Tjipcast

Veranderen in organisaties klinkt vaak als iets dat je kunt plannen, sturen en strak uitrolt. Maar volgens Jaap Boonstra raakt juist die technische benadering aan haar grens. Zeker in onderwijs, zorg, duurzaamheid en maatschappelijke polarisatie spelen vraagstukken die niet in één organisatie, discipline of stappenplan passen. Toch is het denken over veranderen sterk gevormd door... Het bericht Wat is (straks) het ambacht van de veranderkundige? verscheen eerst op Tjipcast.

Presteren in het onderwijs roept snel spanning op. Want leren gaat niet alleen over opbrengsten, toetsen en doelen, maar ook over veiligheid, vertrouwen, motivatie en de ruimte om fouten te maken. Toch laat de topsport een interessante vraag achter: hoe bouw je aan een cultuur waarin mensen samen beter willen worden, zonder dat het werk... Het bericht Wat kan het onderwijs van topsport leren? verscheen eerst op Tjipcast.

In het onderwijs hebben we het vaak over reflectie. Leraren, studenten, schoolleiders en opleiders worden voortdurend uitgenodigd om stil te staan bij hun handelen. Maar juist doordat reflectie zo vanzelfsprekend is geworden, wordt het waarschijnlijk ook vaak maar ten dele of niet goed ingezet. Wie te snel naar oplossingen springt, mist de vraag wat er... Het bericht Wat is de zin en onzin van reflectie op je eigen handelen? verscheen eerst op Tjipcast.

Dit is de 10e en laatste aflevering in de podcastreeks over werken in het onderwijs, gemaakt op uitnodiging van het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs (NKO). In deze aflevering verkennen we het thema Human Resource Development (HRD), leren en ontwikkelen van onderwijsprofessionals in het onderwijs. Docentontwikkeling krijgt betekenis wanneer zij aansluit bij het werk dat docenten dagelijks... Het bericht Hoe stimuleer je docentontwikkeling op basis van een sterke punten benadering? verscheen eerst op Tjipcast.

Gedrag in de klas ontstaat zelden uit het niets. Wat op het eerste gezicht lijkt op expres iets weigeren, storen of escaleren, heeft vaak een aanloop: een overgang die schuurt, een taak die te moeilijk is, spanning van thuis, onzekerheid of een leerling die nog niet goed weet hoe hij met emoties kan omgaan. Juist... Het bericht De leerkracht als sleutel tot gedrag in de klas verscheen eerst op Tjipcast.

Het succes van het reken-wiskundeonderwijs wordt steeds vaker afgemeten aan één percentage: hoeveel leerlingen halen aan het eind van groep 8 streefniveau 1S? Volgens de landelijke ambitie zou dat 65% moeten zijn. Maar die manier van kijken rust op stevige aannames: dat 1S een eenduidig en goed onderbouwd referentieniveau is, dat het betrouwbaar te meten... Het bericht Reken het rekenonderwijs niet af op percentages leerlingen die 1S behalen verscheen eerst op Tjipcast.

Nieuwkomersonderwijs vraagt om meer dan taalonderwijs alleen. Kinderen stappen een school binnen met verschillende thuistalen, onderwijsachtergronden en ervaringen, soms na een lange periode van onzekerheid of onveiligheid. Juist dan wordt de pedagogische basis doorslaggevend: rust, voorspelbaarheid, veiligheid en hoge verwachtingen vormen geen zachte randvoorwaarden, maar het fundament waarop leren mogelijk wordt. Bij Taalschool Utrecht is... Het bericht Stevige start in Nederland: werken aan een sterke pedagogische basis voor nieuwkomers verscheen eerst op Tjipcast.

Lezen wordt pas krachtig wanneer het niet alleen een vaardigheid is, maar een herkenbaar onderdeel van de schoolcultuur. Op het Limus College in Vleuten gebeurt dat door vaste leesroutines, hoge verwachtingen en veel aandacht voor gesprekken over boeken met en tussen leerlingen. Zo lezen alle leerlingen jaarlijks meerdere titels, maar minstens zo belangrijk is wat er om dat lezen heen gebeurt: voorlezen, samen nadenken over belangrijke fragmenten, verbanden leggen met andere vakken en zoeken naar boeken die passen bij de leerling én voldoende uitdaging bieden. Het Limus college is één van de eerste inspiratiescholen in Nederland en slaagt erin op een mooie manier de brug te slaan tussen wetenschap en praktijk. Ik praat hierover met Karin Bennink. Aan de hand van diverse boeken en fragmenten legt ze uit hoe het onderwijsteam werkt met jeugdliteratuur in de klas. Het gesprek laat zien dat leesmotivatie niet losstaat van kwaliteit. Plezier in lezen ontstaat wanneer docenten zorgvuldig en stapsgewijs weten te begeleiden naar complexere verhalen, andere genres en het herkennen van ‘meer’ of diepere lagen in teksten. Literatuur wordt zo meer dan ontspanning: het helpt leerlingen denken, argumenteren, reflecteren en zichzelf beter begrijpen. Juist door klein te beginnen, met een estafetteboek, een boekenweek, een gesprek of één goed gekozen fragment, kan lezen langzaam onderdeel worden van wie een school is. We staan in deze podcast ook stil hoe andere middelbare scholen stappen kunnen zetten met leesonderwijs! Kernpunten uit de podcast: 📚 Lezen krijgt kracht wanneer het structureel onderdeel wordt van de schooldag, met vaste routines zoals voorlezen, estafetteboeken en gesprekken over wat leerlingen lezen. 🧭 Leesmotivatie vraagt meer dan keuzevrijheid: leerlingen hebben ook begeleiding, sociale uitwisseling en passende uitdaging nodig om als lezer te groeien. 🧠 Literatuur kan denken verdiepen, bijvoorbeeld wanneer fictiefragmenten worden gekoppeld aan klimaat, debat, argumentatie en kritisch burgerschap. 🌱 Kleine ingrepen kunnen groot effect hebben: één goed boek, een passend genre of een zorgvuldig gesprek kan leesangst verminderen en vertrouwen opbouwen. 🏫 Lezen wordt schoolidentiteit wanneer het niet alleen bij Nederlands blijft, maar verbonden raakt met projecten, andere vakken en gezamenlijke ambities. Quotes uit het gesprek “Onze leerlingen lezen als ze vmbo-route doen vier boeken per jaar, als ze havo doen vijf boeken per jaar, vwo zes boeken per jaar ieder jaar. Het allermooiste is dat onze leerlingen dat eigenlijk heel normaal vinden.” “Met boeken kan ik honderd levens leven. Ik kan tijdreizen, ik kan van alles doen.” “Wij vinden de leesmotivatie belangrijk en tegelijkertijd zeggen we: de leeskwaliteit staat voorop.” Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?  Boeken en bronnen die voorbijkwamen Ryan & Deci – onderzoek naar motivatie, autonomie, competentie en relatie Stichting Lezen – informatie en onderzoek rond leesontwikkeling en leesbevordering Kennistafel Effectief Leesonderwijs – verbinding tussen wetenschap, beleid en praktijk Alex Boogers – Wanneer de mieren schreeuwen Edward van de Vendel – Hannes en Hassan weten meer dan jij Brian Elstak – Tori Marlies Slegers – Briefjes voor Pelle Tijdstempels 00:04 – Leesonderwijs schoolidentiteit01:02 – Leesroutines praktijk03:44 – Voorlezen werkt04:38 – Estafetteboek klas07:03 – Persoonlijke motivatie09:45 – Motivatie kwaliteit12:18 – Leesangst overbruggen15:14 – Leerlingen kennen16:48 – Kerndoelen bevestiging18:13 – Lezen denken22:26 – Tijdsinvestering toetsbeleid25:16 – Vakoverstijgend samenwerken30:53 – Boekenspel werkvorm32:33 – Leesreflectie identiteit34:05 – Hoge verwachtingen Het bericht Hoe wordt lezen onderdeel van je schoolidentiteit? verscheen eerst op Tjipcast.

