Szafa Melomana
by Mateusz Ciupka
Nazywam się Mateusz Ciupka, pracuję w redakcji „Ruchu Muzycznego”. Szafa Melomana to pierwszy regularny polski podcast poświęcony muzyce klasycznej. Początkowo polegał na rozmowach z przedstawicielami środowiska muzycznego, przeplatanych audycjami solowymi. Od 88 odcinka Szafa jest podcastem solowym. Samodzielnie opowiadam o tym, co w muzyce klasycznej ciekawe, wciągające, nieoczywiste - aktualnie i historycznie. Nowe odcinki ukazują się co drugi piątek. Więcej informacji na stronie: https://szafamelomana.pl/
Episodes
-
#179 LIVE 18 – Podsumowanie 17. Konkursu Wieniawskiego
17. Konkurs Wieniawskiego wygrała stara, dobra Europa! I nie mam na myśli miejsca urodzenia triumfatora, Bohdana Lutsa, ale szkołę, którą ten skrzypek reprezentuje, zakorzenioną w stylu Heifetza, Idy Handel czy Dawida Ojstracha. Ale mam także na myśli, że stara Europa broni swej odkrywczej,...
-
#178 LIVE 17 – Joanna d’Arc na stosie
Oratorium dramatyczne Arthura Honeggera z librettem Paula Claudela o Joannie d'Arc to jedno z jego najczęściej granych dzieł scenicznych, na dodatek stale aktualnych. Czy polityczna rozgrywka w karty o nikomu nieznanych regułach, zmienne emocje tłumu, a wreszcie ludzki strach przed cierpieniem, w...
-
#177 Jak powstała filharmonia? (I)
Elitarna, tylko dla wybranych, przestarzała i starzejąca się, stopniowo tracąca widownię, odrealniona. Filharmonia nie należy do czołowych rozrywek XXI wieku, nie tylko w Polsce, a jednak jest wciąż instytucją bogatą, tworzącą prestiż, potrafiącą budować silną społeczność, obecnie także w sieci....
-
#176 Wielkie podróże Charlesa Burneya (IV, naprawdę ostatni)
Rok 1772. Tłuczemy się w powozach, marzniemy na odkrytych wąskich łódkach, zdzieramy buty na gościńcach i miejskich brukach, żujemy gorzki pumpernikiel i popijamy kwaśnym winem, a wszystko po to, by zebrać materiały do pierwszej powszechnej historii muzyki, która nie będzie „wielomówstwem...
-
#175 Wielkie podróże Charlesa Burneya (III)
Tej podróży miało nie być, bo przecież angielski historyk muzyki Charles Burney wspiął się na szczyty wyrafinowania sztuki dźwięku, będąc dwa lata wcześniej w Italii. Jednak w całej Europie powiadano, że nie ma większej potęgi jeśli chodzi o muzykę instrumentalną niż Niemcy i Austria: od słynnej...
-
#174 Muzyka czasu wojny. Jehan Alain
Tym razem bez opisu. Po prostu posłuchajcie. Audycja powstała dzięki Mecenasom. Jeśli chcesz stać się jednym z nich i wspierać pierwszy polski podcast o muzyce klasycznej, odwiedź mój profil w serwisie Patronite.pl. Jeśli odcinek Ci się podobał,...
-
#173 Carmina Burana
Hit czy kit? „Carmina Burana” Carla Orffa to część żelaznego repertuaru chóralnego, symfonicznego. Co więcej, to jeden z tych utworów, który uciekł z klasycznego Parnasu i dotarł pod strzechy, mówiąc Mickiewiczem, a mówiąc normalnie – po prostu ma słuchaczy na co dzień nie interesujących się...
-
#172 LIVE 16 – Gorąca Praska Wiosna i ciarki żenady
#LIVE 16, czyli odcinek na żywo! Gorąca 81 Praska Wiosna, ciarki żenady i cringe’u na koncercie Thomasa Dunforda i Wasze pytania, między innymi o to, gdzie 180 lat temu grał Ferenc Liszt. Zapraszam do słuchania w formie podcastu! Audycja powstała dzięki Mecenasom. Jeśli chcesz stać się jednym z...
-
#171 Wielkie podróże Charlesa Burneya (II)
Audycja powstała dzięki Mecenasom. Jeśli chcesz stać się jednym z nich i wspierać pierwszy polski podcast o muzyce klasycznej, odwiedź mój profil w serwisie Patronite.pl. Jeśli odcinek Ci się podobał, postaw mi wirtualną kawę! Bez niej pracować nad...
