Polityka o książkach

Dziś gościem Justyny Sobolewskiej w wideokaście „Polityka o książkach” jest Michał Sufin. Szef i założyciel miejsca znanego jako Klub Komediowy, współtwórca grupy Klancyk oraz twórca Szkoły Impro, w tej pełnej erudycji i dowcipu rozmowie udowadnia, że humor to nie tylko durnoty, ale poważna postawa metafizyczna. Jako „dozorca długów” niezależnej scenki warszawskiej otwiera przed nami swoją literacką graciarnię, podpowiadając, co czytać, które książki przetrwały próbę czasu i dlaczego nowości wydawnicze są dla improwizatorów paliwem do walki z melancholią treści. Czy literatura może być horrorem na granicy schizofrenii? Michał Sufin, analizując swoje formacyjne lektury, przekonuje, że „Alicja w Krainie Czarów” w przekładzie Słonimskiego to książka kostyczna i groźna, która zaszczepiła w nim niepewność na granicy logiki. Z kolei „Mistrz i Małgorzata” to dla niego dowód, że nie istnieje podział na dobro i zło, czego najlepszym przykładem jest kot Behemot domagający się dowodu osobistego. W rozmowie wraca też klasyka literatury dziecięcej, jak Mikołajek, w którym nasz gość dostrzega dziś tragizm postaci ojca, bo przecież „komedia to tragedia plus czas”. W świecie, w którym improwizacja teatralna łączy się z literaturą, mistrzem pozostaje Franciszek Fiszer, „pierwszy polski metafizyk” i podwójny bankrut. Choć nigdy nic nie napisał, to stał się żywą legendą Warszawy. Michał Sufin przywołuje gatunek, jakim jest felieton, wskazując na postać, którą był Janusz Głowacki. Jego teksty o reakcjach czytelników, którzy nic nie zrozumieli, ale się zgadzają, okazują się piorunująco aktualnym komentarzem do dzisiejszych mediów społecznościowych. To spotkanie to także hołd dla tradycji, którą budowali Jeremi Przybora oraz Kabaret Starszych Panów. Usłyszycie o surrealnych tekstach oraz o tym, jak Julian Tuwim i jego „Pegaz dęba” uczyły Polaków literackiej zabawy najwyższej próby. Pojawia się też wątek mroczniejszy: groteska w literaturze rosyjskiej i bolesny egzystencjalizm. Gość wspomina, jak wielki wpływ wywarł na niego Jerofiejew i jego „Moskwa-Pietuszki”, pijacka, tragiczna podróż przez kraj pod jarzmem tyranów. Dowiecie się, dlaczego angielski humor i „chłodny, intelektualny styl” takich autorów jak Edward St Aubyn to odtrutka na agresję świata. Michał Sufin, łącząc światy, w których mieści się zarówno teatr absurdu, jak i współczesny stand up, pokazuje, że każdy żart to niszczenie starego porządku dla czystej przyjemności tworzenia nowego. Czego dowiesz się z odcinka? 1. Dlaczego improwizatorzy powinni unikać czytania książek do końca przed występem? O „faulu” wszechwiedzącego narratora. 2. Jak Franciszek Fiszer przepił dwa majątki i stał się najważniejszą postacią polskiego absurdu, choć nie zapisał ani jednej strony. 3. Czy angielski humor może pomóc przetrwać traumę? O cynizmie jako tarczy w prozie. Książki, o których rozmawiamy: „Alicja w Krainie Czarów”, Lewis Carroll „Wakacje Mikołajka”, René Goscinny i Jean-Jacques Sempé „Mistrz i Małgorzata”, Michaił Bułhakow „Paragraf 22”, Joseph Heller „W oparach absurdu”, Julian Tuwim i Antoni Słonimski „Cicer cum caule, czyli groch z kapustą”, Julian Tuwim „Pegaz dęba”, Julian Tuwim „Sprawa Polska”, Stanisław Barańczak „Na rogu świata i nieskończoności” (wspomnienia o Franciszku Fiserze) „Przygody dobrego wojaka Szwejka”, Jaroslav Hašek „Moskwa-Pietuszki”, Wieniedikt Jerofiejew „Skansen”, Siergiej Dowłatow „Walizka”, Siergiej Dowłatow „Pragnę wolności”, Siergiej Dowłatow „Burzliwe życie Lejorka Rojtszwańca”, Ilja Erenburg „Martwe dusze”, Mikołaj Gogol „Ożenek”, Mikołaj Gogol „Nos”, Mikołaj Gogol „Jak być kochanym”, Janusz Głowacki „Silva Rerum”, Ludwik Gryzewski „Generał w bibliotece”, Janusz Dobosz „Zapiski przy goleniu”, Stanisław Dygat „Poeta zamordowany”, Guillaume Apollinaire „Piórko”, Henri Michaux „Gdzie indziej”, Henri Michaux „Trzeci policjant”, Flann O’Brien „Przeznaczenie ma imię Klotylda”, Giovanni Guareschi „Don Camillo”, Giovanni Guareschi „Profesor Tutka”, Jerzy Szaniawski „Ziele na kraterze”, Melchior Wańkowicz „Gwiezdna wieża Eiffla”, Blaise Cendrars „100 000 miliardów wierszy”, Raymond Queneau „Zazi w metrze”, Raymond Queneau „Ćwiczenia stylistyczne”, Raymond Queneau „Patrick Melrose”, Edward St Aubyn „Lincoln w Bardo”, George Saunders „Damon Copperhead”, Barbara Kingsolver „Klub Pickwicka”, Charles Dickens „David Copperfield”, Charles Dickens „Imperium Bólu”, Patrick Radden Keefe „Tristram Shandy”, Laurence Sterne „Don Kichot”, Miguel de Cervantes Oś czasu: 00:00:00 - Najciekawsze fragmenty 00:01:07 - Wstęp: dozorca długów 00:08:55 - Książki dziecięce i fundamenty 00:20:30 - Polska tradycja i anegdota 00:27:52 - Groteska rosyjska 00:33:47 - Felietony i eseje o książkach 00:43:50 - „Cienkie” powiastki i awangarda 00:51:07 - Jeremi Przybora 00:56:42 - Wojna i humanizm 01:01:35 - Wydawnictwo Lokator 01:04:28 - „Grube” powieści współczesne 01:13:17 - Finał: sztuka palenia żartu

Justyna Sobolewska w urodzinowym (dla niej!) odcinku wideokastu „Polityka o książkach” gości Piotra Pazińskiego, eseistę, pisarza, laureata Paszportu POLITYKI. W gęstej od anegdot rozmowie wyruszamy w podróż przez materialne nośniki pamięci, przekonując, że wehikuł wyobraźni i fizyczna książka wygrywają z cyfryzacją. Wspominamy również dzieła, które współtworzą fundamenty kultury: to rzecz jasna Homer i „Odyseja” w klasycznym przekładzie (kultowa „Odyseja” Parandowskiego) i jej kinowa ekranizacja, czyli „Odyseja” Nolana. Badamy też mroczne, wojenne tło klasycznych baśni: sprawdzamy, co kryją klasyki literatury, jak Edmund Niziurski parodiował nowomowę PRL oraz jak „Akademia Pana Kleksa” antycypowała rozwój technologii. Paziński prezentuje niezwykłe archiwa przedwojennej Warszawy: od almanachów uzdrowisk po książki telefoniczne, które wyznaczyły oś jego twórczości. W rozmowie wracają też najważniejsze książki dla niego i takie książki, które warto przeczytać, by lepiej zrozumieć dzisiejszy świat. Dowiecie się, skąd bierze się epos i bajki robotów, jak nostalgia kształtuje dzieła takie jak „Lato muminków” i „Tatuś muminka i morze” oraz dlaczego Piotr Paziński zwiedza w Polsce latarnie morskie. Nie brakuje też wielkich nazwisk i wątków o zbieractwie, które opisuje Marcin Wicha w książce „Rzeczy, których nie wyrzuciłem”. W finale: Bruno Schulz i „Sklepy cynamonowe”, monumentalny „Ulisses” i James Joyce, „Mistrz i Małgorzata” oraz podróżnicza klasyka, czyli „Podróż do wnętrza ziemi” i „20000 mil podmorskiej żeglugi”. Poznajcie nasze ulubione książki i niezwykłe historie, które tworzą świat literacki! Dowiesz się z tego odcinka: 1. Dlaczego fizyczny egzemplarz książki ma unikalną wartość emocjonalną i materialną? 2. Jak okupacyjna trauma wpłynęła na twórczość Jana Brzechwy i Stanisława Lema? 3. Co przedwojenna książka telefoniczna z lat 30. mówi o dawnej Warszawie i jej mieszkańcach?

Gościem Justyny Sobolewskiej w wideokaście „Polityka o książkach” jest Agata Romaniuk, reporterka, pisarka i autorka bestsellerowej serii „Kocia Szajka”. W tej iskrzącej humorem rozmowie Agata otwiera swój prywatny rejestr lektur, by podpowiedzieć, co warto czytać, jakie nowości wydawnicze zabrać na urlop i dlaczego literatura to najlepszy „niciak z igiełkami” na życiowe kryzysy. Czy w świecie cyfrowej ofensywy analogowy zeszyt w kratkę to jedyny sposób na ocalenie literackiej pamięci? Jak przeczytać 612 książek dla czystej przyjemności i co z tego wynika dla naszego dobrostanu? Agata Romaniuk, która „mentalnie urodziła się w XIX wieku”, przekonuje, że wielka, gęsta epika to najlepsza odtrutka na współczesne przebodźcowanie. W rozmowie brawurowo analizuje „Kaspra i Margit” Macieja Płazy, gdzie gwara poznańska (słynne „bimby”, „lufnięcia” i „buchanie się” w rzece) staje się żywym krwiobiegiem tekstu, a nie muzealną ramotą. Dowiecie się, dlaczego saga „Stramer” Mikołaja Łozińskiego to gotowy materiał na światowy hit i nasz polski Netflix, zwłaszcza dzięki postaci ojca, który z Ameryki przywiózł pas, a w Tarnowie walczył z przesiadującymi w kawiarni gośćmi za pomocą piły do krzeseł. Rozmówczynie z humorem i czułością przyglądają się literackiej „łapczywości” – od politycznego wymiaru fryzur w „Amerykanie” Adichie po kompulsywne jedzenie tortów w debiucie Justyny Chryczyk „Girl Dinner”. Pojawia się też fascynujący wątek „literatury chodzonej”. Agata, wpadając w dokumentacyjne „królicze nory”, opowiada o XVI-wiecznych krokomierzach lekarza Katarzyny Aragońskiej i o tym, dlaczego Miron Białoszewski na Lizbońskiej z każdym rokiem młodnieje. Usłyszycie o „żabkaizacji” Grochowa, który w balladach Pawła Sołtysa wciąż przemawia poprzez duchy, oraz o tym, dlaczego warto czytać Kornela Filipowicza, by pośmiertnie sprawić przyjemność Wisławie Szymborskiej. To spotkanie o literaturze, która karmi zmysły – od zapachu bitumicznej polewy asfaltowej po smak „lodzików Bambino” w prozie Adama Robińskiego. Czego dowiesz się z odcinka? 1. Dlaczego poezji nigdy nie czyta się „do końca”? O mądrości Serhija Żadana i „ciężkiej” poezji noblistki Louise Glück. 2. Jak ukraść sandały pielgrzymowi w starożytnym Egipcie? O historii chodzenia, pielgrzymkach do Mekki i ucieczkach od mężów w XI wieku. 3. Co to znaczy „nieudane życie” w literaturze? O fenomenie powieści „Stoner” Johna Williamsa i literackich „powieściach na triceps”. Oś czasu: 00:00 - Najciekawsze fragmenty 03:08 - Poezja, której nigdy nie czyta się „do końca” 05:19 - „Zmysłowa łapczywość” na wielką epikę: od bimb Macieja Płazy po politykę fryzur u Adichie 10:02 - Gospodinow, Wicha i Roth: literatura jako „niciak” na żałobę 12:58 - „Poufne” Mikołaja Grynberga i mikrohistorie rodzinne 15:00 - „Girl Dinner” i licytacja na najdziwniejsze książki 22:08 - „Królicze nory” dokumentacji i warsztat reporterki 25:48 - Saga „Stramer” jako polski Netflix i „powieści na biceps” Rebecki Makkai 29:30 - Paweł Sołtys, Miron Białoszewski i Zyta Rudzka: jak się włóczyć? 35:11 - Nowa książka o pielgrzymkach i ekstremalny marsz Herzoga 39:26 - John Williams i „Stoner”: fenomen powieści o „nieudanym życiu” 40:53 - Szczęśliwa Szymborska i „drugie życie” Kornela Filipowicza 46:40 - Literackie małżeństwa i mroczna strona Kanady (Gierak-Onoszko) 48:49 - Wakacyjne „powieści kłącza”: Adam Robiński i Roberto Bolaño