Voor deze podcast ben ik te gast bij VSO De Korte Dreef in Borculo. De Korte Dreef richt zich op jongeren die moeilijk lerend zijn en die een voortdurende en/ of intensieve ondersteuningsbehoefte hebben in de thuis, school- en/ of vrijetijdssituatie. In de leeftijd vanaf 11-12 jaar tot maximaal 20 jaar. Er gaan hier ongeveer... Het bericht Zicht op vakmanschap in het voortgezet speciaal onderwijs verscheen eerst op Tjipcast.

Kansengelijkheid en onderwijskwaliteit worden vaak besproken alsof scholen moeten kiezen: óf toegankelijker worden, óf de lat hoger leggen. Het gesprek met Iliass El Hadioui laat juist zien waarom die tegenstelling tekortschiet. Sommige scholen slagen erin om leerlingen uit kapitaalarme omgevingen structureel méér leerontwikkeling te bieden, zonder hun pedagogische opdracht te versmallen tot toetsresultaten. Zulke scholen noemt hij zwarte zwanen: uitzonderingen binnen het systeem die tegen de verwachting in veel impact hebben. Hij schreef hierover een nieuw boek: Zwarte Zwanen Scholen, over ik, wij en de cultuur van hoge verwachtingen. Het interessante is niet dat deze zwarte zwanen scholen een wonderrecept hebben uitgevonden. Het gaat eerder om een verfijnde professionele cultuur waarin individualiteit en collectiviteit elkaar versterken. Leraren behouden hun vakmanschap en autonomie, maar weten ook wanneer gezamenlijke afspraken nodig zijn. Schoolteams durven te kiezen, prioriteren en handelen naar wat zij weten over hun leerlingen. Eerder sprak ik Iliass in aflevering 373 over de vraag hoe te bouwen aan een cultuur van hoge verwachtingen. Kernpunten uit de podcast: ⚫ Zwarte zwanenscholen combineren kansengelijkheid met hoge onderwijskwaliteit. Ze laten zien dat inclusiever onderwijs niet hoeft te betekenen dat de lat lager komt te liggen. 🧭 De kern zit niet in één methode, maar in cultuur. Sterke scholen verbinden individuele professionaliteit met collectieve verantwoordelijkheid, zonder te vervallen in los zand of groepsdenken. 📊 Data krijgen pas betekenis in samenhang. Lage leerresultaten, hoge medewerkerstevredenheid of sterke basisrust zeggen afzonderlijk weinig; de vraag is hoe scholen die gegevens met elkaar verbinden. 🌱 Sense of belonging en cognitieve ontwikkeling horen bij elkaar. Leerlingen moeten zich verbonden voelen, maar die verbondenheid moet ook gekoppeld zijn aan groei, zelfvertrouwen en leervermogen. 🔍 Niet alles tegelijk willen doen is een vorm van professionaliteit. Zwarte zwanenscholen kiezen enkele prioriteiten en werken daar systematisch en langdurig aan. Quotes uit het gesprek “De kern van zwarte zwaneninstituten is dat ze productiever zijn. Ze zijn in staat om de ervaren of geconstrueerde problemen van mensen daadwerkelijk op te lossen.” “Het theoretiseren van de praktijk en het praktiseren van theorie: die tweebenigheid is denk ik echt essentieel.” “We zijn heel goed in dingen erbij doen, maar we zijn met elkaar gewoon niet zo goed om dingen uit het curriculum te halen.” Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?  Tijdstempels 00:04 – Onderwijskundige start02:00 – Kansengelijkheid en Kwaliteit03:22 – Zwarte Zwanen05:30 – Toetscultuur en Verschillen08:22 – Afwijkende Scholen10:22 – Theorie Praktijk12:20 – Collectieve Verwachtingen15:21 – Pedagogische Vraagstukken16:20 – Individualiteit Collectiviteit20:08 – Productief Handelen24:02 – Data Duiden27:55 – Groter of Kleiner31:21 – Vooroordelen Doorbreken36:21 – Samenwerken Afbakenen39:54 – Verbonden Leren Het bericht Wat doen zwarte zwanen scholen anders? verscheen eerst op Tjipcast.

Werkgeluk klinkt soms als een zacht begrip, maar in scholen raakt het aan harde vragen: blijven mensen gezond aan het werk, kunnen teams zich ontwikkelen en lukt het om goed onderwijs te geven vanuit plezier en rust? Guy van Liemt en Paul Baan laten vanuit onderzoek zien dat werkgeluk niet gaat over oppervlakkig plezier, maar over duurzaam functioneren: energie, veiligheid, ontwikkeling, autonomie en een team waarin mensen zich gedragen voelen. Het gesprek draait daarmee om een scherpe verschuiving: niet sturen op symptomen, maar kijken naar de oorzaken eronder. Werkdruk, verzuim en verloop zijn vaak signalen van iets fundamentelers: onvoldoende ruimte voor ontwikkeling, gebrekkige focus of een team dat geen stevige thuisbasis meer vormt. Data helpen dan niet om harder te controleren, maar om preciezer te zien aan welke knoppen een school werkelijk kan draaien. Meedoen aan het onderzoek van Klassewerkplek? Kijk hier! Een aantal highlights die in deze podcast voorbijkomen: 🧭 Werkgeluk gaat niet over “leuk doen”, maar over duurzaam goed functioneren: energie, veiligheid, competentie, autonomie en ontwikkeling. 📊 Data zijn waardevol als spiegel, maar verliezen hun kracht zodra ze worden gebruikt om mensen of teams af te rekenen. 🌱 Scholen die sterk scoren op werkgeluk laten volgens Paul Baan minder verzuim, minder verloop en betere onderwijsresultaten zien. 🏫 De kwaliteit van het team als thuisbasis is een cruciaal fundament: als die basis stevig is, kunnen scholen veel meer dragen. 🎯 Verbetering vraagt focus: kies enkele gerichte acties, geef teams eigenaarschap en voorkom dat werkgeluk verandert in een nieuw projectencircus. Deze aflevering maak ik samen met Klassewerkplek. Dit jaar brengen we samen scholen in kaart die erin slagen werk te maken van werkgeluk in het onderwijs en het predicaat Klassewerkplek dragen. We leggen de relatie met kwaliteit, samenwerken en hoge verwachtingen naar leerlingen! Kijk voor meer informatie op www.klassewerkplek.nl. Quotes uit de podcast: “Werkgeluk is gewoon een hefboom voor duurzame inzetbaarheid, voor verzuim, verloop, kwaliteit en incidenten.” “Focus op werkdruk is symptoombestrijding.” “We gebruiken data niet om af te rekenen. We moeten patronen blootleggen en van daaruit verder bouwen.” Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Tijdstempels: 00:05 – Werkgeluk onderwijs01:16 – Duurzaam functioneren03:09 – Klassewerkplek onderzoek04:03 – Geen luxe06:53 – Onderwijsresultaten werkgeluk08:23 – Symptomen oorzaken12:59 – Data spiegel14:47 – Werkdruk fascinatie17:06 – Team basis20:27 – Autonomie kaders23:53 – Strategische pijler27:35 – Focus kiezen31:49 – Analyse duiding34:53 – Drijvende factoren38:20 – Lerarentekort werkgeluk Het bericht Hoe maak je van data zuurstof voor meer werkgeluk in het onderwijs? verscheen eerst op Tjipcast.