-
#170 Wielkie podróże Charlesa Burneya (I)
300 lat temu, 7 kwietnia 1726 roku na świat przyszedł Charles Burney. Choć jego nazwisko nie jest pierwszym w panteonie muzyków XVIII wieku, zaryzykowałbym tezę, że bez niego ten panteon byłby niekompletny, a nasza wiedza na temat klasycyzmu znacznie uboższa. Ten wspaniały kompozytor, pisarz,...
-
#169 Stabat Mater Szymanowskiego
Sto lat temu, 2 marca 1926 r., Karol Szymanowski ukończył komponowanie Stabat Mater – dzieła, które uważam za jego największe. O zawrót głowy przyprawia, jak wiele treści, muzycznych i pozamuzycznych Szymanowski zmieścił w tej zaledwie półgodzinnej kompozycji, o której sam pisał, że jest raczej...
-
#168 John Dowland
Zmarł 400 lat temu, a jego pieśni w naszym stuleciu wykonywał Sting! John Dowland zdołał w swojej twórczości wyrazić coś, co dla nas wszystkich jest uniwersalne, wyrazić jakiś smutek i zamyślenie, które się nie starzeją. Jego muzyka zadziwiająco dobrze przetrwała próbę czasu. Może dlatego, że…
more -
#167 Magdalene Ho
Zazwyczaj w Szafie Melomana zajmujemy się historią, dalszą i bliższą – omawiamy postaci wybitne zarówno w zakresie twórczości, jak i wykonawstwa. Ale przecież wybitny niekoniecznie oznacza „należący do historii”. Dzisiaj chcę Wam opowiedzieć o pianistce, której talent mnie olśnił, zarówno w...
-
#166 Wilhelm Furtwängler
Podobno gdy usłyszał, jak dokładnie Arturo Toscanini realizował z orkiestrą sekstole smyczków na początku I ogniwa „Dziewiątej” Beethovena, wstał oburzony i opuścił salę, mówiąc, że nie przyszedł słuchać metronomu. Wilhelm Furtwängler był dyrygentem, którego wizje interpretacyjne były wyraziste,...
-
#165 LIVE 15 - Podsumowanie roku 2025
Rok XIX Konkursu Chopinowskiego i rok dyrektorskiej konkursomanii. Czy udało się przebić bańkę słuchaczy miłośników muzyki klasycznej w Polsce, czy dalej jesteśmy szczelnie zamknięci we własnym – jakkolwiek sympatycznym – gronie? Czy konkursy na dyrektorów to świętość, czy też może należy…
more -
#164 Boska komedia w muzyce
Boska komedia w równym stopniu kompozytorów fascynowała, co przerażała ogromem swego rozmachu. Wielu z nich jednak potraktowało ją jak wyzwanie. Romantycy zwracali uwagę na szokująco brutalne opisy mąk piekielnych i namiętności, pozornie ujarzmione żelaznymi przepisami kodeksu moralnego. W Dante...
-
#163 Wariacje Goldbergowskie
„Bach powierzył swoje cenne myśli fortepianowi: temuż osławionemu, nieodzownemu, obejmującemu wszystkie instrumenty. Nowsze czasy przywłaszczyły sobie zarówno instrument, jak i mistrza z narastającym zainteresowaniem i zrozumieniem; obydwaj stają się tym bardziej ożywieni, im dalej i głębiej się…
more -
XIX Konkurs Chopinowski. Podsumowanie finału [LIVE]
Gorzki to był finał, gdy wygrywa ten, który był skazany na sukces, bo przecież Eric Lu już jest gwiazdą, już ma prestiżowy kontrakt płytowy, zdobywa największe sale koncertowe na świecie. Z drugiej jednak strony trudno powiedzieć, by na wysokie miejsce nie zasługiwał. Czy koniecznie na pierwsze?...
-
XIX Konkurs Chopinowski. Podsumowanie III etapu [LIVE]
Czas najwyższy pogodzić się z subiektywnym odbiorem sztuki, nawet jeśli jego konsekwencjami są wyroki Konkursowe, których nie akceptujemy. Jury, podobnie jak krytycy i zwykli słuchacze mają prawo do własnej oceny, która może całkowicie rozmijać się z naszymi oczekiwaniami. Jednak my możemy...
-
XIX Konkurs Chopinowski. Podsumowanie II etapu [LIVE]
Czy wypowiedź Krzysztofa Jabłońskiego to zapiski z galaktyki dziaderstwa, czy może trochę racji w niej jest? Czy słusznie napisał Jan Tomasz Adamus, że w Konkursie Chopinowskim jest coś z „populistycznego spektaklu dla mas” i czy jego uwagi nie mają punktów stycznych z wypowiedzią Jabłońskiego?...