Gościem Justyny Sobolewskiej w nowym odcinku wideokastu „Polityka o książkach” jest Adam Wajrak, najsłynniejszy polski przyrodnik, dziennikarz i autor bestsellerów, takich jak „Wilki” i „Kuny za kaloryferem”. Tym razem zamiast stosu lektur w studiu pojawiły się plecak i stare aparaty. Wszak dzika natura i literatura uczą nas uważności. Jak pasja do świata zwierząt przeplata się z pasją do czytania? Dlaczego Puszcza Białowieska nie powinna być traktowana jak unikatowa wyspa, lecz norma, do której powinni dążyć wszyscy zatroskani o ekologię? Adam Wajrak zdradza też swoje niezwykłe odkrycie: dlaczego żubry pachną świeżym mlekiem i jakiej „dobrej opowieści” potrzebuje Wisła, żebyśmy dostrzegli w naszej rzece polską Alaskę. Usłyszycie, dlaczego ochrona przyrody w Polsce zaczyna się od zrozumienia rzeki i dlaczego spływ Wisłą może być taki ciekawy. Wracamy też do fundamentów: usłyszycie płomienną obronę, której doczekał się Henryk Sienkiewicz. Wajrak, choć krytykuje go za wizję puszczy jako „niegospodarnego gnicia”, broni go jako mistrza pióra. Literatura przygodowa ukształtowała wyobraźnię Wajraka. Nam opowiada o obsesji na punkcie paleontologii: mały Adam tropił dinozaury na warszawskim podwórku. Wyznaje też, jaki wpływ wywarli na niego Rudyard Kipling, Juliusz Verne czy analizowana pod kątem walecznych chomików Maria Konopnicka. Wajrak wspomina też niezwykłą rolę, jaką odegrała Wisława Szymborska, która osobiście lobbowała za jego debiutem, oraz „nieprzegadane” pisanie o naturze, z którego słynął Kornel Filipowicz. Dowiecie się, jak wspólna walka o takie miejsca jak Dolina Rospudy połączyła świat poezji i nauki. Odkrywamy też historię dorastania na jednym podwórku z niezwykłym sąsiadem – był nim Jacek Kuroń. Adam poleca jego książkę „Wiara i wina”, wspominając Kuronia jako pedagoga, który o dzieciach z bloku wiedział absolutnie wszystko. To również kompendium wiedzy o tym, jak ptaki polskie, książki dla dzieci i fotografia analogowa mogą pomóc nam zwolnić i zrozumieć świat na nowo. W rozmowie powracają prócz tego literackie „cegły”, z którymi nasz gość po prostu „żyje”. Dowiecie się, dlaczego „Rękopis znaleziony w Saragossie” Jana Potockiego to dla niego lektura obowiązkowa podczas lotów do Hiszpanii, oraz dlaczego do „Mistrza i Małgorzaty” Bułhakowa wraca stale, testując różne przekłady tego arcydzieła. To nie tylko rozmowa o książkach, ale przede wszystkim wielka lekcja zachwytu nad tym, co dzikie i nieodkryte. Zapraszamy do oglądania i wspólnej podróży w głąb natury! Z tego odcinka dowiesz się: 1. Jak Wisława Szymborska „sterroryzowała” wydawnictwo, żeby świat w końcu mógł przeczytać pierwszą książkę Wajraka, i dlaczego Jacek Kuroń okazał się sąsiadem idealnym, który o dzieciakach z podwórka wiedział wszystko – nawet to, kto akurat się w kim skrycie podkochuje. 2. Czy kuchnia w bloku może stać się domem dla bociana, a nietoperze to tak naprawdę bardzo pojętne stworzenia, które błyskawicznie uczą się, że pukanie w odpowiednim miejscu oznacza pyszny podwieczorek. 3. Żubry pachną najprawdziwszym, świeżym mlekiem u babci, natomiast nasza Wisła to taka tajemnicza „polska Alaska”, która tylko czeka na kogoś, kto w końcu opowie jej historię tak pięknie, by nikt już nie mówił o niej „zatruta rzeka”. Oś czasu: 00:00 – Najciekawsze fragmenty 02:17 – Czytanie kontra informacyjny pęd 06:16 – Sienkiewicz a Puszcza Białowieska 14:11 – Żoliborz i dinozaury w Warszawie 19:45 – Jak pisać o przyrodzie? 31:42 – Jacek Kuroń: sąsiad idealny 36:13 – Bocian w kuchni i domowe zoo 40:47 – Konopnicka i waleczne chomiki 43:07 – Puszcza: natura jako norma 47:50 – Jak Szymborska wydała Wajraka? 52:54 – Dzika Wisła: polska Alaska 54:36 – Dlaczego żubry pachną mlekiem?

Gościem Justyny Sobolewskiej w nowym odcinku wideokastu „Polityka o książkach” jest Marcin Meller, reporter i autor bestsellerów, takich jak „Czerwona ziemia” oraz „Dzieci lwa”. W tej rozmowie Marcin pobił wszelkie rekordy, przynosząc do studia 150% normy książkowych poleceń, by odpowiedzieć na najważniejsze pytanie: co warto czytać i jakie książki na wakacje zabrać do torby. W tym odcinku skupiamy się na literackich odkryciach idealnych na lato. Dowiecie się, dlaczego absolutną lekturą obowiązkową (i osobistą krucjatą Mellera) jest monumentalne „Ósme życie” Nino Haratischwili oraz dlaczego 800-stronicowa nowość Kiran Desai „Samotność Sonii i Sunny’ego” to genialne love story, łączące rozmach Anny Kareniny z intymnością prozy Sally Rooney. Marcin zdradza też swoje zachwyty nad powieścią kobiecą: od Ann Patchett po Elenę Ferrante. I poleca „Revolverium” Bernarda Gromka, które nazywa genialnym czytadłem historycznym. Wracamy też do fundamentów: dowiecie się, jak Edmund Niziurski ukształtował Mellera czytelnika i dlaczego jako dziecko kazał na siebie mówić „Wiktor” na cześć bohatera „Księgi urwisów”. Marcin Meller pokazuje unikalne wydania, które tworzyły drugi obieg, wspominając swoją młodzieńczą obsesję na punkcie Tadeusza Konwickiego oraz wpływ, jaki wywarł na niego Leopold Tyrmand i jego „Dziennik 54”. Usłyszycie, dlaczego „Paragraf 22” Josepha Hellera na zawsze skalibrował jego poczucie humoru, a Arturo Pérez-Reverte i Wojciech Jagielski to dla niego niedoścignione wzory, jeśli chodzi o reportaż z wojny. Poznacie też anegdotę o tym, jak jedna rozmowa uratowała pisarską karierę Jakuba Żulczyka, i dowiecie się, jak brzmi Miron Białoszewski czytający Lema w unikalnych nagraniach dla niewidomych. To kompendium wiedzy o tym, jakie książki warto przeczytać, by wakacje były niezapomniane. Dowiesz się z tego odcinka: 1. Dlaczego „Ósme życie” to lektura obowiązkowa? Poznasz powody, dla których ta gruzińska saga rodzinna stała się „krucjatą” Mellera i dlaczego uważa ją za jedną z najważniejszych książek swojego życia. 2. Jak przetrwać maturę dzięki literaturze podziemnej? Usłyszysz o szmuglowanych wydaniach Konwickiego i Tyrmanda oraz o introligatorze, który „ratował” zakazane książki. 3. Jak uratować pisarza przed karierą w reklamie? Poznasz historię Jakuba Żulczyka i dyrektora agencji, który odmówił mu pracy copywritera, by nie przestał pisać powieści. 4. Kto jest mistrzem zemsty i czarnego humoru? Dowiesz się, dlaczego „Hrabia Monte Christo” to dla Mellera ideał fabuły i jak Joseph Heller uczył go patrzeć na absurd rzeczywistości. Oś czasu: 00:04:54 – Konwicki, Tyrmand i „zakazane” książki z czasów PRL 00:17:12 – Dlaczego „Hrabia Monte Christo” to ideał opowieści o zemście? 00:21:54 – Mistrzowie czarnego humoru: Joseph Heller i Arturo Pérez-Reverte 00:27:43 – Czy Meller składa w swoich powieściach hołd innym pisarzom? 00:38:16 – Wielki zwrot ku kobietom: Haratischwili, Ferrante i Slimani 00:45:41 – Co czytać na wakacjach? Gorące polecenia (nie tylko Niziurski!) 00:56:46 – Literacka perełka: Miron Białoszewski 00:58:55 – Początki Jakuba Żulczyka i anegdota, która uratowała mu karierę 01:04:32 – Odkrycie roku: Bernard Gromek i historyczny thriller „Revolverium” Dowiedz się więcej na polityka.pl https://www.polityka.pl/ Obserwuj nas w mediach społecznościowych: Facebook https://www.facebook.com/TygodnikPolityka Instagram https://www.instagram.com/tygodnikpolityka/ X https://x.com/Polityka_pl