Onderwijsgedichten lijken op het eerste gezicht misschien een niche: poëzie over school, leraren, leerlingen, lezen, rekenen en orde handhaven in de klas. Maar wie ze historisch naast elkaar legt, ziet iets groters ontstaan. Ze laten zien welke vragen het onderwijs al eeuwen met zich meedraagt: hoe wek je nieuwsgierigheid? Wat betekent het om kinderen toegang te geven tot taal, kennis en rekenen? Hoe voorkom je dat het curriculum steeds voller raakt? En wat vraagt onderwijs van de leraar? Henk Sissing stelde samen met Theo Magito een omvangrijke bundel samen met Nederlandstalige onderwijsgedichten vanaf de dertiende eeuw tot nu. In deze podcast leest Henk Sissing meerdere gedichten. We reflecteren vervolgens op de onderwijsvraagstukken van toen en nu. Uit de bundel komt een verrassend beeld naar voren: veel onderwijskwesties die vandaag urgent voelen, zijn niet nieuw. Kansengelijkheid, leesvaardigheid, praktische toepasbaarheid van rekenen, de voorbeeldrol van de leraar en de overladenheid van het onderwijs keren bijvoorbeeld regelmatig terug. Juist poëzie maakt die continuïteit zichtbaar. Niet als beleidsnota of onderwijskundig model, maar als geconcentreerde leeservaring. Een gedicht kan ons misschien in enkele regels laten zien waar onderwijs om draait: nieuwsgierigheid, overdracht, vorming, mededogen en de vraag wat kinderen nodig hebben om hun wereld te vergroten. Kernpunten uit de podcast: 🔍 Onderwijsgedichten maken zichtbaar dat veel actuele onderwijsvragen een lange geschiedenis hebben. Thema’s als lezen, schrijven, rekenen, kansengelijkheid en curriculumdruk keren al eeuwen terug. 📚 Lezen wordt in het gesprek niet alleen gezien als vaardigheid, maar als toegang tot de wereld. Leraren hebben daarin een voorbeeldrol: kinderen moeten kunnen zien dat volwassenen zelf lezen, zoeken en denken. 🧭 Nieuwsgierigheid is een terugkerend motief. Een leraar die zelf geraakt is door de wereld, kan leerlingen meenemen in verwondering, onderzoek en zelfstandig denken. ⚖️ Kansengelijkheid blijkt geen modern beleidswoord alleen. Al in oudere teksten klinkt de oproep om arme kinderen via onderwijs bescherming, ontwikkeling en perspectief te bieden. 🧩 De overladenheid van het curriculum is hardnekkig. Nieuwe thema’s worden vaak toegevoegd, maar de vraag wat er dan vanaf gaat, blijft moeilijk te beantwoorden. Quotes uit het gesprek “Als je zelf niet nieuwsgierig bent, hoe kun je je nieuwsgierigheid dan overdragen aan je leerlingen?” “Waar is 600 jaar later ons mededogen gebleven? Waar is onze compassie gebleven?” “We zijn heel goed in dingen erbij doen, maar we zijn met elkaar gewoon niet zo goed om dingen uit het curriculum te halen.” Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?  Tijdstempels 00:03 – Ontstaan van de bundel02:39 – Gedichten zoeken04:50 – Historische thema’s06:43 – Favoriet gedicht10:42 – Onderwijs marketing15:02 – Nieuwsgierige van de leraar18:11 – Wereld openen24:18 – Gelijke kansen31:28 – Lezen leren34:00 – Leesvoorbeeld tonen39:02 – Rekenen toepassen42:49 – Caribische stemmen44:45 – Lofdicht leraar47:06 – Curriculum overladen50:30 – Slotreflectie onderwijs Het bericht Wat kunnen onderwijsgedichten ons leren? verscheen eerst op Tjipcast.

Op het Vlietland College zagen collega’s dat leerlingen niet altijd meer vanzelfsprekend plezier hadden in het lezen van literatuur. Ook bij andere vakken dan Nederlands, Engels of Frans lagen kansen om taal bewuster te verbinden aan het leren: bij het lezen van opdrachten, het begrijpen van vaktaal en het zorgvuldig formuleren van antwoorden. Daarom begon... Het bericht Hoe ontwikkel je een levend taalbeleid? verscheen eerst op Tjipcast.

Positive behaviour in the classroom is not a side issue in education. It shapes whether pupils can focus, whether teachers can teach, and whether a school becomes a place of shared expectations rather than individual negotiation. The conversation with Olivia Dear and Sarah Dear centres on one deceptively simple phrase: hold the line. The wrote... Het bericht Behaviour in the classroom: Why should we hold the line? verscheen eerst op Tjipcast.

Een betekenisvol schoolexamen krijgt vorm wanneer scholen hun visie, vakmanschap en vertrouwen in leerlingen met elkaar verbinden. Wat wil je dat leerlingen laten zien? Welke toetsvorm past daarbij? En hoe kan het Programma van Toetsing en Afsluiting (PTA) ruimte bieden voor eigenaarschap, samenhang en verdieping? Dit is de derde aflevering in een drieluik over het waardevol schoolexamen, gemaakt in samenwerking met de VO-raad en het programma Voortgezet Leren. Centraal staat de vraag hoe je samen werkt aan een schoolexamen dat niet alleen zorgvuldig en betrouwbaar is, maar ook herkenbaar aansluit bij de identiteit van de school en de ontwikkeling van leerlingen. Te gast zijn Maaike Ditzel, docent Nederlands op Dalton Den Haag, mentor van 6V, schoolopleider en voorzitter van de examencommissie, en Sjabbo Smedes, teamleider van de mavo aan het Bonhoeffer College in Enschede. Aan de hand van voorbeelden zoals leeskringen, mondelinge examens, flexibele toetsvormen en een profielwerkstuk in de vorm van een dichtbundel laten zij zien hoe toetsing meer betekenis kan krijgen. Maaike vertelt over een oud-leerling die haar eigen poëzie wilde uitgeven en daarbij onderzoek deed naar puberpoëzie, vormgeving, papierkeuze en publicatie. Zo werd het profielwerkstuk niet alleen een verplicht eindproduct, maar een persoonlijk en inhoudelijk leerproces waarin ruimte ontstond om vakinhoud, eigenaarschap en creativiteit met elkaar te verbinden. De examencommissie speelt daarin een belangrijke rol: als bewaker van kwaliteit, maar ook als gesprekspartner die helpt om ruimte binnen de kaders goed te benutten. Kernpunten uit het gesprek: 🔍 Het PTA biedt meer ruimte dan vaak gedacht. Scholen kunnen binnen de kaders zelf bepalen welke toetsvormen passen bij hun visie, vakdoelen en leerlingen.🧩 Een betekenisvol schoolexamen vraagt om samenhang. Toetsing kan verbinding leggen met vaardigheden, burgerschap en schoolidentiteit.🗣️ Andere toetsvormen kunnen ook leermomenten zijn. Een mondeling, leeskring of presentatie maakt directe feedback mogelijk en geeft leerlingen de kans om tijdens het toetsen nog te leren.⚖️ Flexibiliteit vraagt om zorgvuldige beoordeling. Variatie in toetsvormen is mogelijk, maar vraagt steeds de vraag of leerlingen op een eerlijke en vergelijkbare manier worden beoordeeld.🌱 Verandering lukt beter in kleine stappen. Door initiatieven te delen, secties te ondersteunen en de examencommissie als sparringpartner te gebruiken, kan vernieuwing langzaam verankeren.ter een logische afsluiting wordt. Quotes uit het gesprek: “Je ziet die hele vernieuwing die eraan zit te komen, niet meer als een soort donderwolk op je afkomen. Je moet het echt als een kans zien.” “Leerlingen kunnen echt veel meer dan je denkt.” “Het PTA is van jou, is niet van de inspectie. Als je hem eenmaal hebt opgesteld, dan gaat de inspectie controleren of je ook daarnaar handelt.” Deze aflevering maak ik in samenwerking met de VO-raad en het programma voortgezet leren. De VO-raad behartigt de belangen van het voortgezet onderwijs bij politiek, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. Daarnaast bevordert de VO-raad de kwaliteit van het onderwijs in Nederland door schoolbestuurders en schoolleiders te faciliteren bij hun vervullen van hun taak. Samen maken we drie afleveringen over een waardevol schoolexamen. We gaan op zoek naar de bouwstenen hoe een schoolexamen beter kan aansluiten bij de visie van school en hoe je meer kleur in het schoolexamen kunt krijgen. Dit is de laatste aflevering van een drieluik. Tijdstempels 00:00 – Waardevol schoolexamen01:35 – Kleine stappen03:09 – Puberpoëzie maken05:09 – Oude toetsing06:32 – Voorspelbaarheid bieden08:14 – Examencommissie zoeken09:50 – Nieuwe eindtermen11:19 – Kritisch toetsen12:16 – Mondeling geschiedenis13:45 – Leeskringen organiseren17:23 – PTA ruimte19:18 – Daltonwaarden vertalen21:18 – Duurzaam veranderen26:52 – Eerlijk beoordelen34:37 – Vak heruitvinden Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe werk je samen aan de ontwikkeling van een betekenisvol schoolexamen? verscheen eerst op Tjipcast.