-
XIX Konkurs Chopinowski. Podsumowanie I etapu [LIVE]
Za kim najbardziej płaczę po ogłoszeniu wyników? Za Bechsteinem! Odpadł z dwójką pianistów, którzy go wybrali – Tiankunem Ma i Yulią Nakashimą. Pierwszy specjalny odcinek #LIVE z okazji XIX Konkursu Chopinowskiego w Warszawie. Omawiam mocne i słabe strony tego wydarzenia, kontrowersje wokół...
-
#162 Chopin. Przyszłość
Chopin był wizjonerem. Ale co to właściwie znaczy? Gdzie w jego twórczości należy szukać dowodów, że przewidział przyszłość muzyki? A może jej nie przewidział, tylko ją świadomie kształtował? Wpływ Chopina na takich twórców jak Skriabin, Fauré czy Debussy jest dobrze znany. Ale na nich ta lista…
more -
#161 Chopin. Teraźniejszość
Chopin był romantykiem. Co to właściwie znaczy? Czy chodzi o to, że był natchnionym poetą, który w blasku świec wyczarowywał migotliwe tony na klawiaturze Pleyela, cierpiąc przy każdym z nich artystyczne katusze? Taka odpowiedź mieści się w definicji terminu „pier***enie o Szopenie”. Oczywiście…
more -
#160 Wskrzeszenie „Wyroku” Noskowskiego (gość: Szymon Mechliński)
Blisko 120 lat po premierze, pierwszy raz po II wojnie światowej, w Poznaniu zostanie wykonana jedyna w całości zachowana opera Zygmunta Noskowskiego – „Wyrok”. Będzie to wykonanie koncertowe dzieła, którego partytura długo spoczywała zapomniana w zbiorach Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego. Co...
-
#159 Chopin. Przeszłość
„Tego się nie zapomina” – miał powiedzieć Chopin jednej ze swoich uczennic, po tym jak z pamięci wykonał kilka preludiów i fug Das Wohltemperierte Klavier Bacha. Satysfakcję płynącą z tych słów wyczuwamy nawet po blisko 200 latach. Wskazuje nam ona drogę – jedną z wielu – którą możemy podążyć, by...
-
#158 Muzyka czasu wojny. Wietnam
To była straszna wojna. Inna niż wcześniejsze, bo toczona z jednej strony w niedostępnej azjatyckiej dżungli, z drugiej pod czujnym okiem kamer telewizyjnych i reporterów. Podzieliła społeczeństwo amerykańskie i zakwestionowała politykę Białego Domu w czasie zimnej wojny. Wywołała falę…
more -
#157 LIVE #14 Chopin według Taylora, przemoc w zespołach i podsumowanie sezonu
O najintymniejszym Chopinie, czyli jak Justin Taylor widzi romantyczny kanon, o filmie „Sbormistr”, czyli upiornie symetrycznej czeskiej wersji afery „Polskich słowików”, o skandalicznej gwieździe tegorocznego Festiwalu w Łańcucie oraz podsumowanie sezonu. Do tego Wasze pytania i repertuar…
more -
#156 Chaconne. Metafora losu
Formy muzyczne nie rodziły się w próżni. Porządek dźwięków często oddawał porządek myślenia człowieka o świecie, stanowił wyraz jego postrzegania własnego miejsca w tym świecie. Co kryje się w wariacjach ostinatowych, jakimi są chaconne i passacaglia? Obie o hiszpańskim rodowodzie, zawojowały...
-
#155 Wenecka Safona. O Barbarze Strozzi
Żaden XVII-wieczny włoski kompozytor nie opublikował tak dużej liczby utworów świeckich, co kompozytorka – La virtuosissima cantatrice, wenecka Safona, czyli Barbara Strozzi. Jej odkrycie w latach 70 minionego wieku sprawiło, że świat muzyki dawnej zadrżał z ekscytacji. Muzyka Strozzi, podobnie…
more -
#154 Émile Zola w świecie opery
„Nie interesuje mnie piękno ani perfekcja. Nie obchodzą mnie wielkie stulecia. Interesuje mnie tylko życie, walka, intensywność” – powiedział niegdyś Émile Zola, uporczywe sumienie Francji, pisarz, który był bliżej prawdziwego życia niż ktokolwiek przed nim, bezlitosny krytyk konwenansów i...
-
#153 Muzyka czasu wojny. Jak brzmiał koniec wojny?
80 lat temu, 8 maja ok. godz. 22:30 w dawnym kasynie oficerskim w dzielnicy Karlshorst w Berlinie delegacja niemiecka, której przewodniczył feldmarszałek Wilhelm Keitel, podpisała akt bezwarunkowej kapitulacji III Rzeszy. Zakończyła się II wojna w Europie. W kolejnych dniach stopniowo milkły...