Gościem Justyny Sobolewskiej w nowym odcinku wideokastu „Polityka o książkach” jest Paweł Sołtys, znany również jako Pablopavo: muzyk, autor głośnych książek, takich jak „Mikrotyki” i „Nieradość”, artysta nominowany do Nagrody Literackiej „Nike” oraz laureat nagrody Paszport „Polityki”. Z tej wyjątkowej i wielowątkowej rozmowy dowiecie się, dlaczego jego najnowsza książka „Monolok” rodziła się bezpośrednio na ulicy, jak stymuluje go codzienne przyglądanie się ludziom i dlaczego autor wciąż świadomie pracuje na mieście. Rozmawiamy o tożsamości miejsc – o tym, czym żyje dziś Grochów (Warszawa) i jak brzmi unikalny język ulicy, którym posługują się jego mieszkańcy. O tej samej przestrzeni pisali przecież Andrzej Stasiuk czy Marcin Wicha. Sołtys zastanawia się jednak przewrotnie, jak współczesny rynek mieści tak skrajne literackie światy i czy „Czuły narrator” Olgi Tokarczuk nie patrzy czasem z lekkim zdziwieniem na jego chropowatego, grochowskiego bohatera, gdy lądują obok siebie na tej samej półce. Pablopavo wraca też pamięcią do swoich młodzieńczych fascynacji, w których królowała kultowa powieść „W drodze” Jacka Kerouaca. Opowiada, dlaczego jego wielką pasją stała się rusycystyka i jak na te studia zaprowadzili go zbuntowani konkretyści moskiewscy. Przyglądamy się literaturze rosyjskiej przez pryzmat języka – pojawia się tu Andriej Płatonow i jego powieść „Dół”, która do dziś stanowi potężne, konstrukcyjne wyzwanie dla tłumaczy ze względu na swoje nietypowe formy, które zachwycają Sołtysa. Ważnym wątkiem rozmowy jest specyficzny humor w literaturze oraz sztuka literackiego bajdurzenia, której mistrzami byli Bohumil Hrabal i Izaak Babel. Sołtys zdradza, dlaczego prowadzi prywatną krucjatę, by czytelnicy odkryli na nowo zapomniane teksty, które pisali Zygmunt Haupt oraz Swen Czachorowski. Rozmowa schodzi także na reportaż i non-fiction – usłyszycie, dlaczego w kwestii zacierania granic między fikcją a faktami Paweł zdecydowanie woli Jagielskiego od Kapuścińskiego i dlaczego to właśnie Wojciech Jagielski, a nie Ryszard Kapuściński mocniej trafia w jego wrażliwość. Dowiecie się również, dlaczego nie tylko kultowa „Lalka” Hasa, ale również filmy klasy B potrafią wywołać u autora autentyczne łzy. Usłyszycie, dlaczego jego żywiołem pozostaje pisanie tekstów piosenek i kariera muzyczna, podczas gdy czysta poezja to rewir, w który woli nie wkraczać – choć cudze wiersze zdarza mu się śpiewać. Poznacie także jego osobisty stosunek do takich twórców jak Krystyna Miłobędzka, Ewa Kuryluk czy Julio Cortazar. Dowiesz się z tego odcinka: • Dlaczego Paweł Sołtys woli pisać na mieście, jak język ulicy tworzy „Monolok” i jak o Grochowie pisali Wicha i Stasiuk? • Skąd wzięła się miłość do rusycystyki, kim byli konkretyści moskiewscy i dlaczego Płatonow to koszmar tłumaczy? • Dlaczego w non-fiction Sołtys stawia Jagielskiego ponad Kapuścińskiego i na czym polega zacieranie granic w reportażu? • Czy teksty piosenek to poezja i dlaczego muzyk potrafi płakać na filmach Wojciecha Jerzego Hasa? Oś czasu: 00:00:00 – Wybrane najlepsze fragmenty rozmowy 00:02:54 – Dlaczego Paweł Sołtys pracuje na mieście? Obserwacja codzienności 00:09:56 – Zaglądanie ludziom w biblioteczki i osobisty stosunek do książek 00:13:35 – Obsesja czytania i ważna książka podarowana przez siostrę 00:17:25 – „W drodze” Jacka Kerouaca jako młodzieńcza fascynacja 00:19:23 – Andriej Płatonow i nietypowe konstrukcje językowe 00:22:39 – Reportaż i granica prawdy w literaturze non-fiction 00:24:20 – Bohumil Hrabal, Izaak Babel i trudny humor w literaturze 00:28:03 – Ekranizacje książek i kultowa „Lalka” w reżyserii Wojciecha Jerzego Hasa 00:29:33 – Przywracanie pamięci: Zygmunt Haupt i Swen Czachorowski 00:31:08 – Artur Sandauer, pojęcie „książki średniej” i literatura światowa 00:37:26 – Studia rusycystyczne i wpływ konkretystów moskiewskich 00:38:40 – Muzyka i literatura: dlaczego wiersze się śpiewa, a teksty piosenek pisze? 00:42:40 – Ewa Kuryluk i Reznikow 00:47:53 – Sukces tomu „Mikrotyki” i literackie wyjście z szuflady 00:52:46 – Autentyczne wzruszenia podczas czytania i oglądania filmów 00:58:28 – Literackie drogowskazy: Krystyna Miłobędzka, Andrzej Stasiuk, Aleksander Wat, Julio Cortázar Dowiedz się więcej na polityka.pl https://www.polityka.pl/ Obserwuj nas w mediach społecznościowych: Facebook / tygodnikpolityka Instagram / tygodnikpolityka X https://x.com/Polityka_pl

Gościnią Justyny Sobolewskiej w nowym odcinku wideokastu „Polityka o książkach” jest Sylwia Chutnik, pisarka, felietonistka i zaangażowana feministka. W tej dynamicznej rozmowie autorki biorą na warsztat współczesną polską literaturę i podpowiadają, co czytać, kiedy szukamy mocnego kobiecego głosu. Przewodniczkami po tym świecie są legendarne autorki reprezentujące szeroko pojętą literaturę kobiecą, na czele z kultową Virginią Woolf i jej esejami. Rozmowa uruchamia silny wątek nostalgiczny: autorki wracają pamięcią do lat 90. w Polsce. To wtedy, w dobie transformacji ustrojowej, rodził się zupełnie nowy, odważny głos pisarek, a w obiegu dominowały literatura kobieca, kultowy „bruLion” oraz liczne czasopisma i dodatki kulturalne do codziennych gazet. Chutnik wspomina swoje dzieciństwo w PRL, podwórkowy trzepak i pierwsze ważne lektury, takie jak niezapomniany „Plastusiowy pamiętnik” Marii Kownackiej czy przygodowa „Dziewczyna i chłopak” Hanny Ożogowskiej, zestawiając je z dzisiejszymi, zaskakującymi zjawiskami popkultury. W tym kontekście, jako absolutny unikat dawnych czasów, pojawia się m.in. książka „Wyznania” Cicciolini (Czesława Mirosława Szczepaniaka). W programie świeżo spoglądamy na klasykę: autorki odkrywają na nowo uniwersum Muminków Tove Jansson i znajdują w nich ukryte wątki queer, proponują też zupełnie nowe odczytanie tych opowieści. Zastanawiają się także, jak czytać więcej książek w świecie cyfrowego przebodźcowania, i uciekają w stronę zmysłowości. Pomaga w tym powrót do tradycji: pismo ręczne, pióro wieczne i talizman z gumką myszką! Rozmowę wspaniale domykają współczesne literackie zachwyty, m.in. intymna proza Patti Smith („Chleb aniołów” / „M Train”) oraz książka „Figlarnie. Przestrzenie radykalnej prywatności” Mai Mozgi-Góreckiej. Dowiesz się z tego odcinka: • Dlaczego w uniwersum Muminków Tove Jansson kryją się rewolucyjne wątki queer i jak wpływa to na nowe odczytanie tej klasycznej historii? • Jak wyglądał literacki boom i kultura lat 90. w Polsce, gdy rynkiem rządziły „bruLion”, papierowe czasopisma i dodatki kulturalne? • Skąd bierze się nostalgia za takimi książkami jak „Plastusiowy pamiętnik” Marii Kownackiej, „Dziewczyna i chłopak” Hanny Ożogowskiej czy kontrowersyjne „Wyznania” Cicciolini? • Jak pismo ręczne i ucieczka w prywatne azyle – opisywane w książce „Figlarnie. Przestrzenie radykalnej prywatności” Mai Mozgi-Góreckiej – zmieniają nasz sposób myślenia i dlaczego warto porzucić klawiaturę na rzecz piór wiecznych.

Gościem Justyny Sobolewskiej w nowym odcinku wideokastu „Polityka o książkach” jest Adam Ferency, wybitny aktor teatralny i filmowy oraz legendarny lektor. To rozmowa o czytaniu jako przymusie, który stał się pasją, oraz o teatrze, który bez literatury nie może istnieć. Ferency z charakterystycznym dystansem i humorem przyznaje: „Aktor to jest taki typowy ćwierćinteligent”, a jednocześnie udowadnia, jak głęboko jest zanurzony w świecie najważniejszych tekstów kultury. W rozmowie pojawiają się lektury, które towarzyszyły mu od zawsze – od pierwszej ważnej książki, jaką był „Kubuś Puchatek”, po monumentalną pozycję „Czarodziejska góra” (którą czytał niedawno jako lektor). Aktor przyniósł do studia książki, które budują jego dzisiejszy horyzont: to Simon Sebag Montefiore („Jerozolima. Biografia”) oraz Norman Davies („Galicja”). Przy tej ostatniej lekturze pojawia się historia rodzinna i odkrycie z Budapesztu – Ferency to w połowie Węgier, najbardziej w Europie podobny do... Beethovena. Aktor wspomina swoje początki – Teatr Telewizji, studia (Akademia Teatralna w Warszawie, dawniej PWST), na których, jak twierdzi, paradoksalnie wcale się nie czytało. Opowiada o spotkaniach z gigantami, takimi jak Kazimierz Kutz czy Tadeusz Łomnicki, o tremie i o tym, dlaczego „nieśmiałość sprzyja aktorstwu”. Mówimy też o momentach granicznych – Ferency wspomina zawał, którego doznał po próbie szekspirowskiej. Analizuje takich autorów jak Kafka, Thomas Bernhard czy Dostojewski. Jest wreszcie poezja i Miron Białoszewski. Nasz gość zdradza, że dopiero teraz czuje się gotowy do „czytania ze zrozumieniem”. Dowiesz się z tego odcinka: • Dlaczego według Adama Ferencego nieśmiałość jest paliwem dla aktora, a w życiu najlepiej „sporo kłamać”. • Jak wyglądały kulisy pracy z legendami polskiej sceny: Kazimierzem Kutzem i Tadeuszem Łomnickim? • Co wspólnego ma Ferency z Beethovenem i dlaczego odkrycie węgierskich korzeni było tak istotne? • Dlaczego po lekturze „Czarodziejskiej góry” i latach pracy jako lektor Ferency uważa, że dopiero teraz naprawdę potrafi czytać? Oś czasu: 00:00:00 – Wybrane najlepsze fragmenty rozmowy 00:08:27 – Dzieciństwo, Mokotów i pierwsza ważna książka: „Kubuś Puchatek” 00:10:40 – Churchill miał rację: „No sport!”. O kondycji i niechęci do rywalizacji 00:14:27 – Skąd wziął się teatr? Od fascynacji Teatrem Telewizji do aktorstwa 00:22:30 – „W życiu najlepiej kłamać”: aktorska filozofia wychodzenia z roli 00:24:00 – Czy w szkole teatralnej rzeczywiście się nie czyta? 00:32:01 – Kafka, Thomas Bernhard i Dostojewski: trudne relacje z gigantami 00:35:53 – „Ja jestem Węgier”, Norman Davies, Galicja i anegdota z Budapesztu 00:46:58 – Szekspir, próby i historia zawału – kiedy teatr staje się niebezpieczny 00:53:20 – Poezja, która ogarnia – fascynacja Mironem Białoszewskim 00:56:15 – Warsztat lektora: przygotowania, tezy i czytanie ze zrozumieniem.

