld, die iedereen verkeerd uitspreekt. Tips voor een gulle gift: https://donate.wikimedia.org/ https://www.givedirectly.org/ De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/55/55fd7f69c3/index.html Leeslijst:...
-
#123 De Herschels: Een broer en zus die het heelal in kaart brachten
Deel 2 van een tweeluik over William en Caroline Herschel. Twee wetenschappers die hun belangrijke werk niet deden in het comfort van een groot familiekapitaal, maar met heel hard werken. Rolmodellen voor de eeuwen daarna. De fotopuzzel voor de volgende aflevering:...
-
#122 De Herschels: De ontdekking van Uranus
Deel 1 van een tweeluik over William en Caroline Herschel. Over het ontdekken van Uranus, de eerste planeet die werd ontdekt sinds de oudheid. En over naamgeving, veel over naamgeving... De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/f3/f39fa20bdc/index.html Leeslijst:...
-
#121 Puffery: Leonard vs PepsiCo
Gek genoeg hoeven beweringen in reclames niet waar te zijn. Ze mogen niet misleidend zijn, maar sommige onware beweringen zijn zo overdreven dat niemand ze gelooft en dan mag het weer wel. Puffery heet dat. Bijvoorbeeld toen Pepsi een straaljager aanbood als prijs in een spaar-actie. De…
more -
#120 Lottocratie
Verkiezingen: het Feest van de Democratie. Maar zijn verkiezingen echt wel nodig om een volksvertegenwoordiging te selecteren? En hebben verkiezingen niet ook heel veel nadelen? De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/0e/0e06e46f69/index.html Leeslijst:...
-
#119 Hedy Lamarr
Hedy Lamarr was een grote ster in het Hollywood van de jaren 40. Maar ze was ook een slimme uitvinder. In 1942 bedacht ze bijvoorbeeld een manier om stoorzenders van Duitse schepen te slim af te zijn. Een technologie die toen revolutionair was en nu standaard onderdeel is van bijvoorbeeld...
-
#118 Poep
Onze poep ruikt niet lekker en we kijken er eigenlijk ook liever niet naar. Toch kan je er veel van aflezen over hoe het met je gaat. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/5f/5f4b3f5bd1/index.html Leeslijst:...
-
#117 De hartslag van de aarde: elke 26 seconden
Elke 26 seconden beweegt ergens op aarde iets met een flinke klap. Zo hard, dat het over de hele wereld gemeten kan worden. Een soort hartslag. Maar wat kan de oorzaak zijn? De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/6e/6eccba5d33/index.html Leeslijst:...
-
#116 Barry Marshall - geen stress
Nog niet zo lang geleden werd een maagzweer gezien als onbehandelbaar. De rest van je leven pilletjes slikken of leven met de pijn. Tot twee Australische artsen uitvonden dat de behandling helemaal niet ingewikkeld was. Je moest alleen even de consensus over maagzuur en bacteriën even loslaten......
-
#115 Centralia brandt nog 250 jaar
In Pennsylvania, USA, ligt een stadje waar als sinds de jaren 60 een brand woedt. Je ziet er weinig van, maar waarschijnlijk duurt het nog 250 jaar voordat de brand uitgewoed is. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/3b/3bed76474e/index.html Leeslijst:...
-
#114 De wals
Aan het begin van de 19e eeuw werd in heel Europa een nieuwe dans populair. Een beschamend sensuele dans. De kranten spraken er schande van: de wals. Wat was daar zo scandaleus aan? Opmerking: de muziek die te horen is bij het verhaal over het ontstaan van de wals is gewoon een hedendaagse…
more -
#113 Maria Sybilla Merian
Een van de grondleggers van de entomologie, een van de weinige onafhankelijke bronnen over het leven in de kolonie Suriname onder de slavernij EN een succesvolle zelfstandige onderneemster. Maria Sybilla Merian was geobsedeerd door rupsen en hun metamorphose en wist, tegen alle druk van haar...
-
#112 Het immuunsysteem van bacteriën
Ons immuunsysteem is een ongelofelijk geavanceerd systeem. Zo ingewikkeld en subtiel dat we het maar gedeeltelijk begrijpen. Des te opmerkelijker dat heel eenvoudige levensvormen, zoals de E. Coli bacterie toch bijna altijd een eigen immuunsysteem hebben. Aanvulling Restrictie enzymen: het is…
more -
#111a: Barbados-Grenada 1994
Een korte extra bonus aflevering met NOG een bijzonder verhaal van gamesmanship in de sport. Hoe vreemde spelregels ervoor zorgden dat het team van Barbados BEIDE doelen aanviel. Correctie: ik zeg in deze aflevering dat Barbados derde werd in het eindtoernooi. Klopt niet: ze werden derde in hun...
-
#111 Expres verliezen: gamesmanship
Soms is een toernooi zo slecht ontworpen dat sporters proberen expres een wedstrijd te verliezen. Is dat erg? Kunnen we het voorkomen? Of moeten we het gewoon omarmen? Geen fotopuzzel deze keer. Teun neemt een paar afleveringen vrij. Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/Gamesmanship...
-
#110 Bir Tawil
Een eigen onafhankelijke staat uitroepen, je ontworstelen aan het gezag van je land: klinkt aantrekkelijk, maar is minder makkelijk dan het lijkt. Je hebt eigenlijk een eigen territorium nodig. Maar alle land is al geclaimd. Alle land? Nee, niet helemaal... De fotopuzzel voor de volgende...