Inclusief onderwijs klinkt als een breed gedragen ideaal: kinderen leren zoveel mogelijk samen, dichtbij huis en met onderwijs dat aansluit bij hun behoeften. Maar tussen dat ideaal en de dagelijkse werkelijkheid van scholen zit veel spanning. Want wat betekent inclusie als leerlingen vastlopen, leraren handelingsverlegen worden en gespecialiseerde ondersteuning juist nodig blijkt om kinderen weer tot leren te brengen? Ate de Boer laat zien dat de discussie over inclusief onderwijs niet alleen over overtuigingen moet gaan, maar ook over patronen, data en realistische verwachtingen. In het speciaal basisonderwijs worden al jaren toetsgegevens van duizenden leerlingen verzameld. Die gegevens laten zien dat er duidelijke doelgroepen bestaan, maar ook dat binnen die doelgroepen grote verschillen zichtbaar blijven. Gemiddelden helpen dus om beter te begrijpen wat leerlingen nodig hebben, zolang ze het individuele kind niet onzichtbaar maken. Hierover doet Ate met een groep collega’s onderzoek naar. De kernvraag is daarmee niet simpelweg of leerlingen wel of niet in het reguliere onderwijs kunnen blijven. De vraag is welke onderwijspraktijken, vormen van ondersteuning en professionele keuzes daarvoor nodig zijn. Inclusie vraagt geen grote woorden, maar zorgvuldig onderzoek, gezamenlijke verantwoordelijkheid en de bereidheid om te blijven puzzelen wanneer het ingewikkeld wordt. Kernpunten uit de podcast: 🔍 Inclusief onderwijs vraagt om normaliseren: verschillen tussen leerlingen horen bij onderwijs, ook wanneer die verschillen groot of ingewikkeld zijn. 📊 De benchmark in het speciaal basisonderwijs laat zien dat er duidelijke doelgroepen bestaan, maar ook dat binnen die groepen de spreiding groot blijft. 🧩 Gemiddelde ontwikkelpatronen kunnen scholen helpen om realistischer verwachtingen te formuleren, zonder het individuele perspectief van leerlingen los te laten. 🏫 De haalbaarheid van inclusie hangt sterk samen met wat er in de klas gebeurt: ondersteuning moet leraren praktisch helpen, niet vooral leiden tot extra plannen en verantwoording. 🌱 Succesvolle inclusieve initiatieven beginnen vaak klein, met betrokken mensen, maar moeten snel worden ingebed in beleid en organisatie om duurzaam te worden. Quotes uit het gesprek “We moeten gaan accepteren dat die uiteinden er gewoon zijn. Soms heb je die en soms niet, soms in wat extremere mate, soms niet.” “Als je in het kader van inclusie als reguliere school denkt: wij moeten deze leerling houden, maar je kan het niet, dan heeft de leerling daar schade van.” “Je moet dus willen ploeteren. Want het zal niet makkelijk worden.” Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?  Tijdstempels 00:04 – Inclusieve vraag02:04 – Eerste reactie03:03 – Passend onderwijs04:15 – Normale verschillen06:43 – Populatie kijken08:10 – Benchmark uitleg10:23 – Doelgroepen vergelijken12:02 – Toetsgegevens verzamelen15:09 – Interne spreiding17:10 – Ontwikkelpatronen begrijpen21:26 – Onderzoekstekort zichtbaar23:45 – Financiële spanning27:44 – Inclusie uitvoeren30:41 – Ondersteuning organiseren33:01 – Ploeterend ontwikkelen Het bericht (Hoe) is inclusief onderwijs eigenlijk een haalbare kaart? verscheen eerst op Tjipcast.

Dit is een nieuwe aflevering in de podcastreeks over werken in het onderwijs, gemaakt op uitnodiging van het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs (NKO), voorheen het NRO. In deze aflevering verkennen we het thema Human Resource Development (HRD), leren en ontwikkelen van mensen in het onderwijs. In deze aflevering ga ik in gesprek met Piety Runhaar en... Het bericht Hoe kunnen masteropgeleide docenten de onderwijspraktijk van het mbo versterken? verscheen eerst op Tjipcast.

Er zijn weinig mensen uit het speciaal basisonderwijs die Douwe Sikkes niet kennen. Hij heeft honderden, misschien wel duizenden kinderen goed leren rekenen. De methodiek, voor sommigen bekend als leren rekenen met de bal, bestaat uit veel herhaling, stapsgewijs oefenen en toewerken naar volledige beheersing (ook wel: mastery learning). Douwe maakt zich zorgen over de... Het bericht Zo leer je kinderen goed rekenen (met een bal) verscheen eerst op Tjipcast.

Graag wil ik je attenderen op een nieuwe podcast serie die ik maak. In deze nieuwe podcast serie met de titel Geef Kennis Door ga ik met Loes de Smet en Erik Meester over bovenstaande vraag in gesprek aan de hand van de 30 thema’s van Wetenswaardig. In elke aflevering staat één thema centraal. Je krijgt niet... Het bericht Hoe breng je kennisrijk onderwijs echt tot leven in de klas? verscheen eerst op Tjipcast.

In deze podcast aflevering ben ik te gast bij VSO De Veenlanden in Almelo. Een school die speciaal voortgezet onderwijs aanbiedt aan kinderen tussen de 12 en 20 jaar met een cluster 4-indicatie. Dit zijn kinderen met gedrags- en psychiatrische problemen, die thuis of op school in de problemen zijn geraakt. Er gaan hier ongeveer... Het bericht Wat hebben leerlingen in het VSO nodig om tot leren te komen? verscheen eerst op Tjipcast.

Hoge verwachtingen klinken mooi, maar krijgen pas betekenis als je ze ook didactisch waarmaakt. Juist in nieuwkomersonderwijs wordt zichtbaar hoe belangrijk dat is: leerlingen hebben recht op kennisrijk onderwijs, op deelname aan dezelfde inhoud als klasgenoten en op leraren die niet de lat verlagen zodra taal een drempel vormt. Maar hoe geef je hier concreet... Het bericht Hoe geef je nieuwkomersonderwijs vanuit hoge verwachtingen? verscheen eerst op Tjipcast.

De kwaliteitsgerichte cyclus is op veel scholen minder helder dan op papier vaak lijkt. Wie preciezer kijkt naar de dagelijkse werkwijze, de documenten die gebruikt worden en de manier waarop daarop gestuurd wordt, ziet geregeld vaagheid, versnippering en een gebrek aan samenhang. Juist daar zit een belangrijk probleem, want een kwaliteitscyclus is geen administratieve bijzaak,... Het bericht Hoe zit de kwaliteitsgerichte cyclus van een school in elkaar? verscheen eerst op Tjipcast.