Gościnią Justyny Sobolewskiej w nowym odcinku wideocastu „Polityka o książkach” jest Anda Rottenberg, znakomita kuratorka sztuki, której prywatna historia rodzinna nierozerwalnie splata się z historią kultury polskiej. Jej czytelnicza droga zaczyna się od „Słowika”, baśni Andersena, ale filarami jej czytelniczego świata stały się „Dżuma” Alberta Camusa, książka, która ukształtowała jej kręgosłup moralny, oraz „Dzikie palmy” Williama Faulknera, które studiuje od lat. Biografię Andy Rottenberg silnie naznaczyły gułagi w Rosji oraz dramatyczna, rodzinna ucieczka przed czystkami. Te doświadczenia rzutują na jej dzisiejsze spojrzenie na marzec ‘68 i współczesną sytuację na Wschodzie. O samej Rosji mówi przez pryzmat diagnozy, którą postawił jej przyjaciel Wiktor Jerofiejew: autentyczna kultura rosyjska była niegdyś tworzona przez zaledwie 10 tys. osób, a dziś staje się zakładnikiem polityki. Jako krytyczka i kuratorka sztuki Anda Rottenberg przenosi te doświadczenia na grunt polskiej sztuki współczesnej. Opowiada o pracy z artystami, politycznych gestach na Biennale w Wenecji oraz o książce „Kosmos”, której bohaterem jest Mirosław Bałka, artysta współczesny i wieloletni przyjaciel Rottenberg. Ważnym punktem rozmowy jest poezja i gdańska nagroda: Europejski Poeta Wolności. Anda Rottenberg przywołuje jej pokłosie – konkretne, mocne głosy kobiece: Marianny Kijanowskiej – „Błyskawica napotyka wodę i wiatr”, oraz Aminy Elmi – „Z całą miłością”. Oba tomiki pokazują, jak liryka reaguje na ból, co naszej gościni jest szczególnie bliskie. W rozmowie pojawia się też wątek granic literatury – Anda przyznaje, że są książki, których gęstość uniemożliwia nocne czytanie. Pozycje takie jak „Przewóz” Andrzeja Stasiuka czy „Wczoraj byłaś zła na zielono” Elizy Kąckiej okazały się zbyt bliskie jej życia, by mogła je czytać bez emocjonalnego kosztu. Z odcinka dowiesz się też: Jak rodzinna ucieczka przed czystkami i rosyjskie gułagi ukształtowały jedną z najważniejszych postaci polskiego świata sztuki. Co oznacza diagnoza Jerofiejewa o „10 tysiącach osób” i jak dziś wygląda kondycja kultury rosyjskiej. Dlaczego głosy Marianny Kijanowskiej i Aminy Elmi, czyli odkrycia poetyckie z Gdańska, są dziś tak ważne. Książki, o których rozmawiają Justyna Sobolewska i Anda Rottenberg, to m.in.: Hans Christian Andersen, „Baśnie” (w tym „Słowik”), Henryk Sienkiewicz, „Quo Vadis”, Albert Camus, „Dżuma”, William Faulkner, „Dzikie palmy”, Lew Tołstoj, „Wojna i pokój” oraz „Anna Karenina”, Tadeusz Tyrmand, „Gorzki smak czekolady Lucullus”, Kinga Sabak, „Trochę z zimna, trochę z radości”, Marianna Kijanowska, „Błyskawica napotyka wodę i wiatr”, Amina Elmi, „Z całą miłością”, Wiktor Jerofiejew, „Wielki Gopnik. Zapiski o żywej i martwej Rosji”, Clarice Lispector, „Pasja według G.H.”, Eliza Kącka, „Wczoraj byłaś zła na zielono”, Andrzej Stasiuk, „Przewóz”, Olga Tokarczuk, „Bieguni”, Anda Rottenberg i Mirosław Bałka, „Kosmos”. Dowiedz się więcej na Polityka.pl: https://www.polityka.pl/ Obserwuj nas w mediach społecznościowych: Facebook https://www.facebook.com/TygodnikPolityka Instagram https://www.instagram.com/tygodnikpolityka/ X https://x.com/Polityka_pl

W dzisiejszym odcinku wideokastu „Polityka o książkach”: reportażysta Cezary Łazarewicz. Jaka była jego droga czytelnicza? Nasz gość mówi m.in. o doświadczeniach, które ukształtowały jego wrażliwość i spojrzenie na to, jaka jest polska literatura. Punktem wyjścia jest dzieciństwo, które spędził w nadmorskiej miejscowości – to Darłowo było miejscem, gdzie odkrywał pierwsze książki dla dzieci. Rozmawiamy również o literaturze drugiego obiegu: jak zdobywało się książki w czasach opozycji? Szczególnie ważne miejsce na półce i czytelniczej drodze Łazarewicza zajmują Teresa Torańska i Martin Pollack. Łazarewicz opowiada również o fascynacji, jaką była dla niego polska fantastyka. Dlaczego lektury szkolne nie cieszyły się jego uznaniem? I czy trylogia Sienkiewicza po latach się broni? Nie brakuje także wątków osobistych – jego dzieciństwo, choć w pobliżu morza, paradoksalnie nie przełożyło się na zainteresowanie literaturą marynistyczną. Z Cezarym Łazarewiczem rozmawia Justyna Sobolewska, tygodnik „Polityka”. Książki, o których rozmawiamy: Zbigniew Nienacki, Pan Samochodzik i niewidzialni Zbigniew Nienacki, Pan Samochodzik i niesamowity dwór Hanna Ożogowska, Chłopak na opak Wieniedikt Jerofiejew, Moskwa-Pietuszki, przeł. Nina Karsov i Szymon Szechter Martin Pollack, Śmierć w bunkrze. Opowieść o moim ojcu, przeł. Andrzej Kopacki, Czarne Martin Pollack, Skażone krajobrazy, przeł. Karolina Niedenthal, Czarne Małgorzata Szejnert, Chwila przed podróżą, Znak Małgorzata Szejnert w rozmowie z Dorotą Karaś i Markiem Sterlingowem, Chłodnia, czyli grzejnia, Znak Joseph Mitchell, W starym hotelu. Reportaże z nowojorskiej ulicy, przeł. Kaja Gucio i Jakub Marek Klawe, Znak Literanova

W dzisiejszym odcinku wideokastu „Polityka o książkach”: Justyna Sobolewska i jeden z najwybitniejszych polskich pisarzy, czyli Marek Bieńczyk, pisarz, historyk literatury i tłumacz, który w 2012 r. otrzymał prestiżową Nagrodę Literacką Nike za zbiór esejów „Książka twarzy”. W naszym studiu opowiada o swoim intymnym świecie lektur i zdradza, co warto czytać. Rozmówcy zastanawiają się wspólnie, jak kształtuje wrażliwość melancholijny sentyment do dawnych encyklopedii i odkrywanie świata poprzez literaturę. Bieńczyk ujawnia, które kody i konwencje literackie najbardziej nas rozbudzają i dlaczego często to właśnie literatura wyprzedza nasze rozpoznanie rzeczywistości. Ponadto: kulisy powstawania książki „Rondo Wiatraczna” i radykalny styl czytania Bieńczyka. Czy literatura piękna to dziś tylko eskapizm, czy może sposób na odkrywanie tego, co uznajemy za najważniejsze książki? Dorzucamy oczywiście osobiste polecenia książkowe. No i wreszcie: jak wybór życia wśród książek wpływa na postrzeganie codzienności i dlaczego niektóre historie zostają z nami na całe dekady? Książki, które przyniósł Marek Bieńczyk: Wielka Encyklopedia PWN Marcel Proust, w Poszukiwaniu straconego czasu, tom. 2, przeł. Tadeusz Boy-Żeleński Ernest Hemingway, 49 opowiadań, przeł. Tadeusz Zieliński Milan Kundera, Nieznośna lekkość bytu, przeł. Agnieszka Holland Książki, o których rozmawiamy: Adam Bahdaj, Do przerwy 0:1 Lucy Montgomery, Ania z Zielonego Wzgórza James Wood, Jak działa literatura, przeł. Katarzyna Góral, Magda Heydel, Marta Kurek, Natalia Roguz, Tetiana Sidletska, Wiktoria Wrzesień, Emilia Zoła, Wyd. Ossolineum Marek Bieńczyk, Melancholia: o tych, co nigdy nie odnajdą straty, słowo/obraz terytoria Marek Bieńczyk, Kontener, Wielka Litera Marek Bieńczyk, Jabłko Olgi, stopy Dawida, Wielka Litera Marek Bieńczyk, Rondo Wiatraczna, Karakter