-
#152 Pasja Janowa BWV 245
My, słuchacze XXI wieku, prawdopodobnie nie zdajemy sobie sprawy z tego, jak awangardowe i nowoczesne było oratorium pasyjne na podstawie Ewangelii wg św. Jana, które Jan Sebastian Bach zaprezentował lipskiej publiczności w 1724 roku. Już pierwsze takty zapowiadają, że będzie to opowieść pełna...
-
#151 LIVE #l3 Fryderyki i awantura o Teatr Wielki
W nowym odcinku live: Fryderyki, czyli po co nam ten blichtr? Plany nowego dyrektora TW-ON, czyli sny o potędze i wolna elekcja dyrektora muzycznego, a także: czy jestem krytyczny wobec wszystkich artystów, którzy osiągnęli sukces komercyjny (NIE!) i jak przez 30 lat zmieniło się podejście…
more -
#150 Czy Bach miał poczucie humoru?
Na postawione w tytule audycji pytanie nie jest trudno odpowiedzieć. Oczywiście, że Jan Sebastian Bach miał poczucie humoru. Trudniej jest jednak powiedzieć, jakie ono było, bo przecież kantata o kawie nie wyczerpuje tematu… O Bachu-człowieku wiemy niewiele, zaś humor, dowcip, komizm nie są...
-
#149 Hochsztaplerzy i oszuści. O muzycznych przekrętach
W każdej dziedzinie ludzkiego życia da się oszukiwać, mataczyć, kręcić i kombinować, a szczególnie tam, gdzie są pieniądze. Muzyka jest oczywiście piękną i szlachetną sztuką, ale jest także biznesem. Skoro zaś da się na niej zarabiać, to zawsze znajdą się tacy, którzy lubią pójść na skróty, by...
-
#148 Jacqueline du Pré. Tragedia i mit
W lutym 1973 roku Jacqueline du Pré miała zagrać w Nowym Jorku czterokrotnie koncert podwójny Brahmsa, występując wspólnie z Pinchasem Zukermanem. Z dnia na dzień sprawność jej palców pogorszyła się tak bardzo, że czwarty koncert musiała odwołać. Nikt wówczas nie zdawał sobie sprawy, dlaczego tak...
-
#147 Jacqueline du Pré. Narodziny gwiazdy
Była ikoną wiolonczeli, Brunhildą tego instrumentu, solistką, którą zafascynowały się tłumy, dzikim mustangiem, jak nazywał ją Zubin Mehta. A może wcale nie? Może była, owszem, niezwykle utalentowaną, ale nieszczęśliwą dziewczyną, wychowaną na wielką artystkę w nadopiekuńczym domu o żelaznych...
-
#146 Koncert w Kolonii (The Köln Concert)
24 stycznia 1975 roku w Operze w Kolonii, licząca ponad 1400 osób publiczność była świadkami niezwykłego koncertu – trwającej przeszło godzinę improwizacji, której autorem był 29-letni amerykański pianista Keith Jarrett. Nie był tej publiczności dobrze znany. Słuchacze, złaknieni jazzowych...
-
#145 LIVE 12 - Podsumowanie roku 2024
Rok 2024 w świecie muzyki klasycznej, czyli koncert noworoczny i absencja kobiet, przełamywanie barier płciowych na stanowiskach dyrygenckich, porażka Apple w ratowaniu świata muzyki, popowe drogi gwiazd, skandale i igranie z ogniem, czyli sztuczna inteligencja. Oprócz tego tradycyjnie –…
more -
#144 Msza h-moll (1733)
300 lat temu, w 1724 roku, podczas Bożego Narodzenia w Kościele św. Tomasza w Lipsku po raz pierwszy wierni usłyszeli nową kompozycję Jana Sebastiana Bacha – Sanctus na 6 głosów wokalnych. Nikt wówczas nie wiedział, włącznie z samym kompozytorem, że będzie to historycznie pierwszy składnik jednej…
more -
#143 Najlepsza opera Pucciniego
Jeszcze niedawno serwis operabase.com podawał, że „Cyganeria” była najczęściej graną operą na świecie. Zdaniem wielu muzykologów to najlepsza opera Pucciniego, choć tak naprawdę aż 9 z 12, które skomponował, na stałe gości w repertuarach teatrów operowych. Od premiery minęła cała epoka, wybuchły...