Dit is een LIVE podcast opgenomen tijdens de Jenaplan inspiratie dag in Heerhugowaard. Jenaplan onderwijs bestaat al meer dan 100 jaar en is ooit ontwikkeld door de Duitse pedagoog Peter Petersen (in Jena overigens). Jenaplan richt zich op de brede ontwikkeling van het kind in stamgroepen met verschillende leeftijden. In de jaren 50 werd het... Het bericht Waarom heeft de wereld meer Jenaplan onderwijs nodig? verscheen eerst op Tjipcast.

Goed rekenonderwijs begint niet bij de vraag waarom een kind iets nog niet kan, maar bij de vraag wat een leerkracht precies moet doen om dat leren mogelijk te maken. In dit gesprek verschuift het perspectief daarom bewust van leerling naar professional: niet kinderen moeten “beter leren rekenen”, maar wij moeten kinderen beter leren rekenen.... Het bericht Wanneer leer je kinderen echt ‘goed’ rekenen? verscheen eerst op Tjipcast.

Expertise in lesgeven klinkt vanzelfsprekend, maar blijkt bij nadere beschouwing verrassend lastig te definiëren. Wanneer is een leraar echt een expert? En waaraan zie je dat, in een vakgebied waarin doelen, overtuigingen en onderwijsvisies voortdurend door elkaar lopen? Ik spreek hierover met Marald Mens, neuropsycholoog in het onderwijs en auteur van het boek Meesterschap, over... Het bericht Hoe bouw je expertise op als leraar? verscheen eerst op Tjipcast.

Dit is een nieuwe aflevering in de podcastreeks over werken in het onderwijs, gemaakt op uitnodiging van het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs (NKO), voorheen het NRO. In deze aflevering verkennen we het thema Human Resource Development (HRD), leren en ontwikkelen van mensen in het onderwijs. In deze aflevering ga ik in gesprek met Maaike Koopman en Lotte Bakker. Maaike Koopman is associate lector, verbonden aan de lectoraten Beroepsonderwijs en Werken in Onderwijs van Hogeschool Utrecht. Lotte Bakker is schoolleider van Jenaplanschool Wittevrouwen, verbonden aan SPO Utrecht. We gaan in gesprek over de vraag: Wat voor maatregelen nemen scholen om hun onderwijs anders te organiseren en hoe pakken zij dit aan? We bespreken het  onderzoeksrapport ‘Anders organiseren in het primair onderwijs’, over een onderzoek naar Utrechtse basisscholen en hoe zij hun onderwijs anders organiseren met behulp van een subsidie vanuit Utrecht Leert. Hoewel dit geen onderzoeksproject is dat gefinancierd is door het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs, is het vanwege de relevantie voor de onderwijspraktijk opgenomen in deze podcastreeks. In het gesprek komen veel verschillende maatregelen aan bod. Ook worden concrete praktijkvoorbeelden besproken. Daarnaast gaan we in op onderliggende thema’s zoals gespreid leiderschap, collectieve verantwoordelijkheid, het belang van visie bij verandering en de vraag hoe scholen deze vormen van anders organiseren duurzaam kunnen integreren in hun organisatie. Belangrijkste linkjes en bronnen van de aflevering: Onderzoek naar hoe Utrechtse basisscholen hun onderwijs anders organiseren met behulp van een subsidie vanuit Utrecht Leert (het onderzoeksrapport) Infographic met de belangrijkste inzichten uit het onderzoek en meer informatie over Utrecht Leert en de experimenteerregeling Eerder sprak ik Lotte Bakker al eens in een podcast over werkplezier en werkgeluk in het primair onderwijs Ik heb diverse afleveringen gemaakt over aantrekkelijke schoolorganisaties voor starters en zij-instromers. Deze aflevering is onderdeel van een reeks die is gemaakt in samenwerking met PCBO Rotterdam Zuid De podcast over teamgericht organiseren met Ben van der Hilst vind je hier Het gesprek over onderwijsambassadeurs kan je hier terugluisteren: Het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs heeft rondom dit onderwerp ook andere relevante bronnen beschikbaar: Over het anders organiseren van de klas of school Over de effectieve inzet van onderwijsassistenten bij differentiatie Over professionalisering in het onderwijs Meer weten over de podcastreeks? Deze serie wordt gemaakt op uitnodiging van het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs (NKO) en de programmacommissie Werken in het onderwijs. In elke aflevering gaat Tjip de Jong met een onderzoeker en een onderwijsprofessional in gesprek over wetenschappelijk onderzoek, en wat dit betekent voor het werk in de onderwijspraktijk. Het doel is om de dialoog tussen praktijk en wetenschap te versterken door perspectieven en ervaringen te delen. Wil je alle afleveringen raadplegen? Kijk hier! Werken in het onderwijs. Heb je vragen of suggesties? Laat een reactie achter via https://tjipcast.nl/vraag. Tijdstempels 00:05 Intro podcast00:27 Opzet reeks00:48 Intro gasten02:14 Onderzoek Utrecht02:52 PLG aanpak05:05 Lerarentekort07:09 Begrip definitie08:24 Voorbeelden maatregelen10:07 Kwetsbaarheid systeem11:42 Maatregelen overzicht13:06 Experimenteerregeling14:52 Leren proces16:08 Rol visie19:12 Onderzoeksaanpak22:30 Waarderen aanpak24:23 Resultaten maatregelen26:31 Keuzes scholen28:28 Stimulerend belemmerend30:49 School verschillen32:24 Gespreid leiderschap32:42 Professionalisering vraag35:00 Praktijk voorbeelden38:18 Vervolg onderzoek41:05 Afsluiting podcast Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Wat voor maatregelen nemen scholen om hun onderwijs anders te organiseren en hoe pakken zij dit aan? verscheen eerst op Tjipcast.

Een diploma lijkt helder, maar zegt vaak minder dan we denken. Wie een voldoende heeft voor Nederlands, kan vaak heel verschillend schrijven, spreken of argumenteren. Precies daar begint het denken over skillsgericht werken: niet alleen kijken naar het eindbewijs, maar naar wat iemand daadwerkelijk kan, weet en in de praktijk laat zien. Ondanks het praktijkgerichte... Het bericht Hoe kan skillsgericht werken het beroepsonderwijs verrijken? verscheen eerst op Tjipcast.

Vandaag ben ik te gast bij Skills The Finals. Het grootste beroepenevenement van Nederland. In de Brabanthallen Den Bosch is een heuse arena opgebouwd vol vakmanschap met hele gave vakwedstrijden en toffe activiteiten om beroepen uit te proberen. Op een locatie met een grootte van meer dan zeven voetbalvelden wordt er door ruim 600 vmbo’ers... Het bericht Wat kan het onderwijs leren van vakwedstrijden zoals Skills The Finals? verscheen eerst op Tjipcast.

Veel onderwijsvernieuwing strandt niet op een gebrek aan ideeën, maar op de manier waarop scholen zijn georganiseerd. Daar ligt de kern van dit gesprek over het voortgezet onderwijs. Jeroen Imants laat zien hoe hardnekkig structuren als het leerstofjaarklassensysteem, vroege selectie, summatieve toetsing en een ver doorgevoerde opsplitsing van taken het leren van leerlingen én het... Het bericht Hoe kunnen we het leren anders organiseren in het voortgezet onderwijs? verscheen eerst op Tjipcast.

Is thematisch onderwijs wel geschikt voor kinderen die minder schoolse kennis meekrijgen vanuit thuis of kennis van de Nederlandse taal missen? Hoog tijd om het hier uitgebreider te hebben! Ik spreek hierover met Daisy Mertens, leraar bij de taalschool in Panningen. Eerder leerkracht van het jaar in 2016 en Global Teacher Prize finalist in 2019.... Het bericht Hoe geef je thematisch onderwijs vorm vanuit hoge verwachtingen naar iedere leerling? verscheen eerst op Tjipcast.