W kolejnym odcinku wideokastu „Polityka o książkach” gościnią Justyny Sobolewskiej jest Magdalena Grzebałkowska, pisarka i reporterka, autorka takich książek jak „Beksińscy. Portret podwójny” czy „Dezorientacje. Biografia Konopnickiej”. Nam opowiada, które książki dla dzieci były jej bliskie i konstytuujące. Wśród nich: „Muminki”, „Godzina pąsowej róży”, „Mała Księżniczka”, jest w tym gronie także Mary Poppins. Grzebałkowska podkreśla, że wszystkie lektury, które czytała w dzieciństwie, to najważniejsze książki jej życia.
Jak mówi, nie interesowało jej nic poza czytaniem: „w czasach, kiedy nie mieliśmy nic, literatura była dla nas wszystkim”. Przy jakich książkach Grzebałkowska i Sobolewska śmiały się i płakały? Jak szkoła wpływa na fantazję dziecka? W rozmowie również: polecenia książkowe do czytania najbliższym. Lista książek, o których rozmawiamy: Lucyna Legut, Piotrek zgubił dziadka oko, a Jasiek chce dożyć spokojnej starości Maria Kruger, Godzina pąsowej róży Tove Janson, Dolina Muminków w listopadzie, przeł. Teresa Chłapowska Lilo Aureden, Bądź zawsze piękna Frances Hodgson Burnett, Mała księżniczka, przeł. Józef Birkenmajer Edtith Nesbit, Feniks i dywan, przeł. Irena Tuwim Edith Nesbit, Ród Ardenów, przeł. Irena Tuwim Astrid Lindgren, Mio, mój Mio, przeł. Teresa Chłapowska Astrid Lindgren, Bracia Lwie Serce, przeł. Teresa Chłapowska Ferenc Molnar, Chłopcy z placu Broni, przeł. Józef Czekanowski Irena Gumowska, Wenus z Patelnią Jerome K. Jerome, Trzech panów w łódce, nie licząc psa, przeł. Kazimierz Piotrowski Ian McEwan, Co możemy wiedzieć, przeł. Andrzej Szulc

W dzisiejszym odcinku widoekastu „Polityka o książkach” Justyna Sobolewska gości jedną z najbardziej rozpoznawalnych polskich pisarek – Dorotę Masłowską, autorkę m.in. takich książek jak „Wojna Polsko Ruska”, „Magiczna rana” czy „Paw królowej”. Masłowska, znana także jako Mister D i autorka hitu “HAJ$” z legendarną frazą „kanapka z hajsem”, opowiada o tym, jak wyglądało jej czytelnicze dorastanie w Wejherowie i w czym zaczytywała się jako młoda czytelniczka. Z Justyną Sobolewską rozmawiają o tym, co czytać i jakie wartościowe książki ukształtowały Masłowską. Pisarka opowiada o twórczości amerykańskiego pisarza Denisa Johnsona i rekomenduje, które książki warto przeczytać. Czym jest dla niej literacki eskapizm, co oznacza dzisiaj literatura piękna, jak odnaleźć się w rzeczywistości brzydkiego języka i czego Dorota Masłowska szuka w programie „Kuchenne rewolucje”? W związku z Dniem Kobiet rozmawiają też o ważnych pisarkach – Justyna Sobolewska przyniosła do studia kilka książek. To: Hanna Ożogowska „Chłopak i dziewczyna, czyli heca na czternaście fajerek”, „Dzienniki” Susan Sontag w przekładzie Dariusza Żukowskiego, wyd. Karakter, „Poezje zebrane” Anny Świrszczyńskiej, wyd. Marginesy, i „jest/jestem” Krystyny Miłobędzkiej, wyd. Wolno.

W najnowszym odcinku wideokastu „Polityka o książkach”: gość specjalny, o którego wielokrotnie prosiliście – Tomasz Stawiszyński, filozof, autor podkastu „Skądinąd”. W rozmowie z Justyną Sobolewską opowiada m.in. o tym, jakie książki nim wstrząsnęły (a do studia przyniósł ich bardzo dużo). Na miejscu prezentuje swoje książkowe polecajki i wyjaśnia, dlaczego filozofia Junga była i jest dla niego ważna, jak wyglądały jego relacje z Hillmanem i czy książka może pomóc zwalczyć kryzys w życiu. W rozmowie także o tym, dlaczego strefa dyskomfortu pomaga nam zrozumieć codzienność i jakie są według Stawiszyńskiego książki, które warto przeczytać (a nie są to tylko książki filozoficzne). Do tego inne wątki: książki spadające na głowę i metafizyka, której warto zawierzyć. „Trzeba natychmiast mieć opinię, najlepiej taką jak wszyscy – to mi się wydaje zwodnicze – mówi poza tym Stawiszyński. – To wynika z samej infrastruktury mediów społecznościowych, które stawiają nas pod presją, żeby przyłączyć się do oburzenia lub euforii”. Zamiast tego lepiej ćwiczyć dysonans poznawczy, o czym Stawiszyński pisze w książce „Ćwiczenia z dysonansu”. Książki, o których rozmawiamy: Jorge Luis Borges, Alef / Fikcje, przeł. Andrzej Sobol-Jurczykowski James Hillman, Samobójstwo a przemiana psychiczna, przeł. Dariusz Rogalski Francois Bondy, Rozmowy z Cioranem, przeł. Ireneusz Kania J.R.R. Tolkien, Hobbit i Trylogia, przeł. Maria Skibniewska Witold Horwath, Seans, WAB Clive Barker, Wielkie sekretne widowisko, przeł. Bożena Bańska Stephen King, Misery, przeł. Robert P. Lipski C.G. Jung, Wspomnienia, sny, myśli, przeł. Robert Reszke, Leszek Kolankiewicz, Wacław Sobczak, wyd. Wrota Wu Czeng’en, Małpi bunt, przeł. Tadeusz Żbikowski, Czytelnik Lawrence Durrell, Kwartet aleksandryjski: Justyna, przeł. Maria Skibniewska Lawrence Durrell, Kwartet aleksandryjski: Balthazar, przeł. Maria Skibniewska Lawrence Durrell, Kwartet aleksandryjski: Mountolive, przeł. Maria Skibniewska Lawrence Durrell, Kwartet aleksandryjski: Clea, przeł. Maria Skibniewska Graham Greene, Moc i chwała, przeł. Bolesław Taborski, PAX Annie Ernaux, Powroty, przeł. Anastazja Dwulit, Czarne

W najnowszym odcinku wideokastu „Polityka o książkach” wyjątkowa gościni: Antonia Lloyd-Jones, brytyjska tłumaczka polskiej literatury na język angielski. Autorka przekładów wielu polskich twórców, takich jak Olga Tokarczuk, Mariusz Szczygieł, Zygmunt Miłoszewski czy Stanisław Lem. Rozmawiamy o tym, na czym polega praca tłumacza, czy tłumaczenie na polski ma specjalne uwarunkowania? I dlaczego tłumacz powinien być blisko nie tylko autora, ale także czytelnika? Co polska literatura ma do zaoferowania czytelnikowi, który nie zna języka polskiego? I dlaczego historia literatury polskiej może być interesująca dla czytelników spoza naszego kraju? Antonia Lloyd-Jones opowiada też o tym, jak wygląda rynek książki na Zachodzie: dlaczego dominuje literatura angielska, a nie przekłady, czego szukają czytelnicy? I dlaczego polskie kryminały dobrze się sprzedają? A poza tym: jakie książki dla dzieci były ważne dla tłumaczki? Jest wśród nich „Alicja w krainie czarów” Lewis Carroll. Z Antonią Lloyd-Jones rozmawia Justyna Sobolewska, tygodnik „Polityka”.

W najnowszym odcinku wideokastu „Polityka o książkach” Justyna Sobolewska gości dyrektora Instytutu Książki. Grzegorz Jankowicz, tłumacz, filolog, kolekcjoner literatury, do studia przyniósł swoje polecenia książkowe. Rozmawiamy m.in. o tym, jak nasza pamięć modyfikuje wspomnienia literackie – czy każdy z nas pamięta książki dokładnie tak samo? Jankowicz wspomina swoje książki z dzieciństwa, w tym „Trzech muszkieterów” (Aleksander Dumas). Nie uciekamy także od niezapomnianego dzieła Antoine’a Saint-Exupéry’ego „Mały książę”. W studiu tworzymy kolekcję zimową – najlepsze książki na zimę, które chcemy czytać w długie wieczory pod kocem. Zastanawiamy się: czy Stanisław Barańczak i jego „Podróż zimowa” powinna być czytana razem z muzyką Schuberta czy wręcz przeciwnie? Grzegorz Jankowicz zdradza także, jakim jest kolekcjonerem książek i czy któryś egzemplarz z jego kolekcji to biały kruk.
Nie zabrakło też wzmianki o najnowszej książce Grzegorza Jankowicza „Od-tworzenia. Eseje o potencjalności”. Zapraszamy do tworzenia wspólnie naszej kolekcji zimowej – w komentarzach i w mediach społecznościowych tygodnika „Polityka”.

W pierwszym tegorocznym odcinku wideokastu „Polityka o książkach”: Filip Kosior, aktor i lektor audiobooków, świetnie znany na całym rynku czytelniczym w Polsce. Wielu słuchaczy na pewno kojarzy go z hasła: „czyta Filip Kosior”, które pojawia się na początku licznych audiobooków. Rozmawiamy o tym, jak na co dzień wygląda praca lektora: czy czytanie na głos audiobooków różni się od normalnego czytania, jakie są jego wyzwania czytelnicze w trakcie pracy, jak czytać szybko, a jak wolno (i kiedy to jest potrzebne) i jak pracować nad głosem, żeby być lepszym w swojej pracy? Czy Filip Kosior ma swoje ulubione audiobooki? Nie pomijamy także wątku AI: książki coraz częściej są czytane przez sztuczną inteligencję. Czy jego praca może być zagrożona? Filip Kosior, jak wszyscy goście „Polityki o książkach”, przyniósł do studia ulubione książki. Sprawdźcie, jakie są jego książkowe polecajki.
Obejrzyj odcinek, żeby dowiedzieć się, jak zostać lektorem audiobooków w świecie, w którym trudno skupić się na jednej rzeczy: lekturze książek. Oczywiście nie zabrakło też fragmentów literatury czytanych na głos przez lektora uwielbianego przez słuchaczy. Rozmowę prowadzi Justyna Sobolewska, tygodnik „Polityka”. Książki, o których rozmawiamy: Jacek Dukaj, Lód, Wydawnictwo Literackie David Foster Wallace, Rozmowy z paskudnymi ludźmi, przeł. Jolanta Kozak, WAB Tomasz Mann, Czarodziejska góra, przeł. Józef Kramsztyk, Władysław Tatarkiewicz, Czytelnik Thomas Bernhard, Autobiografie, przeł. Sława Lisiecka Wit Szostak, Chochoły, Wydawnictwo Literackie Herman Broch, Autobiografia duchowa, przeł. Sławomir Błaut, Czytelnik Jakub Małecki, Obiekty głębokiego nieba, Sine Qua Non Tadeusz Konwicki, Przemysław Kaniecki, W pośpiechu, Czarne

