Pelake 12 | پادکست پلاک دوازده

شکست یعنی برآورده نشدن یک انتظار. انتظاری که ممکنه از خودمون داشته باشیم، یا دیگران از ما داشته باشن، یا جامعه، یا حتی یک سیستم. شکست لزوما به این معنی نیست که ما ناتوانیم؛ گاهی فقط یعنی چیزی اون‌طور که فکر می‌کردیم پیش نرفته. 

ما معمولا امید رو یه چیز فردی می‌بینیم، یه حسی که باید خودم پیداش کنم، خودم نگهش دارم، خودم وقتی از دستش دادم دوباره بسازمش. ولی شاید جور دیگه‌ای باید بهش نگاه کنیم. شاید امیدواری در اجتماع وقتی اتفاق می‌افته که جمعی باشه.

پل‌های زیادی هستن که ما آدم‌ها رو به هم نزدیک می‌کنه. گاهی اون‌قدر نزدیک که می‌تونه یک غریبه رو بعد از مدتی به صمیمی‌ترین و امن‌ترین آدم زندگی ما تبدیل کنه. مثل پلی از جنس دوست‌داشتن یا پلی از جنس تفاهم یا هم‌دلی. تو این قسمت از پلی حرف می‌زنیم که جنس‌اش از اعتماده.

در این قسمت بعضی از برنامه های پلاک ۱۲ رو مرور می‌کنیم. برنامه‌هایی که روزنه‌ای از نور رو در دل‌هامون روشن کردن و بهمون یاد دادن تا به تماشای شکوفه‌های گیلاس بشینیم. امید به ساختن رو در دل‌مون زنده کنیم و زندگی رو از دریچه متفاوتی ببینیم.  

حس تنهایی یکی از حس‌های قوی درون‌ ما هست. تنهایی مفهومی با ابعاد گوناگونه که در تجربه‌های انسانی به شکل‌های مختلفی ظاهر می‌شه. ماجرای تنهایی خیلی بیشتر از خودِ «تنها بودن» به طرز نگاه ما برمی‌گرده. این‌ که تو ذهن‌مون تنهایی رو چی تعریف می‌کنیم: یه فرصت؟ یه تهدید؟ یه شکست؟ یا یه استراحت؟

خیلی از این تعاریف غلط، در خانواده شکل می‌گیره. گاهی این ناعدالتی بین نقش‌های آدما در دل یک خانواده متولد می‌شه و بعد وارد جامعه می‌شه. در این قسمت از شکستن زنجیر کلیشه‌های جنسیتی حرف می‌زنیم.

شاید اون‌چه به ما معنی انسان بودن می‌ده، توانایی ما برای معنا دادن به جهانی باشه  که همیشه اون چیزی که می خواییم رو به ما نمی‌ده. یکی از آدم‌هایی که به زیباترین حالت، پیدا کردن معنای انسانیت و زندگی رو به به قلم کشیده، دکتر ویکتور فرانکله.روان‌پزشکی که نه تو یه اتاقی آروم، بلکه در یکی از تاریک‌ترین مکان‌های تاریخ، اردوگاه‌های کار اجباری نازی به یکی از مهم‌ترین کشف‌های فلسفی و انسانی رسیده. اون هم پیدا کردن معنا در دل رنجه.

توجه به هویت مشترک انسانی و این‌که انسان بودن را مهم‌ترین بخش هویت خودمون بدونیم، قدم بسیار مهمی برای ایجاد هم‌دلی و نزدیک شدن آدم‌ها به یک‌دیگر هست. در کنارش اما باید پاسدار تفاوت‌ها باشیم و قدر تنوع رو بدونیم. 

ایران زیباست ولی فراتر از دشت و کوه و دریا و کویر، مردم نازنینی دارد. مردمی که جنس‌شان مهر است. اخلاق‌شان نیک است و قلب‌شان بزرگ. خیلی بزرگ. در این قسمت می‌خواهیم از تنوع اهالی ایران بگوییم. تنوعی که بودن‌اش و پذیرفتن‌اش الزامی است.  

تصور کنید که همیشه یک آینه روبروتونه. تو مترو، تو مدرسه و دانشگاه. سر کار، حتی وقتی که دم کانتر یک کافه ایستادی تا قهوه‌ات رو سفارش بدی. با هر واکنش و حرف و عمل، اون آینه تصویر تو رو بر می‌گردونه و به تو نشون می‌ده هر حرکت‌ات چقدر شرافتمندانه بوده.