-
#142 Gabriel Fauré (I)
Gdy Gabriel Fauré przyszedł na świat, swoje późne utwory pisał Fryderyk Chopin. Gdy zmarł, nowatorscy nie byli już Liszt czy Wagner, ale Schönberg, druga szkoła wiedeńska, jazz i muzyka atonalna. Był łącznikiem – jego twórczość stanowiła pomost między epokami. Choć sam pozostawał do pewnego…
more -
#141 LIVE 11 - Dlaczego artyści w Polsce mało zarabiają?
Dlaczego artyści w Polsce zarabiają tak mało? Autorzy raportu "Policzone i Policzeni" mówią wprost - sytuacja jest dramatyczna! Jak wygląda praca muzyków i z czym muszą się mierzyć? Jaką rolę w tym wszystkim odgrywają media społecznościowe i sztuczna inteligencja?Oprócz tego Wasze pytania: Jak...
-
#140 Jak nowe media psują krytykę muzyczną?
Nie ma dzisiaj krytyki muzycznej poza nowymi mediami. Nawet jeśli tekst wydrukowany jest tylko na papierze, a audycja wyemitowana tylko na żywo w eterze, współczesne narzędzia pozwalają prędko przenieść treść do internetu, gdzie zacznie ona żyć swoim życiem. Media społecznościowe stanowią...
-
#139 Bach w oczach romantyków
Od kompletnego zapomnienia do fanatycznego uwielbienia – długą drogę przeszła twórczość Jana Sebastiana Bacha w XIX wieku. Gdy zaczynało się dziewiętnaste stulecie, ukazała się pierwsza i wówczas jedyna biografia lipskiego kantora pióra Johanna Nikolausa Forkela. Gdy się kończyło, książek było…
more -
#138 Muzyka czasu wojny. Aleksander Kulisiewicz i pieśni z dna piekła
Największe na świecie jednostkowe archiwum pieśni obozowej stworzone zostało przez jednego człowieka, który 5 lat siedział w KL Sachsenhausen – Aleksandra Kulisiewicza. Straszliwe przeżycia obozowe odcisnęły piętno na jego życiu. Dzięki swojej znakomitej pamięci najpierw wyniósł z obozu kilkaset...
-
#137 LIVE l0 - Tylko 3-4 proc. Polaków chodzi na koncerty i spektakle. Dlaczego? Co z tym zrobić?
Badania Narodowego Centrum Kultury dotyczące uczestnictwa Polaków w kulturze nie pokazały niczego nowego - tylko 3-4% ludzi regularnie chodzi na koncerty festiwalowe, do filharmonii oraz opery i stan rzeczy nie zmienił się specjalnie od 2019 roku. Dlaczego tak jest? Co z tym zrobić? Jaką rolę...
-
#136 Jak słuchać renesansowej polifonii?
Renesans był epoką, która wprowadziła muzykę na nowoczesne tory. To wtedy wynaleziono druk, który zrewolucjonizował dystrybucję muzyki, zmienił rolę kompozytora oraz wykonawcy, a także spopularyzował muzykowanie amatorskie i naukę muzycznego rzemiosła. Renesans dowartościował także słowo, które w...
-
#135 Muzyka czasu wojny. Taniec śmierci – tragiczny los Hugo Distlera
Czy świat, który nas otacza, może zamienić się w piekło? Czy to, co normalne i dobre może naraz zniknąć i zostać zastąpione przez strach, który wygląda z każdego kąta? Strach, którego nie przykryje ani poświęcenie się pracy, ani życie rodzinne, ani romanse? Życie Hugo Distlera, kompozytora, który...
-
#134 Czego uczyła Nadia Boulanger?
„Nie ma wolności bez dyscypliny” – mówiła podobno jedna z najważniejszych nauczycielek muzyki XX wieku. Do salonu Nadii Boulanger przy Rue Ballu 36 w Paryżu oraz do letniej szkoły w Fontainebleau, którą kierowała po wojnie, pielgrzymowały tysiące adeptów sztuki dźwięku z całego świata, nie tylko...
About this show
Nazywam się Mateusz Ciupka, pracuję w redakcji „Ruchu Muzycznego”. Szafa Melomana to pierwszy regularny polski podcast poświęcony muzyce klasycznej. Początkowo polegał na rozmowach z przedstawicielami środowiska muzycznego, przeplatanych audycjami solowymi. Od 88 odcinka Szafa jest podcastem solowym. Samodzielnie opowiadam o tym, co w muzyce klasycznej ciekawe, wciągające, nieoczywiste - aktualnie i historycznie. Nowe odcinki ukazują się co drugi piątek. Więcej informacji na stronie: https://szafamelomana.pl/
Hosted by
Mateusz Ciupka