W ostatnim w 2025 r. wideokaście „Polityka o książkach” wyjątkowy gość: Michał Rusinek, literaturoznawca i tłumacz. W rozmowie wspomina o tym, jakim jest czytelnikiem i dlaczego zachwycają go pojedyncze zdania – czy wybiera cytaty z książek? Jakie książki czytać lubi Michał Rusinek i czy istnieją według niego książki zmieniające życie? W rozmowie przyznaje, że kryminały po polsku (słuchane w samochodzie) to jeden ze sposobów na spędzanie czasu. Jednocześnie są pisarze, o których nie należy gadać, ale ich czytać. Którzy? Zastanawiamy się także, dlaczego często książki naszego życia to te, które po raz pierwszy przeczytaliśmy w dzieciństwie. I dlaczego to Tolkien był jedną z pierwszych lektur Michała Rusinka. W rozmowie nie zabrakło także poetki i pobliski, tym razem w innej roli – Wisława Szymborska jako czytelniczka. Z Michałem Rusinkiem rozmawia Justyna Sobolewska, tygodnik „Polityka”. Książki, o których mówimy: A.A. Milne, Kubuś Puchatek, przeł. Irena Tuwim Lewis Caroll, Alicja w kranie czarów, przeł. Antoni Marianowicz Tove Janson, Muminki, przeł. Teresa Chłapowska Edward Lear, Dong, co ma święcący nos, przeł. Andrzej Nowicki Jerzy Broszkiewicz, Kluska, Kefir i Tutejszy Michał Rusinek, Nic zwyczajnego, Znak Anne Fadiman, Ex Libris, przeł. Paweł Piasecki, Świat Literacki Maciej Zaremba Bielawski, Dom z dwiema wieżami, przeł. Mariusz Kalinowski, Karakter J.L. Borges, Fikcje, przeł. Andrzej Sobol-Jurczykowski, PIW Roland Barthes, Przyjemność tekstu, przeł. Ariadna Lewańska, KR

Dzisiaj w „Polityce o książkach” profesor Ryszard Koziołek, literaturoznawca, z którym rozmawiamy o życiowych nauczycielach, o tym, jak być mądrym (niekoniecznie akademicko) i jakie lektury nas ukształtowały. Książkowe polecajki po raz kolejny pojawiły się na stole w naszym studiu. Dowiadujemy się też, co profesor Koziołek znajduje w przygodach rudowłosej dziewczynki („Pippi Pończoszanka”) i dlaczego wraca do klasyki literatury, jaką jest „Piękna i Bestia”.
Rozmawiamy o tym, dlaczego warto czytać książki, na jakie klasyki polskiej literatury zwracamy jeszcze uwagę, a o czym już zapomnieliśmy. Czy profesor Koziołek i Justyna Sobolewska czekają na ekranizację „Lalki” Prusa? I jak to jest, że literatura pomaga budować pewność siebie?
Zapraszamy do słuchania i oglądania. Rozmowę prowadzi Justyna Sobolewska, tygodnik „Polityka”.

W najnowszym odcinku wideokastu „Polityka o książkach”: Wojciech Chmielarz, pisarz i autor powieści kryminalnych, w tym serii o komisarzu Marcinie Mortce. Rozmawiamy o tym, jak wygląda w Polsce rynek książki: dlaczego książki są promowane tylko przez dwa tygodnie i jak często należy pisać, żeby czytelnicy o pisarzach nie zapomnieli? Czy polski kryminał jest chętnie czytany i zauważany przez czytelników, czy obserwujemy powrót gatunku, jakim jest powieść historyczna? Wojciech Chmielarz do studia przyniósł ze sobą książki i wskazuje polecenia książkowe: co warto czytać tej jesieni? Z pisarzem Wojciechem Chmielarzem rozmawia Justyna Sobolewska, tygodnik „Polityka”. Książki, o których rozmawiamy, i które polecamy: Albert Camus, Notatniki, przeł. Krzysztof Umiński, Tomasz Swoboda i Jan Maria Kłoczowsk, PIW Łukasz Orbitowski Wróg, Świat Książki Aleksandra Zielińska, Syreny mają ości, Agora Sylwia Stano, Morzeca, Oficyna Ferment, Joanna Ufnalska, Psy Gończe, PulpBooks Robert Wegner, Północ-Południe Powergraph Pierre Lemaitre, Do zobaczenia w zaświatach, przeł Joanna Polachowska, Albatros Szczepan Twardoch Pokora, Wydawnictwo Literackie Richard Flanagan, Ścieżki północy, przeł. Maciej Świerkocki, Czarne Sebastian Barry , Tak daleko od domu, przeł Tomasz Gałązka, ArtRage Dominika Buczak, Parasolki, Wydawnictwo Literackie Paweł Kozioł, Azard, Drzazgi Joanna Rudniańska, Obudziła się zimną nocą, Nisza

Dzisiaj w odcinku „Polityka o książkach” Pola Dwurnik, malarka i kuratorka, opowiada, jakie książki warto przeczytać tej jesieni, jak czytać poezję i jak pomaga jej słuchanie audiobooków? Twórczyni, która opiekuje się spuścizną Edwarda Dwurnika, opowiada o tym, jak tworzy ilustracje do książek artystycznych. Czy klasyka literatury jest tym, do czego wraca? Czy audiobooki pomagają jej w malowaniu nowych prac? Pola Dwurnik przynosi książki i zachęca, co warto przeczytać tej jesieni, opowiada też, czym są dla niej książki artystyczne. Rozmowę prowadzi Justyna Sobolewska.

W podkaście „Polityka o książkach” Justyna Sobolewska rozmawia z Katarzyną Kasią o jej najważniejszych lekturach oraz o związkach filozofii i życia. Zaczynamy od wspomnienia zmarłego, ważnego dla nas pisarza Marcina Wichy, którego książki stały się bliskie wielu czytelnikom. Dlaczego warto czytać Marka Aureliusza, zwłaszcza w nowym tłumaczeniu? Jego „Rozmyślania” mogą nam towarzyszyć w trudnych momentach życia. Rozmawiamy też o miłości, którą bell hooks odziera z romantycznego mitu. I o książkach, przy których się płacze. Katarzyna Kasia opowiada o lekturach, które były dla niej jak trzęsienie ziemi, a także o takich książkach, które na nowo oświetlają nasze myślenie o demokracji i wspólnocie. Rozmawiamy też o wojnie i podtrzymywaniu ducha przez Serhija Żadana. A jaka książka przeczytana w dzieciństwie wpłynęła najbardziej na Katarzynę Kasię? Odpowiedź jest zaskakująca, proszę sprawdzić. Marek Aureliusz, „Rozmyślania”, przeł. Krzysztof Łapiński, Czarna Owca Krzysztof Bogusław Grabowski, „Przyjeżdżajcie, będzie super!”, Antena Krzyku bell hooks, „Wszystko o miłości”, przeł. Karolina Iwaszkiewicz, Filtry Gianni Vattimo, „Nie być bogiem”, przeł. Katarzyna Kasia, Krytyka Polityczna Julia Fiedorczuk, „Dom Oriona”, Wydawnictwo Literackie Achille Mbembe, „Polityka wrogości”, przeł. Katarzyna Bojarska, Urszula Kropiwiec, Karakter Thomas Mann, „Buddenbrookowie. Upadek pewnej rodziny”, przeł. Jerzy Koch, WAB Serhij Żadan, „Arabeski”, przeł. Michał Petryk, Czarne Maciej Siembieda, „Gołoborze”, Znak Literanova Marcin Wicha, „Rzeczy, których nie wyrzuciłem”, „Kamionek”, „nic drobniej nie będzie”, „Jak przestałem kochać design”

Dzisiaj w „Polityce o książkach” Mariusz Szczygieł: wywiad o Czechach, Noblu literackim i o tym, jak zacząć pisać książki.
Z reporterem, założycielem wydawnictwa Dowody na istnienie i autorem programu „Rozmowy niewygodne”, rozmawiamy również o Czechach. Jak zacząć pisać książki, jak napisać opowiadanie, dlaczego poezja współczesna jest odpowiedzią na bolączki codzienności? W rozmowie także: Nobel 2025 trafił do László Krasznahorkaiego. Czy Nobel, którego w 2018 r. otrzymała Olga Tokarczuk, powtórzy się jeszcze dla Polaków? W podkaście również: książki na jesień, w tym Hanna Krall. Czy istnieją dla Mariusza Szczygła najlepsze książki wszech czasów?

Kto może w tym roku otrzymać Nobla w dziedzinie literatury? Nie tylko nad tym zastanawiamy się wspólnie z Michałem Nogasiem, wicedyrektorem radiowej Trójki.

Dzisiaj w „Polityce o książkach” Agata Kasprolewicz, autorka podkastu „Raport o książkach”. Mówimy o premierach książkowych 2025, co czytać i po co czytać książki, czy należy czytać od deski do deski? Justyna Sobolewska i Agata Kasprolewicz twierdzą, że są takie książki, które warto przeczytać, i takie, które trzeba przeczytać - chociażby literatura ukraińska, np. Serhij Żadan. Jakich premier spodziewać się jesienią? Czy na wakacjach czyta się inaczej? Najciekawsze książki, pouczający autorzy i autorki, jak Ishbel Szatrawska, Max Blecher czy Richard Flanagan. Książkowe polecajki polecają się Waszej uwadze. Zapraszamy do oglądania i słuchania, Justyna Sobolewska, tygodnik „Polityka”.

Najnowszy odcinek „Polityki o książkach” to spotkanie z Anną Dziewit-Meller. Justyna Sobolewska rozmawia z pisarką, redaktorką naczelną Grupy Wydawniczej Foksal i ostatnio podkasterką („Druga połowa”) o wakacyjnych lekturach, ale też o wieku środka albo wieku średnim, o tym, co się zmienia w tym czasie w życiu kobiet. O odczarowywaniu menopauzy (za pomocą literatury). I jeszcze o przyjemnościach letnich bycia samej w domu, bałaganieniu i nicnierobieniu (jeśli możemy). Rozmawiamy też o naszym wspólnym czytaniu starych książek, dzięki któremu w czasie pandemii napisałyśmy „Stówkę. Przeczytaj to jeszcze raz”, przewodnik po najważniejszych dla nas książkach. Książki, o których rozmawiają autorki: 1. Roberto Bolaño, Dzicy detektywi, przeł. Tomasz Pindel i Nina Pluta, Państwowy Instytut Wydawniczy 2. Bruno Schulz, Sklepy Cynamonowe i inne opowiadania, Marginesy 3. Stephen King, Holly, Prószyński i Ska 4. Sławomir Gortych, Schronisko, które zostało zapomniane, WAB 5. Zofia Zaleska, Zaniechanie, Karakter 6. Grzegorz Łyś, Przystanek Tworki, WAB 7. Magdalena Grzebałkowska, Dezorientacje. Biografia Konopnickiej, Znak 8. Virginia Woolf, Orlando, przeł. Aga Zano, Marginesy 9. Bartek Kieżun, Barcelona, WAB 10. Miranda July, Na czworakach, przeł. Kaja Gucio, Pauza 11. Ali Smith, Jak być jednym i drugim, przeł. Jarzy Kozłowski, WAB 12. Sophie Gilbert, Girl On Girl. How Pop Culture Turned a Generation of Women Against Themselves, Penguin Press. Chcesz więcej treści od „Polityki”? Wykup dostęp do Polityka.pl i odkryj bogaty zbiór materiałów o kulturze, psychologii, edukacji i polityce. Z kodem KSIAZKA30 otrzymasz 30% zniżki na subskrypcję Standard. Tylko na stronie: https://sklep.polityka.pl.