Het is maandag 16 maart en ik ben te gast bij het Velon congres 2026. Velon staat voor de vereniging van lerarenopleiders in Nederland. Velon staat voor de beroepsstandaard voor lerarenopleiders die wordt samengesteld met het beroepsveld. Het thema van op dit congres is eigenwijs en eigentijds opleiden. Centraal deze aflevering staan dan ook de... Het bericht In gesprek over de zoektocht naar een toekomstbestendig curriculum voor alle lerarenopleidingen in Nederland (LIVE podcast) verscheen eerst op Tjipcast.

Leren lezen begint niet pas op het moment dat een kind letters aan woorden koppelt. Daarvoor ligt een minder zichtbaar, maar beslissend fundament: het bewust worden van klanken, woorden, zinnen en de manier waarop gesproken taal is opgebouwd. Wie dat fundament zorgvuldig legt, vergroot de kans dat kinderen later vloeiend leren lezen en spellen —... Het bericht Van fonemisch bewustzijn naar beginnend leren lezen en spellen verscheen eerst op Tjipcast.

Burgerschap in het voortgezet speciaal onderwijs kan snel gaan over grote thema’s als democratie, vrijheid en gelijkheid, terwijl de praktijk juist vraagt om kleine, concrete situaties: reizen met het openbaar vervoer, feedback ontvangen op je stage of een gesprek beginnen met iemand die je niet kent. In dit gesprek staat die vertaalslag centraal. Annette van... Het bericht Burgerschap in het Voortgezet Speciaal Onderwijs (VSO) verscheen eerst op Tjipcast.

In het onderwijs gaat het vaak over welzijn, motivatie, gelijke kansen en persoonlijke ontwikkeling. Allemaal belangrijke thema’s. Maar wat gebeurt er als we daarbij uit het oog verliezen dat leren zelf óók een vorm van emancipatie is? Dat goed leren lezen, rekenen en denken niet alleen schoolse prestaties beïnvloedt, maar ook samenhangt met mentaal welzijn,... Het bericht Waarom lezen en tellen de wereld zullen redden verscheen eerst op Tjipcast.

Dit is de zevende aflevering in de podcastreeks over werken in het onderwijs, gemaakt op uitnodiging van het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs (voorheen het NRO) en de programmacommissie Werken in het onderwijs. In deze aflevering ga ik in gesprek met Sietske Waslander en Anko van Hoepen. Sietske is hoogleraar sociologie en verbonden aan TIAS School for Business and Society. Ze doet onderzoek naar sturingsprocessen in het onderwijs op stelsel-, organisatie- en regionaal niveau. Anko van Hoepen is bestuursvoorzitter van SPO Utrecht, een bestuur van meer dan 35 openbare scholen in de stad Utrecht. We gaan in gesprek over de vraag: wat mogen we (en wat kunnen we) verwachten van regionale sturingsnetwerken in het onderwijs? We doen dit door het onderzoeksproject Sturen met ruimte: regionaal bestuur in het onderwijs te bespreken en specifiek de publicatie De regio als bestuurlijk schaalniveau. Deze publicatie is gebaseerd op een empirische studie naar 30 regionale sturingsnetwerken. Ze verkennen wat deze netwerken opleveren, wanneer ze goed werken, en wat er nodig is om van overleg naar impact te komen. Onderwerpen die aan bod komen: 🧩 Wat is een regionaal sturingsnetwerk en wat bedoelen we eigenlijk met ‘regio’? 🧭 … waarom gedeeltelijke overlap van netwerken veelal lastigs werkt in de praktijk 🤝 Bestuurlijk vermogen: het belang van onderling vertrouwen, informatie delen, gedeelde betekenisgeving én ruimte voor discussie ☕ De sleutelrol van netwerkcoördinatoren (en waarom “belletjes en kopjes koffie” ertoe doen in de dagelijkse praktijk) 🏙️ Praktijkvoorbeelden uit Zeeland en Utrecht, inclusief ‘dakpanvergaderingen’ en stadstafels 🔎 Hoe kan je als bestuurder netwerkafspraken vertalen naar wat er gebeurt in de school en in de klas? Belangrijkste linkjes en bronnen van de aflevering: Sturen met ruimte: regionaal bestuur in het onderwijs De regio als bestuurlijk schaalniveau Eerdere podcast met Anko van Hoepen Het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs heeft rondom dit onderwerp ook andere relevante bronnen beschikbaar: Werken en leren in externe netwerken Alle afleveringen van de podcastreeks komen uiteindelijk op deze pagina van het NKO te staan: Werken in het onderwijs. Meer weten over de podcastreeks? Deze serie wordt gemaakt op uitnodiging van het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs (NKO) en de programmacommissie Werken in het onderwijs. In elke aflevering gaat Tjip de Jong met een onderzoeker en een onderwijsprofessional in gesprek over wetenschappelijk onderzoek, en wat dit betekent voor het werk in de onderwijspraktijk. Het doel is om de dialoog tussen praktijk en wetenschap te versterken door perspectieven en ervaringen te delen. Wil je alle afleveringen raadplegen? Kijk hier! Werken in het onderwijs. Heb je vragen of suggesties? Laat een reactie achter via https://tjipcast.nl/vraag. Tijdstempels 00:00 Introductie en samenwerking NKO 00:40 Gasten en centrale vraag 01:05 Onderzoeksproject en publicatie 01:35 Onderzoeksteam en primair onderwijs 03:24 Wat is een (regionaal) sturingsnetwerk? 03:43 In hoeveel netwerken zit een bestuurder? 05:03 De “tussenlaag” groeit 05:51 Definitie: netwerk, sturingsnetwerk, regio als schaalniveau 06:44 Sociaal kapitaal + geografische bril 07:41 Netwerken mét en zónder geografische binding 09:34 Zeeland vs. Utrecht 11:53 Drie voorbeelden 14:20 Strategisch gedrag 15:23 Bestuurlijk vermogen 16:46 Bestuurlijke prestaties 20:03 Waarom samenwerken nodig is 22:20 Waar komen netwerken vandaan? 25:51 Hoe zorg je dat de “lepel de soep raakt”? 27:02 Rol netwerkcoördinator 30:54 Wat vraagt dit van bestuurders? 33:16 Complexiteit 36:55 Vraag van Marco Snoek 39:01 Wat is anders bij sturingsnetwerken? 42:32 Opbrengsten onderzoek 44:04 Estafette en dakpanvergaderingen 46:37 Vervolgonderzoek 47:55 Vervolgonderzoek 48:48 Afsluiting Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Wat mogen we (en wat kunnen we) verwachten van regionale sturingsnetwerken in het onderwijs? verscheen eerst op Tjipcast.

Lezen begint niet bij het herkennen van letters, maar door met aandacht betekenisvolle verhalen te delen aan jonge kinderen. En dit start al vanaf enkele maanden oud! De kern van ontluikende geletterdheid is daarmee veel rijker dan het huidige onderwijsdebat over lezen ons laat zien. Vanuit deze gedachte ontvouwt Wilna Meijer een ander beeld van... Het bericht Wat maakt jonge kinderen tot echte lezers? verscheen eerst op Tjipcast.

In veel klaslokalen wordt het curriculum nog vaak in losse blokken aangeboden: even rekenen, dan begrijpend lezen, daarna stellen en misschien een leestoets. Maar wat gebeurt er als je taal, kennis en wereldoriëntatie niet los aanbiedt, maar bewust met elkaar verbindt? Hoe voorkom je een versnippert curriculum en welke effecten heeft samenhang op gelijke kansen... Het bericht De overstap van een gefragmenteerd naar samenhangend taalaanbod met thematisch onderwijs verscheen eerst op Tjipcast.