تو این قسمت می‌خوایم از تأثیرات منفی مقایسه کردن خودمون با دیگران در سوشیال مدیا حرف بزنیم؛ یعنی از فرایندی که ما با استفاده از اطلاعات و داده‌هایی که از دیگران در فضای مجازی می‌گیریم، خودمون رو ارزیابی می‌کنیم

خیلی از این تعاریف غلط، در خانواده شکل می‌گیره. گاهی این ناعدالتی بین نقش‌های آدما در دل یک خانواده متولد می‌شه و بعد وارد جامعه می‌شه. در این قسمت از شکستن زنجیر کلیشه‌های جنسیتی حرف می‌زنیم.

پل‌های زیادی هستند که ما آدم‌ها رو به هم نزدیک می‌کنه. گاهی اون‌قدر نزدیک که می‌تونیه یک غریبه رو بعد از مدتی به صمیمی‌ترین و امن‌ترین آدم زندگی ما تبدیل کنه. مثل پلی از جنس دوست داشتن یا پلی از جنس تفاهم یا هم‌دلی. تو این قسمت از پلی حرف می‌زنیم که جنس‌اش از اعتماده

این قسمت می خواییم از خستگی زندگی بگیم. از این که گاهی جوری نمی‌شه که ما می‌خواییم و از این واقعیت بگیم که همه اینا از ما و ارزش‌های زیستن کم نمی‌کنه . چون زندگی می‌تونه پر از شگفتی باشه ولی خب شگفتی‌هایی که نیاز به دیدن داره.

در این قسمت می‌خواییم  ببینیم چه‌طور می‌تونیم تلاش کنیم به این باور برسیم که هیچ برتری نژادی وجود نداره و اگر ما فکر می‌کنیم چنین چیزی هست وقتشه که یک تغییر بزرگ در خودمون ایجاد کنیم.چون که تصورهای اشتباه و تعصب‌هایی که بعضی آدم‌ها رو برتر از بقیه می‌دونن، باعث ایجاد خیلی از مشکلات امروز دنیا شدن.

خیلی از ماها تو روزمرگی‌های شلوغ و پلوغ، دنبال راه‌هایی هستیم که حال روح‌مون رو بهتر کنه. ما رو برای چند لحظه از دنیای مادی اطراف‌مون بکشونه بیرون، بهمون آرامش بده و ما رو به دنیای معنوی‌مون نزدیک‌تر بکنه و زمانی بهمون بده که به جستجوی معانی عمیق‌تری از زندگی بپردازیم. و خب چه چیزی بهتر از هنر؟

زبان‌ها و گویش‌های متفاوت در ایران صدها و هزاران سال را طی کردند. در طول این مدت، با هم تعامل داشتند و پیوندی عمیق با هم ساختند. در این قسمت به ستایش این تنوع می‌پردازیم.

عوامل مختلف زیادی مثل تربیت، محیط و آموزش و چیزهای دیگه وجود داره که شخصیت ما رو از همون کودکی شکل می‌ده و ما هر چی بزرگ‌تر می‌شیم نقش‌مون در این که چه کسی باشیم و هویت‌مون چی باشه پررنگ‌تر می‌شه. نوجوونی یکی از دوره‌های مهم تو شکل‌گیری شخصیت ماست. همراه ما باشید تا ببینیم چه تاثیری می‌تونیم روی نوجوانان بذاریم.

زندگی سیاه و سفید نیست. مسیر هر کدوم از ما بسته به هزاران دلیل و اتفاق با دیگری متفاوته، نه کسی نهایت خوبیه و نه کسی نهایت بدی. ولی ما می‌تونیم تو مسیر زندگی‌مون، تلاش‌مون رو بکنیم که به سمت بهتر شدن، به سمت خوب بودن قدم برداریم.

بعضی وقت‌ها آدم حس می‌کنه دنیا روش سنگینی می‌کنه، ولی بازم یه چیزی تو وجودت نمی‌ذاره کوتاه بیای.وقتی جوونی کمتر کوتاه میای و تا بتونی ادامه می‌دی.تو این قسمت به این می‌پردازیم که نقش جامعه بر ما و نقش ما به عنوان جوان بر جامعه چی هست.