W podkaście „Polityka o książkach” Justyna Sobolewska rozmawia z Mikołajem Grynbergiem o jego nowej książce „Rok, w którym nie umarłem” (wyd. Agora) – o zawale, umieraniu i miłości do życia. Grynberg pisze tak, że się często uśmiechamy, nawet w dramatycznych momentach. Co się zmieniło? „Po tej historii inaczej zacząłem traktować czas. Na pewno nie będę robić rzeczy, których nie lubię. Bo nie wiem, ile zdążę” – mówi pisarz. Grynberg jest uważnym obserwatorem siebie i swojego otoczenia, podobnie jak wcześniej Białoszewski. Miał trudne zadanie: „Książka, która się zaczyna od dramatu, a potem jest coraz lepiej, to jest katastrofa”. Ale udało mu się znaleźć sposób opowiadania o odzyskanym życiu, który wywołuje wzruszenie. Chcesz więcej treści od „Polityki”? Wykup dostęp do Polityka.pl i odkryj bogaty zbiór materiałów o kulturze, psychologii, edukacji i polityce. Z kodem KSIAZKA30 otrzymasz 30% zniżki na subskrypcję standard. Tylko na stronie: https://sklep.polityka.pl.

W „Polityce o książkach” Justyna Sobolewska rozmawia z Joanną Bator o nowej książce z wykładami: „W moje strony. Trzy wyprawy w kierunku wyobraźni, współczucia i troski”. I o nowej powieści, która się właśnie pisze. Co robić, kiedy rzeczywistość nam tak dopiekła jak ostatnio? Bieganie czy ćwiczenia na „wioślarzu”? Jak odzyskać równowagę: czy taniec pomaga w pisaniu? I co pisarka robi, kiedy nie pisze? Kim jest troskliwa narratorka? I co Joanna Bator sądzi o sztucznej inteligencji? Zastanawiamy się też, czy literatura bywa snem na jawie i co z tego wynika. Jakie obrazy i miejsca stały się zalążkami powieści Joanna Bator? Uwaga, jest dużo śmiechu w tej rozmowie. W książce „W moje strony” (wyd. Znak) znajdziemy wykłady, które pisarka wygłosiła na Uniwersytecie Łódzkim, a towarzyszą im teksty badaczek: Joanny Jabłkowskiej, Izabelli Adamczewskiej-Baranowskiej, Angeliki Siniarskiej-Tuszyńskiej, Marty Zdanowskiej i Marzeny Podolskiej. Chcesz więcej treści od „Polityki”? Wykup dostęp do Polityka.pl i odkryj bogaty zbiór materiałów o kulturze, psychologii, edukacji i polityce. Z kodem KSIAZKA30 otrzymasz 30% zniżki na subskrypcję standard — tylko na stronie: https://sklep.polityka.pl.

W wideokaście „Polityka o książkach” Justyna Sobolewska rozmawia z Jakubem Żulczykiem o jego najnowszej powieści „Kandydat” (wyd. Świat Książki), thrillerze politycznym wydanym tuż przed wyborami prezydenckimi. Autor celnie punktuje nie tylko polityków, ale i media, nie popadając przy tym w prostą satyrę. Bohaterowie, choć wzorowani na realnych postaciach życia publicznego, nie są jednowymiarowi. „Kandydat” może być czytany jako ostrzeżenie: to mocna opowieść o manipulacji, bezradności i cynizmie władzy. Jedną z kluczowych kwestii wypowiada Car, w którym łatwo rozpoznać prezesa PiS: „Putin o wszystkim wie, bo wszędzie tutaj są jego cienie. Ale Putin czeka, bo jest przekonany, że to wszystko się znowu rozpadnie, wyłącznie z naszej winy”. Żulczyk pokazuje, że historia lubi się powtarzać, a polityka to nieustanna walka o wpływy i narrację. Czy porażka może być dla polityka lekcją? I dlaczego, mimo brudu politycznego świata, warto głosować? Kandydat to apel o świadome decyzje i obywatelską odpowiedzialność, szczególnie ważny w przeddzień drugiej tury wyborów. (00:00) Fragmenty programu (01:03) Wstęp do rozmowy z Jakubem Żulczykiem (01:48) Różne tożsamości Jakuba Żulczyka, także ta, w której obraził prezydenta (04:20) „Kandydat”, czyli media w książce? (09:56) „Pewne schematy myślenia prowadzą nas donikąd”, czyli o życiu w spolaryzowanej demokracji (13:48) Jakub Żulczyk o polskiej polityce (17:25) Samoświadomość bohaterów „Kandydata” (27:28) Jak wyglądał research Jakuba Żulczyka (36:08) Jeden z ważniejszych momentów w „Kandydacie” (38:58) Co możemy zrobić przed drugą turą wyborów prezydenckich? (51:03) Podsumowanie. Chcesz dowiedzieć się więcej? Wykup dostęp do Polityka.pl i odkryj bogaty zbiór materiałów o kulturze, psychologii, edukacji i polityce. Skorzystaj z kodu KSIAZKA30, aby otrzymać 30% zniżki na subskrypcję standard, kupując ją na stronie sklep.polityka.pl.

W nowym odcinku podkastu „Polityka o książkach” i pierwszym w formie wideo Justyna Sobolewska rozmawia ze znaną psycholożką i terapeutką uzależnień Ewą Woydyłło o jej najnowszej książce „Szczęścia można się nauczyć” (rozmowa z Agnieszką Radomską, wyd. Zwierciadło). Wszyscy się martwimy, mamy mnóstwo powodów: wybory, wojna, Ameryka, niepewna przyszłość. Martwimy się o dzieci, o rodziców, o zdrowie i o tysiąc spraw życia codziennego. Tymczasem, jak mówi Ewa Woydyłło, martwienie się nic nie zmienia, nie zapobiega, nie poprawia w świecie. Powracającym refrenem tej rozmowy jest zadbanie o siebie samego, wiara w swoje możliwości, którą często blokujemy pesymizmem, przewidując wszystko, co złe. Żeby cokolwiek móc robić dla świata, trzeba być dobrym dla siebie. I tego można się uczyć w każdym wieku. Ewa Woydyłło przypomina o kategorii „dobromyślności”, którą warto wcielić w życie. A czego możemy nauczyć się od Konopnickiej? Jak radzić sobie z nawykami i uzależnieniami? Rozmawiamy też o tym, co czytamy i dlaczego. Zapraszamy do oglądania i słuchania. (00:00) Fragmenty rozmowy (01:20) Wstęp i zaproszenie do rozmowy z Ewą Woydyłło (02:01) Wszyscy się strasznie martwimy: jak sobie z tym radzić? (05:20) Dlaczego zamartwianie się jest mało efektywne? (08:13) Szczęścia można się nauczyć: jaki jest na to przepis? (11:00) Tradycja pesymizmu i ćwiczenia się w nim; o pesymistach i osobach wierzących w siebie (15:11) O tym, jak nawyki wpływają na nasze życie (17:51) Czy w Polsce lubimy nasz smutek? (20:55) Jak psychologia i terapia uzależnień pojawiła się w życiu Ewy Woydyłło (25:37) O systemie mechanizmów obronnych w terapii uzależnień (29:38) Nauczyciele z ekranu, którzy mówią jak żyć: to pomaga czy szkodzi? (33:07) Odbiór książek i obecności medialnej Ewy Woydyłło (34:33) Czym jest uczenie według Ewy Woydyłło? (37:50) Jaki związek ma Konopnicka z dbaniem o siebie? (40:06) Podsumowanie. Chcesz dowiedzieć się więcej? Wykup dostęp do Polityka.pl i odkryj bogaty zbiór materiałów o kulturze, psychologii, edukacji i polityce. Skorzystaj z kodu KSIAZKA30, aby otrzymać 30% zniżki na subskrypcję.

W tym odcinku Justyna Sobolewska rozmawia z Piotrem Pazińskim o Robercie Walserze, pisarzu osobnym, owianym legendą, którego znaczenie wciąż rośnie. Ukazała się właśnie książka „Coś w rodzaju opowiadania” w przekładzie Małgorzaty Łukasiewicz (PIW). Walser, zmarły w 1956 r., był twórcą nieuchwytnym: pisał obsesyjnie, żył skromnie, przez ostatnie 30 lat życia milczał, przebywając w zakładach psychiatrycznych. Był człowiekiem do wszystkiego, pracował jako urzędnik, a nawet lokaj w zamku w Dąbrowie Niemodlińskiej. Pisał na biletach tramwajowych, miniaturyzował litery, aż sam nie mógł ich odczytać. Zostawił po sobie zagadkowe mikrogramy, z których udało się odczytać m.in. powieść „Zbój”. Czekają nas wkrótce nowe publikacje i ekranizacja „Człowieka do wszystkiego” w reż. Wilhelma Sasnala. Niektórzy nazwali 2025 rokiem Walsera i nie ma przeszkód, żebyśmy go wszyscy świętowali. (00:00) Najciekawsze momenty rozmowy (01:24) Wprowadzenie do tematu i sylwetki Roberta Walsera (02:43) Obecność Walsera w kanonie literackim, recepcja jego twórczości (04:13) Biograficzne wątki z życia Walsera (09:54) O technice mikrogramów i miniaturyzacji pisma (13:13) Refleksje o powieściach i krótkich formach Walsera (19:22) Zabawa językiem i stylistyczne osobliwości jego pisarstwa (22:05) W.G. Sebald i jego relacje z Walserem (28:52) Walser: między pisarską płodnością a osobistymi trudnościami (32:54) Mroczne wątki: fantazje o charakterze sadomasochistycznym (35:10) Humor i obyczajowe obserwacje w twórczości Walsera (38:56) 2025 jako rok Roberta Walsera: nowe inicjatywy i ekranizacja (39:48) Podsumowanie rozmowy. Chcesz dowiedzieć się więcej? Wykup dostęp do Polityka.pl i odkryj bogaty zbiór materiałów o kulturze, psychologii, edukacji i polityce. Skorzystaj z kodu KSIAZKA30, aby otrzymać 30% zniżki na subskrypcję.