Leerlingen kunnen keurig een stappenplan nadoen en tóch nauwelijks beter wiskundig leren denken. Voor veel leerlingen op de middelbare school gaat wiskunde over het correct ‘herhalen’ wat de docent voordoet op het bord. Is het ook mogelijk een werkomgeving te creëren waar leerlingen uitgedaagd worden om zelfstandig en diep te leren nadenken over wiskundige problemen?... Het bericht Hoe wordt de wiskundeles een plek waar leerlingen leren denken? verscheen eerst op Tjipcast.

Burgerschapsonderwijs klinkt vaak groot en abstract, maar in de praktijk gaat het juist vaak ook over heel concrete momenten: een ruzie op het schoolplein, een gesprek over eenzaamheid, of de vraag wie er mee kan doen als geld een probleem is. In dit gesprek laten Rahila Maddoe (leerkracht en burgerschapscoördinator) en Stella van der Wal-Maris... Het bericht Hoe ziet burgerschapsonderwijs er in de praktijk uit? verscheen eerst op Tjipcast.

Organisaties waar veiligheid, toezicht en reputatie voortdurend op het spel staan, hebben een vrij logische reflex: continue regels aanscherpen, protocollen volgen, risico’s vermijden en sturen op beheersbaarheid. Maar wat als precies die reflex de bedoeling uit het oog doet verliezen? Marga van Dam werkte jarenlang bij de politie en werd daarna (plaatsvervangend) gevangenisdirecteur. In het... Het bericht Hoe werk je aan organisatieontwikkeling als er niets fout mag gaan? verscheen eerst op Tjipcast.

Dit is een nieuwe aflevering uit de podcastreeks over werken in het onderwijs, gemaakt op uitnodiging van het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs (voorheen het NRO).  Dit is de tweede aflevering van het thema bestuurlijk vermogen in het onderwijs. In deze aflevering ontmoet ik Marlies Honingh en Edith van Montfort. We gaan in gesprek over het onderzoeksrapport... Het bericht Aard en doorwerking van sturingsrelaties: sleutel tot toekomstgericht onderwijs? verscheen eerst op Tjipcast.

Volgens mijn gast Eveline Bogers kan de invloed van een rijke taalomgeving op de taalontwikkeling van jonge kinderen kan niet genoeg benadrukt worden. We dienen mondelinge taalvaardigheid dan ook niet te zien als “voorstadium” van lezen en schrijven, maar als fundament van taalontwikkeling. In dit gesprek legt Eveline Bogers uit hoe taal in de eerste... Het bericht Wat is het belang van goede vroege mondelinge taalvaardigheid? verscheen eerst op Tjipcast.

Een schoolgebouw uit 1898 dat het bombardement overleefde, waar ooit het hoofd der school boven de klas woonde en waar wijkbewoners nog verhalen over de oorlogstijd kunnen vertellen. Dat is het decor van een loopbaan die bijna vijftig jaar onderwijs in Rotterdam-Zuid beslaat. Ik ben te gast bij Marja van Driel Kramer, schoolleider van basisschool... Het bericht Historische terugblik op 50 jaar onderwijs op (Rotterdam) Zuid verscheen eerst op Tjipcast.

Kleine scholen in buitengebieden hebben vaak een dubbel probleem: ze zijn kwetsbaar in continuïteit én tegelijk essentieel voor hun dorp of regio. Een voltijdse schooldirecteur op één locatie is lang niet altijd haalbaar, terwijl de bestuurlijke druk en de eisen aan onderwijskwaliteit onverminderd groot zijn. Thema’s als burgerschap, kwaliteitszorg, professionalisering en personeelskrapte komen ook op... Het bericht Hoe geef je als meerscholen directeur leiding? verscheen eerst op Tjipcast.

Opvang en onderwijs voelen vaak als twee werelden met een harde knip bij vier jaar, terwijl het over dezelfde kinderen gaat. Klassewerkplek Kindcentrum Het Stadshart probeert die knip te versoepelen door één doorgaande pedagogische lijn te bouwen van 0 tot 13 jaar. Met als doel: rust, voorspelbaarheid en een brede ontwikkeling die niet ophoudt bij het lokaal. Tegelijk kiest de school nadrukkelijk voor “gewoon goed onderwijs”: stevige kennis, sterke didactiek en hoge verwachtingen, onderbouwd met evidence informed keuzes zoals EDI 2.0 en thematisch onderwijs. Ook werkt de school sinds kort met Wetenswaardig. Wat het gesprek interessant maakt, is de combinatie van strakke routines én ruimte. Structuren, zoals het werken met een stoplicht om uitgestelde aandacht te leren ontwikkelen, beginnen al bij peuters maar staan spel en ontdekken niet in de weg. De school gebruikt de binnenstad en natuur letterlijk als leeromgeving. Daaronder ligt een duidelijke organisatie: een professionele leergemeenschap met kartrekkers, een jaarplan dat focus aanmoedigt en een cultuur waarin feedback, lesbezoek en professionele dialoog vanzelfsprekend zijn. Het resultaat van de school is niet alleen kwalitatief goed onderwijs, maar ook toename van werkgeluk. Weten waarom je iets doet, binnen heldere kaders professionele ruimte ervaren en samen koers houden. Een aantal highlights die in deze podcast voorbijkomen: 🧩 De school werkt vanuit één doorgaande pedagogische lijn van 0 tot 13 jaar, waardoor kinderen niet telkens hoeven te schakelen tussen systemen en aanpakken, maar rust en voorspelbaarheid ervaren in hun ontwikkeling. 🚦 Structuur begint al bij jonge kinderen, bijvoorbeeld door het werken met een stoplicht om uitgestelde aandacht te leren, zonder dat dit ten koste gaat van spel, ontdekken en autonomie. 📚 Het thematisch werken is bewust kennisrijker gemaakt door de overstap naar Wetenswaardig, omdat eigen ontwikkelde thema’s inhoudelijk nog onvoldoende diepgang boden, en de school kiest ervoor deze vernieuwing zorgvuldig te laten ingroeien en borgen. 🧭 De professionele leergemeenschap met kartrekkers vormen de ruggengraat van de organisatie; via een scherp jaarplan wordt focus gehouden en worden nieuwe initiatieven steeds langs gezamenlijke doelen gelegd. 🏙️ De omgeving van de binnenstad, natuur en lokale ondernemers wordt ingezet als leerbron, niet als extra activiteit maar als alternatief voor klassikale uitleg wanneer dat beter past bij de leerdoelen. Deze aflevering maak ik samen met Klassewerkplek. Dit jaar brengen we samen scholen in kaart die erin slagen werk te maken van werkgeluk in het onderwijs en het predicaat Klassewerkplek dragen. We leggen de relatie met kwaliteit, samenwerken en hoge verwachtingen naar leerlingen! Kijk voor meer informatie op www.klassewerkplek.nl. Quotes uit de podcast: “Ik denk dat het een hele onnatuurlijke knip is om bij vier jaar een nieuwe organisatiestructuur op te tuigen terwijl we het over dezelfde kinderen hebben.” “Wij kenmerken ons door een kern van gewoon goed onderwijs en evidence informed onderwijs.” “Voor iemand die niet weet waar hij heen wil, bestaat er geen gunstige wind.” Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Tijdstempels: 00:03 – Introductie01:28 – Kindcentrum Stadhart03:25 – Omgeving04:25 – Thematisch werken05:12 – Wetenswaardig07:16 – Pedagogiek09:16 – Visuele ondersteuning12:59 – Evidence informed werken18:47 – PLG23:32 – Specialisten25:24 – Werkgeluk29:58 – EDI32:03 – Borging32:38 – Schoolleiderschap Het bericht Hoe geeft Kindcentrum Het Stadshart in Den Bosch betekenis aan opvang, leren en onderwijs? verscheen eerst op Tjipcast.