-
#109 Wikipedia hoaxes
Hoaxes - broodje-aap-verhalen - zijn niets nieuws. Maar wist je dat er ook op Wikipedia, toch onze beste bron voor "algemeen geaccepteerde waarheid", een heleboel hoaxes staan? De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/fd/fdb4d42a13/index.html Leeslijst:...
-
#108 De moorden van Burke and Hare
De zegeningen van de wetenschap zijn talrijk. Maar soms gaat het ook helemaal mis. Zoals in de tijd dat de anatomie tot bloei kwam en de behoefte aan dode lichamen om in te snijden plotseling sterk groeide. De fotopuzzel voor de volgende aflevering:...
-
#107 Mummia
Waarom hebben we voor mummie eigenlijk zo'n eenvoudig, kort woord? En wist je dat aan vermalen mummie eeuwen lang een geneeskrachtige werking werd toegeschreven? Over de vele toepassingen van... mummie. De fotopuzzel voor de volgende aflevering…
more -
#106 Fordlândia
Wie vaardigheden heeft op gebied A, kan makkelijk gaan denken dat die overdraagbaar zijn naar andere gebieden. Zo dacht Henry Ford dat hij wel kon bedenken wat de beste manier was om rubber to produceren -- en om een betere maatschappij te organiseren --, aangezien hij toch ook de beste manier…
more -
#105 Weerstation Kurt
Over de enige militaire actie in Noord-Amerika van de Duitsers tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het plaatsen van een automatisch weerstation helemaal in het Noorden van Canada. https://en.wikipedia.org/wiki/Weather_Station_Kurt https://en.wikipedia.org/wiki/German_submarine_U-537 Verder vieren we...
-
#104 HeLa
Over de enorme postume impact van Henrietta Lacks, die zelf door kanker niet oud werd, maar wiens kanker miljoenen levens hielp redden. ERRATUM: in deze aflevering vertel ik dat het vaccin tegen het HPV virus voor meisjes is. Dat is NIET Zo. Mijn schuld. Het vaccin is voor zowel jongens als…
more -
#103 De hemelschijf van Nebra
Deel 2 van het tweeluik. Deze keer rekenen we af met het cliché "Toen liepen wij hier nog rond in berenvellen". De Hemelschijf van Nebra, gevonden in 1999 in Duitsland, wordt gezien als één van de belangrijkste archeologische vondsten van de 20e eeuw. De fotopuzzel voor de volgende aflevering:...
-
#102 Het mechanisme van Antikythera
Meer dan honderd jaar geleden werden de resten van een mysterieus mechanisme opgevist uit de Middellandse Zee. Inmiddels weten we vrij precies wat het deed en dat veranderde onze kijk op de Oude Grieken en hun technologie. De fotopuzzel voor de volgende aflevering:...
-
#100d: Nicaraguaanse gebarentaal
Hier het vierde en laatste verhaal van een luisteraar bij het Nooit Geweten 100 event. Verteld op 17 november 2024 in de Theaterzaal van de Bibliotheek aan de Neude in Utrecht door Nieske den Heijer. Fotopuzzel: https://wikipic.fun/puzzles/79/793d355cb8/index.html Leeslijst:...
-
#100c: Karel Marang van Ysselveere
Hier weer een verhaal van een luisteraar. Verteld op 17 november 2024 in de Theaterzaal van de Bibliotheek aan de Neude in Utrecht door Vincent Wever. Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/Alves_dos_Reis...
-
Bonus: interview met Teun
Bij het Nooit Geweten 100 event werd Teun ook geïnterviewd over ALLES wat de echte fans graag zouden willen weten. Nog een opmerking achteraf: ik heb nog eens wat nagedacht over het onderwerp "geluidjes en muziekjes". Ik denk dat ik de achtergrondmuziek gewoon blijf doen, maar met geluidjes zal…
more -
#101 Alexine Tinne
Alexine Tinne was een Nederlandse ontdekkingsreiziger. En een steenrijke erfgename die wat met haar leven probeerde te doen. Die iets probeerde te bereiken. Nog best lastig als je geld hebt als water. De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/dd/ddc61df7bf/index.html...
We're indexing this podcast's transcripts for the first time — this can take a minute or two. We'll show results as soon as they're ready.
No matches for "" in this podcast's transcripts.
No topics indexed yet for this podcast.
Loading reviews...
ABOUT THIS SHOW
Nooit Geweten brengt verhalen uit de schatkamer van Wikipedia. Mooie verhalen, maar wel altijd met voetnoten en literatuurverwijzingen in de show-notes. Nooit Geweten is een hommage aan Wikipedia.
HOSTED BY
Nooit Geweten - Teun Duynstee
Loading similar podcasts...
Frequently Asked Questions
How many episodes does Nooit Geweten have?
Nooit Geweten currently has 168 episodes available on PodParley. New episodes are automatically indexed when they're published to the podcast feed.
What is Nooit Geweten about?
Nooit Geweten brengt verhalen uit de schatkamer van Wikipedia. Mooie verhalen, maar wel altijd met voetnoten en literatuurverwijzingen in de show-notes. Nooit Geweten is een hommage aan Wikipedia.
How often does Nooit Geweten release new episodes?
Nooit Geweten publishes regularly with 168 episodes available. Check the episode list for the typical release schedule.
Where can I listen to Nooit Geweten?
You can listen to Nooit Geweten on PodParley by clicking any episode. We provide an embedded audio player for direct listening, and you can also subscribe via your preferred podcast app using the RSS feed.
Who hosts Nooit Geweten?
Nooit Geweten is created and hosted by Nooit Geweten - Teun Duynstee.
URL copied to clipboard!