W tym odcinku „Polityki o książkach” rozmawiamy o „Jamesie” – odważnym retellingu „Przygód Hucka Finna” – autorstwa Percivala Everetta (wyd. Marginesy). Z tłumaczką Kają Gucio i krytykiem literackim Wojciechem Szotem przyglądamy się, jak Everett przepisuje klasykę amerykańskiej literatury z perspektywy Jamesa – czarnoskórego niewolnika. Jakie znaczenie ma język w tej opowieści? Jakie wybory musiała podjąć tłumaczka? Porównujemy „Jamesa” z „Demonem Copperheadem” Barbary Kingsolver i wspólnie zastanawiamy się, na czym polega fenomen retellingu – i dlaczego w Polsce wciąż jest niszowy. Podrzucamy też pomysły na nowe wersje polskich klasyków: może „Lalka” z perspektywy Łęckiej? Albo „Krzyżacy” z punktu widzenia dwóch nagich mieczy? (00:13) Wstęp (00:32) Rozmowa o Jamesie Percivala Everetta (01:56) „Ale to się dobrze czyta” – powieść pełna magii dla wielu czytelników (03:30) Jak tłumaczka Kaja Gucio stworzyła sztuczny język na potrzeby książki? (08:30) Czy kolejne tytuły Everetta ukażą się na polskim rynku? (09:25) Literackie i historyczne nawiązania – książka wielowarstwowa, ale przystępna także bez znajomości kontekstów (11:25) Dialog Everetta z Twainem – powieść nie jest pisana z pozycji oskarżyciela (16:05) Gorzkie akcenty w Jamesie i powroty do dawnych lektur (19:18) Retelling – dlaczego nie mamy polskiego odpowiednika tego terminu? (22:24) Na czym polega retelling w języku angielskim? (24:47) Reimagining – nowo-obrazowanie. Dlaczego ważne jest ponowne opowiadanie historii z innej perspektywy? (26:00) Które polskie klasyki można by opowiedzieć na nowo? (32:28) „Sztuka ma nam pozwolić być kimś innym” (33:47) Jakie retellingi mogłyby powstać? – marzenia gości podcastu (38:30) Podsumowanie Chcesz dowiedzieć się więcej? Wykup dostęp do Polityka.pl i odkryj bogaty zbiór materiałów o kulturze, psychologii, edukacji i polityce. Skorzystaj z kodu KSIAZKA30, aby otrzymać 30% zniżki na subskrypcję.

Czy przyroda może istnieć w sercu miasta? Co można znaleźć na dachu budynku, w brudnej wodzie czy pod pomnikiem kołchoźnicy? W najnowszym odcinku podkastu „Polityka o książkach” Stanisław Łubieński opowiada o swojej książce „Drugie życie Czarnego Kota” – o przyrodzie, życiu i pożegnaniach. Jak Warszawa łączy miasto z naturą? Jakie tajemnice kryje Zakole Wawerskie i co łączy dąb Mieszko z historią stolicy? Wspominamy też psa Fuksa i mówimy o pożegnaniach z bliskimi. Zapraszamy do odkrywania natury, która nie zna sentymentów, ale potrafi trwać przez wieki. (00:00) Najlepsze fragmenty (00:55) Wstęp (01:10) O czym jest książka „Drugie życie Czarnego Kota” Stanisława Łubieńskiego (05:07) „Przyroda miasta” Elżbiety Kozłowskiej jako źródło inspiracji dla Stanisława Łubieńskiego (07:59) „Patelnia” w centrum Warszawy jako przestrzeń do obserwacji ptaków (11:00) „Przyroda stwarza miasta”: refleksja nad współistnieniem natury i urbanizacji (13:50) Ekspedycje na obrzeża Warszawy: doświadczenia przyrodnicze (20:04) Historie opowiadane przez drzewa: świadkowie długiej historii miasta (26:08) Rozważania na temat przemijania i pożegnań (30:31) Lokalizacja dębu Mieszko, jednego z najstarszych drzew w Polsce (w Warszawie!) (33:50) Historia budynku Czarny kot z końca lat 90. (38:46) Podsumowanie. Chcesz dowiedzieć się więcej? Wykup dostęp do Polityka.pl i odkryj bogaty zbiór materiałów o kulturze, psychologii, edukacji i polityce. Skorzystaj z kodu KSIAZKA30, aby otrzymać 30% zniżki na subskrypcję.

W „Polityce o książkach” Justyna Sobolewska rozmawia z Julem Łyskawą, laureatem Paszportu POLITYKI w kategorii Książka za powieść „Prawdziwa historia Jeffreya Watersa i jego ojców”, o życiu po Paszporcie i o historiach z warszawskiej Ochoty. Gdzie całował się w podstawówce i dlaczego przyjeżdzała do niego policja? A także o tym, jak dziadek Tosiek przyprowadził zimą wnuka w kapciach ze szkoły i jak ta historia trafiła do powieści o fikcyjnym, amerykańskim miasteczku. Rozmawiamy też o upadku amerykańskiego mitu i o tym, czy literatura ma siłę zmieniania świata. (00:17) Wstęp (00:45) O tournée Jula Łyskawy z jego książką (02:00) O spotkaniach literackich w więzieniu (02:44) Czy żółty kolor paznokci przynosi szczęście? (05:09) Autobiograficzne wątki w książce „Prawdziwa historia Jeffreya Watersa i jego ojców” (07:50) O micie Ameryki, która jest ulepiona z wyobrażeń (09:50) Ameryka, która pożera wszystko: o „Postkolonialnym wierszu miłosnym” Natalii Diaz (11:44) Wielka literatura a niewłaściwe zachowania autorów: jak się do tego ustosunkować? (18:17) Czy literatura może jeszcze zmieniać rzeczywistość? (23:20) O „Wampirzym cesarstwie” Jaya Kristoffa i inspiracjach w fantasy (29:55) O żegnaniu literatury gatunkowej: czy to już czas? (31:10) Czy Jul Łyskawa wyje? (32:25) Czy Jul Łyskawa teraz pracuje nad nowymi rzeczami? (34:02) Dlaczego Justyna Sobolewska jest bohaterką krótkiego opowiadania? (36:03) Rytuał czytania przed snem? (40:56) Podsumowanie

W najnowszym odcinku podkastu Justyna Sobolewska rozmawia ze Szczepanem Twardochem o jego nowej powieści „Null” (wyd. Marginesy), która powstała pod wpływem jego podróży do Donbasu. Rozmawiają o popsutym języku, o tym, czy z dystansu widać więcej i dlaczego walczący nie chcą mówić o końcu wojny. Czy nadzieja pomaga, czy wręcz przeciwnie? I co nam o dzisiejszym świecie może powiedzieć „Wojna peloponeska” Tukidydesa. (00:13) Wstęp (01:10) Najnowsza książka Twardocha: czy była pisana inaczej? (03:25) Dlaczego wojna w Ukrainie stała się tematem książki? (06:08) O splocie fikcji i rzeczywistości w powieści (08:15) Niezmienność ludzkiej natury (10:50) O bohaterze głównym powieści, gniewie i odkupieniu (16:00) Jakie lektury towarzyszyły Twardochowi przy pisaniu powieści? (19:00) O języku „Null”, niepoprawnej polszczyźnie i językach słowiańskich (23:33) „Wojna jest obcym światem” (24:25) Czy będzie przekład ukraiński? (25:30) O Ukraińcach, walce i dystansie Twardocha w pisaniu (28:10) O statusie pisarzy w Ukrainie (29:06) Lęk przed Rosją w polskiej pamięci (35:13) Dekady, w których nie dzieje się nic, i tygodnie, w których dzieją się dekady (36:30) Dlaczego Ukraińcy nie wierzą, że wojna się skończy? (41:55) „Nadzieja jest złudną doradczynią dla tych, którzy są w wielkim niebezpieczeństwie” (44:25) Podsumowanie

W najnowszym odcinku „Polityki o książkach” Justyna Sobolewska rozmawia z Sylwią Chwedorczuk o miłosnej korespondencji: „Maria Dąbrowska i Anna Kowalska. Listy, tom I, 1940–1945”. Rozmawiają o tym, co sprawia, że te listy to sprawa bez precedensu i dlaczego Maria Dąbrowska zastrzegła je na kolejnych kilkadziesiąt lat? „Wiesz, musisz wiedzieć, że ginę z miłości, że sobie poradzić nie umiem z tym uczuciem, a raczej z całym światem najróżniejszych uczuć, pasji, gniewów, żałości”, pisze Kowalska. „Każda chwila bez ciebie wydaje mi się tak okropnie zmarnowaną i straconą”, odpowiada Dąbrowska. Listy oddają wysoką temperaturę tej relacji – zapalnym momentem jest ciąża Anny. Dąbrowska nie może jej tego darować. Pisze: „Miłość jest ponad ludzkie siły, miłość to wieczna rozpacz”. (00:13) Wstęp (01:16) O najnowszej książce Sylwii Chwedorczuk - listy Kowalskiej i Dąbrowskiej. (01:52) 2400 listów między kobietami - wyjątkowy zapis intymnej znajomości (05:33) "Powieść w listach" - o zapisie reportażowym uczucia (07:33) Jaka jest dynamika związku Kowalskiej i Dąbrowskiej? (11:15) Konflikty i problemy wokół tematu fizyczności - ciąża Kowalskiej (15:45) Małżeństwo Anny Kowalskiej z Jerzym (17:50) O budowaniu osobowości Anny Kowalskiej i Marii Dąbrowskiej przez czytelników (21:33) Prace nad biografią Marii Dąbrowskiej (24:25) O analizującej postawie Marii Dąbrowskiej (28:13) Lwów lat czterdziestych XX wieku (31:55) Kiedy zostaną opublikowane kolejne tomy listów Kowalskiej i Dąbrowskiej? (33:26) Kiedy zostanie opublikowana biografia Marii Dąbrowskiej? (34:02) Podsumowanie

Pierwszy odcinek podkastu „Polityka o książkach” Justyna Sobolewska otwiera rozmową z Katarzyną Sobczuk, filozofką, artystką i autorką eseju „Mała empiria” (wyd. Dowody). To książka o „wieku środka” – czasie, gdy wzruszamy się przy starych piosenkach, rozmawiamy sami ze sobą i żyjemy pomiędzy – jako dzieci starzejących się rodziców i rodzice dorastających dzieci. Sobczuk bada codzienność przez pryzmat filozoficznych pojęć: gier, które prowadzimy sami ze sobą, dialektyki obcości i bliskości czy idei „przeszłości wiecznie otwartej”. Z dystansem i cierpkim humorem wydobywa to, co ukryte – kruchość, samotność, świadomość końca, ale i chwile euforycznego uwolnienia. „Mała empiria” to książka, która nie tylko opisuje codzienne niedopasowania, lecz także pozwala je nazwać i zrozumieć. (01:17) Jak powstawała „Mała empiria”? (03:12) Jak odróżnić małą empirię od dużej? (04:19) O momentach wyczulonej obserwacji (06:45) Związek między pracami plastycznymi a filozofią u Katarzyny Sobczuk (09:02) Czy humor w „Małej empirii” był zamierzony? (10:32) Jaki jest jeszcze przekaz „Małej empirii”? (16:02) Co to „przeszłość wiecznie otwarta”? (18:44) Jak gramy sami ze sobą na co dzień? (21:30) O rozbrajaniu banałów w książce Katarzyny Sobczuk (26:10) Pojęcie dialektyki obcości i bliskości w codziennych sytuacjach (31:24) Czy Katarzyna Sobczuk myślała o reakcjach czytelniczek i czytelników?