ما می‌تونیم اعتماد رو تو دسته‌های مختلف جا بدیم، ولی نمی‌تونیم منکر بشیم که همه این‌ها به هم ربط داره و این اعتماد و این که اصلا چه‌طوری اعتماد می‌کنیم تو باور ما نقش بسته. حالا این که چه‌قدر تغییرپذیره، چقدر می‌تونیم روش کار کنیم، اصلا بی‌اعتمادی در ژن ما هست یا ریشه در کودکی‌مون داره، سوال‌هایی هست که امیدواریم در طول برنامه یه سرنخ‌هایی ازش پیدا کنیم.

وجود این سوال که ما که هستیم و چه تاثیری می‌تونیم در جامعه‌مون داشته باشیم، به خودی خود روی هم‌بستگی اجتماعی تاثیر می‌ذاره و شاید رسیدن به باور این که من بر جامعه و جامعه بر من تاثیر می‌ذاره، بهترین مفهومی باشه که باهاش بریم و بگردیم که خب انجام دادن چه کارهایی می‌تونه هم باعث پیشرفت من باشه و هم باعث پیشرفت جامعه‌ای که در اون زندگی می‌کنم.

زندگی پر از سرفصل‌های مهمه. پر از انتخاب‌هایی که برای همیشه مسیرمون رو تغییر می‌دن. ولی یکی از این سرفصل‌ها از همه مهم‌تره و اون‌قدر پر رنگ و عزیزه که وقتی میاد، دیگه فراتر از یک سرفصله. اصلا خودش یک کتاب جداست. یک زندگیه. یک حیات عمیق و عاشقانه است. اونم وقتیه که یارمون رو پیدا می‌کنیم.

تو این قسمت موضوعی انتخاب کردیم که می‌تونه سرنوشت‌ساز باشه. راستش کلمه سرنوشت خیلی برام عمیقه، تو یک کلمه میگیم‌ش ولی یک زندگی، یک عمر و هزاران قصه تو دلش نهفته. این که حتی انتخاب‌های ما می‌تونه مسیر این سرنوشت رو هی تغییر بده، این که با وجود تمام عوامل بیرونی که روش تاثیر می‌گذاره، ولی باز در نهایت ما، خودمون به شخصه راننده این سرنوشت هستیم و مسیرهایی که میره رو ما انتخاب می‌کنیم.

خانواده، نخستین نهاد انسانیه که ما در اون متولد می‌شیم، رشد می‌کنیم و معنا و ارزش‌های بنیادین رو یاد می‌گیریم. این واحد کوچیک، گرچه در ظاهر ساده به نظر می‌رسه، اما نقشش در شکل‌گیری شخصیت ما، ساختارهای اجتماعی، و حتی نظم جهانی نه تنها تاثیرگذاره، بلکه مهم و حیاتی هم هست. در این قسمت می‌پردازیم به اهمیت برابری در خانواده.

امید یعنی باور به این که وضعیت فعلی، پایان همه‌چیز نیست. یعنی دیدن روزنه‌ای کوچک از نور، حتی در تاریک‌ترین شب‌ها.

عوامل زیادی در زندگی هستن که رو رسیدن و نرسیدن ما به چیزی که می‌خوایم اتقاق بیفته، اثر می‌ذارن. این اتفاقات می‌شه گاهی خیلی خوش‌آیند ما باشه و گاهی با تمام وجود حس کنیم که شکست خوردیم. ولی سوال این هست: آیا شکست خوردیم یا فقط یک تجربه به دست آوردیم؟

امروز همه جا از عدالت و صلح صحبت می‌شه و همه یه طوری دنبال‌اش هستن. اگه بیشتر دقت کنیم می‌بینیم همیشه جوانان بیشتر از همه دنبال این آرمان‌ها هستن و از طرفی این جوانان هستن که می‌تونن در جهانی پر از تضاد، نابرابری و رنج، الهام‌بخش تغییر و سازندگی باشن.

این قسمت هم می‌خوایم سری بزنیم به تفاوت‌ها مثل تفاوت نسل‌ها. ما با نسل‌های قبل خودمون و احتمالا بعد از خودمون تفاوت‌های زیادی داریم. حالا وقتشه از خودمون بپرسیم که تفاوت بین نسل‌ها یه شکافه که باید تحمل‌اش کنیم، یا یک فرصته که می‌تونیم ازش استفاده کنیم؟ ریشه این تفاوت‌ها چیه؟

ما همیشه فکر می‌کنیم که صلح از یک قرارداد بین کشورها شروع می‌شه ولی خوبه از این زاویه به صلح نگاه کنیم که صلح می‌تونه چیزی فراتر از نبود جنگ باشه. واقعا این صلح چیه؟

شبکه‌های اجتماعی مثل یه شمشیر دولبه هستن. از یه طرف می‌تونن بستری برای تغییرات اجتماعی و آگاهی‌بخشی باشن، و از طرف دیگه، می‌تونن به ابزار گسترش اطلاعات غلط و ترویج رفتارهای مخرب تبدیل بشن.ما چطور می‌تونیم این مسئولیت اجتماعی رو بهتر درک کنیم و از این ابزار برای ساختن دنیایی بهتر استفاده کنیم؟

گفتگو چیزی نیست که فقط مربوط به زندگی روزمره باشه و محدودش کنیم به افراد نزدیک خودمون. حتی توی جامعه، گفتگو می‌تونه ابزاری برای تغییرات اجتماعی باشه.

شده یک هدف بشه تمام زندگی‌تون و احساس کنین اگر به اون برسید دیگه چیزی نمی‌خواین و با رسیدن بهش واقعا یک آدم خوشحال می‌شین؟ولی بعد وقتی به ته‌اش رسیدین از خودتون پرسیده باشین خب بعدش چی؟

حتما برای شما هم پیش اومده که یه نقاشی، یه ترانه، یا حتی یه تئاتر، تأثیر عمیقی روی شما گذاشته باشه. هنری که نه فقط برای زیبایی و لذت بصری یا شنیداری خلق شده، بلکه هدف‌اش رسوندن یه پیام عمیق‌تر بوده.ولی چرا هنر این‌قدر توان‌مند هست؟ چه چیزی در این ابزار انسانی وجود داره که می‌تونه مسیر جوامع رو تغییر بده؟

خیلی از ماها تو روزمرگی‌های شلوغ و پلوغ، دنبال راه‌هایی هستیم که حال روح‌مون رو بهتر کنه. ما رو برای چند لحظه از دنیای مادی اطراف‌مون بکشونه بیرون، بهمون آرامش بده و ما رو به دنیای معنوی‌مون نزدیک‌تر بکنه و زمانی بهمون بده که به جستجوی معانی عمیق‌تری از زندگی بپردازیم. و خب چه چیزی بهتر از هنر؟

زبان‌ها و گویش‌های متفاوت در ایران صدها و هزاران سال طی کردند. در طول این مدت، با هم تعامل داشتند و پیوندی عمیق با هم ساختند. در این قسمت به ستایش این تنوع می‌پردازیم.

با آموزش می‌شه مسیر دنیایی که به سمت یه پرتگاه در حال حرکت هست رو تغییر داد. تو این قسمت راجع به این صحبت می‌کنیم که آموزش چه تاثیری بر برابری زنان و مردان می‌گذاره.

برچسب‌هایی که بر اساس جنسیت‌مون به ما داده می‌شه رو کلیشه‌های جنسیتی می‌گیم. این باورها که معمولا بر اساس ارزش‌های فرهنگی و سنتی شکل می‌گیره می‌تونه رو زندگی فردی، رو کارمون و اجتماع تاثیر بذاره. گاهی اون‌قدر بعضی از این باورها تو ما ریشه کرده و نسل به نسل به ما منتقل شده که بدون نقد و تفکر، از کنارش می‌گذریم و به نسل بعد خودمون انتقال می‌دیم.

زبان‌ها و گویش‌های متفاوت در ایران صدها و هزاران سال طی کردند. در طول این مدت، با هم تعامل داشتند و پیوندی عمیق  با هم ساختند. در این قسمت به ستایش این تنوع می‌پردازیم.

توی دنیایی که هر روز بیشتر به تصاویر درگیری و جدایی عادت می‌کنیم، صحبت از شکستن چرخه‌های خشونت شاید یک جور مسئولیت فراموش ‌شده باشه. آیا واقعا می‌تونیم این جریان رو متوقف کنیم؟

با هم قدم می‌زنیم در دنیای پیچیده و رازآلود هویت. از هویت فردی که هر کدوم به تنهایی ساختیم، تا هویت فراگیر جمعی که همه‌ ما انسان‌ها رو به هم پیوند می‌ ده. شاید اگه بتونیم این هویت مشترک رو پیدا کنیم، بفهمیم چطور می‌شه از اختلاف‌ها به سمت هم‌دلی حرکت کرد. 

با آموزش می‌شه مسیر دنیایی که به سمت یه پرتگاه در حال حرکت هست رو تغییر داد. تو این قسمت راجع به این صحبت می‌کنیم که آموزش چه تاثیری بر برابری زنان و مردان می‌گذاره.

برچسب‌هایی که بر اساس جنسیت‌مون به ما داده می‌شه رو کلیشه‌های جنسیتی می‌گیم. این باورها که معمولا بر اساس ارزش‌های فرهنگی و سنتی شکل می‌گیره می‌تونه رو زندگی فردی، رو کارمون و اجتماع تاثیر بذاره. گاهی اون‌قدر بعضی از این باورها تو ما ریشه کرده و نسل به نسل به ما منتقل شده که بدون نقد و تفکر، از کنارش می‌گذریم و به نسل بعد خودمون انتقال می‌دیم.

تو این قسمت موضوعی انتخاب کردیم که می‌تونه سرنوشت‌ساز باشه. راستش کلمه سرنوشت خیلی برام عمیقه. فقط یک کلمه است ولی یک زندگی، یک عمر و هزاران قصه تو دلش نهفته. این که حتی انتخاب‌های ما می‌تونه مسیر این سرنوشت رو مدام تغییر بده، این که با وجود تمام عوامل بیرونی که روش تاثیر می‌گذاره، ولی باز در نهایت ما، خودمون به شخصه راننده این سرنوشت هستیم و مسیرهایی که می‌ره رو ما انتخاب می‌کنیم.

عوامل مختلف زیادی مثل تربیت، محیط و آموزش و چیزهای دیگه وجود داره که شخصیت ما رو از همون کودکی شکل می‌ده و ما هر چی بزرگ‌تر می‌شیم نقش‌مون در این که چه کسی باشیم و هویت‌مون چی باشه پررنگ‌تر می‌شه. نوجوونی یکی از دوره‌های مهم تو شکل‌گیری شخصیت ماست. همراه ما باشید تا ببینیم چه تاثیری می‌تونیم روی نوجوانان بگذاریم.

زندگی سیاه و سفید نیست. مسیر هر کدوم از ما بسته به هزاران دلیل و اتفاق با دیگری متفاوته، نه کسی نهایت خوبیه و نه کسی نهایت بدی. ولی ما می‌تونیم تو مسیر زندگی‌مون، تلاش‌مون رو بکنیم که به سمت بهتر شدن، به سمت خوب بودن قدم برداریم.

بعضی وقت‌ها آدم حس می‌کنه دنیا روش سنگینی می‌کنه، ولی بازم یه چیزی تو وجودت نمی‌ذاره کوتاه بیای.وقتی جوونی کمتر کوتاه میای و تا بتونی ادامه میدی . تو این قسمت به این می‌پردازیم که نقش جامعه بر ما و نقش ما به عنوان جوان بر جامعه چی هست .

ما می‌تونیم اعتماد رو تو دسته‌های مختلف جا بدیم، ولی نمی‌تونیم منکر بشیم که همه این‌ها به هم ربط داره و این اعتماد و این که اصلا چطوری اعتماد می‌کنیم تو باور ما نقش بسته. حالا این که چقدر تغییرپذیره، چقدر می‌تونیم روش کار کنیم، اصلا بی‌اعتمادی در ژن ما هست یا ریشه در کودکی‌مون داره، سوال‌هایی هست که امیدواریم در طول برنامه یه سرنخ‌هایی ازش پیدا کنیم.

وجود این سوال که ما که هستیم و چه تاثیری می‌تونیم در جامعه‌مون داشته باشیم، به خودی خود روی همبستگی اجتماعی تاثیر می‌ذاره و شاید رسیدن به باور این که من بر جامعه و جامعه بر من تاثیر می‌ذاره، بهترین مفهومی باشه که باهاش بریم و بگردیم که خب انجام دادن چه کارهایی می‌تونه هم باعث پیشرفت من باشه و هم باعث پیشرفت جامعه‌ای که درش زندگی می‌کنم.

ما عادت می‌کنیم که برای حرکت به جلو راهی پیدا کنیم و این زمانی اتفاق می‌افتد که شرایط را بپذیریم و اجازه دهیم زندگی در درون‌مان به جریان خودش ادامه دهد، حتی اگر زندگی در بیرون از ما شبیه آن چیزی نیست که می‌خواستیم. همیشه زندگی با آن چیزی که ما می‌خواهیم منطبق نیست.