ADHD is in korte tijd een van de meest gebruikte verklaringen geworden voor gedrag dat schuurt met verwachtingen op school en in de samenleving. Wat ooit bedoeld was als een beschrijvende classificatie, functioneert steeds vaker als verklaring, identiteit en toegangsbewijs tot zorg, ook in het onderwijs. Dat roept fundamentele vragen op: wat benoemen we eigenlijk... Het bericht ADHD: wat moet je ermee? verscheen eerst op Tjipcast.

In deze aflevering blik ik terug op de onderwijsgeschiedenis van Nederland. Ik doe dit met Jacques Dane, historicus en hoofd collectie en onderzoek van het nationaal Onderwijsmuseum in Dordrecht. Onderwijs lijkt vaak een kwestie van “wat werkt nu?”, maar wie langer terugkijkt ziet hoe onderwijs veel meer is dan ‘leren rekenen, schrijven of lezen’. Oude... Het bericht Wat kunnen we nu leren van onze onderwijsgeschiedenis? verscheen eerst op Tjipcast.

Dit is vijfde aflevering in de podcastreeks over werken in het onderwijs, gemaakt op uitnodiging van het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs (NKO), voorheen het NRO.  Dit is de eerste aflevering van het thema bestuurlijk vermogen in het onderwijs. In deze aflevering ga ik in gesprek met Margriet van der Sluis en Marieke Gierveld. Margriet van der... Het bericht Hoe versterk je het bestuurlijk vermogen van mbo-instellingen voor professionalisering van onderwijsteams? verscheen eerst op Tjipcast.

Educational leadership quickly turns into a parade of initiatives: a new program, a new slogan, a new “focus year.” But classrooms don’t improve because a plan looks coherent on paper. They improve when leaders and teachers share a precise understanding of what effective instruction is, and when that understanding shows up in daily practice. Jim Heal argues that education struggles with evidence in a way medicine and engineering do not, partly because everyone has been to school—and that familiarity creates false confidence. Add leadership churn and the tendency to jump from one initiative to the next, and schools become “wildly incoherent”: students adapt their behavior from lesson to lesson because they expect something different every hour. His alternative is not “follow research” as an abstraction, but evidence-informed practice as an intersection: best available research, the specific local context, and professional judgment. Leave one out, and you either apply evidence that doesn’t fit, work hard without a knowledge base, or rely on experience without reconsidering what effectiveness means. The key question becomes practical: can you see the science in teacher actions? If you can’t observe it, hear it, and name it, it won’t stick—no matter how good the mission statement sounds. Key points of this podcast: 🔎 Evidence-informed work is an intersection: research evidence, local context, and professional judgment need each other to produce real impact.🧭 Coherence beats initiative-hopping: sustained focus on one principle, lived over time, matters more than covering many ideas superficially.🎯 Precision is the bridge to practice: you may “know” a concept like retrieval practice, but without nuance you can’t tell if you’re doing it well.🏫 Incoherence is visible to students: across a school day, inconsistent expectations shape student behavior and undermine learning culture.🧠 Leadership should start from learning, not administration: systems and management should serve instructional improvement, not replace it. Jim Heal is a leading expert in evidence-informed teaching and leadership, with experience as a school leader in the UK and in roles at Harvard and Deans for Impact advancing the science of learning in education. He is currently Professor of Evidence-Informed Education Leadership at Academica University of Applied Sciences in Amsterdam and is Co-Founder of Learning Science Partners. Jim is the author of three books on education: How Teaching Happens, Mental Models, and Instructional Illusions. Sonja Broerse is a teacher and project leader at research@school, focussing on high expectations, which is part of Academica University of Applied Sciences. Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op www.wetenswaardig.nl voor meer informatie! Timestamps 00:00 – Introduction en welcome01:36 – System differences02:47 – Instructional equity03:55 – Learning science04:56 – Initiative churn07:24 – Decision making10:20 – Professional learning11:10 – Evidence intersection13:10 – Teacher expertise14:42 – Learning goals15:38 – Shared language17:32 – Observation systems20:32 – Critical consumer24:29 – Year brain26:11 – Implementation barriers34:56 – Administrative burden Introduction in Dutch: Onderwijsverbetering loopt vaak vast op iets heel basaals: we gebruiken dezelfde woorden, maar bedoelen iets anders. “Betrokkenheid”, “kwaliteit” of “hoge verwachtingen” klinken als gedeelde doelen—tot je vraagt wat het er morgen in de les concreet uitziet. Dan ontstaat een soort Babylonische spraakverwarring, en blijft de visie hangen op papier. Jim Heal beschrijft waarom onderwijs soms anders met wetenschap omgaat dan geneeskunde of techniek. Een belangrijk deel is psychologisch: iedereen heeft zelf op school gezeten, dus we denken al snel dat we weten hoe leren werkt. Tegelijk zorgt leiderschapswissel en initiatief-gedreven beleid voor een gebrek aan samenhang: scholen springen van thema naar thema, terwijl echte verbetering juist tijd, focus en consistentie vraagt. Zijn kernpunt is dat evidence-informed werken geen “onderzoek volgen” is, maar een snijvlak: de beste beschikbare kennis, de specifieke context van school en leerlingen, én het professionele oordeel van leraren. Laat je één element weg, dan krijg je onderzoek dat niet landt, een context zonder kennisbasis, of ervaring zonder heroverweging van wat effectief lesgeven eigenlijk is. De doorslaggevende vraag wordt dan heel praktisch: kun je de wetenschap terugzien in docenthandelingen? Als je het niet kunt zien, horen en benoemen, gaat het niet onderdeel worden van de dagelijkse routine. Kernpunten: 🔍 Evidence-informed is een snijvlak: onderzoek, context en professioneel oordeel moeten samenkomen om effect te hebben.🧩 Samenhang wint van losse initiatieven: één principe een jaar lang begrijpen en leven werkt beter dan twaalf principes “afvinken”.🎯 Precisie maakt het toepasbaar: je kunt denken dat je ‘retrieval practice’ doet, maar zonder nuance weet je niet of het klopt.🏫 Incoherentie voelt een leerling direct: verwachtingen verschillen per docent/les, waardoor gedrag en leercultuur instabiel worden.🧠 Leiderschap begint bij leren, niet bij beheer: systemen en administratie moeten het leren mogelijk maken, niet vervangen. Quotes uit het gesprek: “We all went to school so we think that makes us expert in what schools are and what school systems are.” “Schools are not just incoherent—they are wildly incoherent.” “I will say let’s take one principle and spend an entire year understanding it. Sharing it. Living it.” Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht What do educational leaders need to know? verscheen eerst op Tjipcast.

In deze aflevering ga ik in gesprek met Pieter Baay en Gert Biesta over het boek Leraar zijn: ambachtelijk en kunstzinnig. We onderzoeken wat het leraarschap vraagt wanneer je voorbij methodes, recepten en eenduidige evidence informed ‘lesgeven’ wetmatigheden kijkt. Centraal staat de vraag hoe vakmanschap, kunstzinnigheid, verhalen en kwetsbaarheid samenkomen in de dagelijkse lespraktijk. Wat betekent het om onderwijs te zien als een menselijke, veranderlijke praktijk waarin hoofd, hart en handen meedoen? En hoe kunnen leraren, scholen en onderwijsprofessionals deze praktijk in beeld brengen? Een gesprek dat uitnodigt om onderwijs ruimer te benaderen: kunstzinnig én vanuit vakmanschap. Wat kan je verwachten? 🛠️ Leraarschap is een ambacht: het vermogen om met vakmanschap te handelen in onvoorspelbare en weerbarstige onderwijspraktijken. 🎨 Leraarschap als kunst: leerlingen raken en in beweging brengen door ruimte te laten voor betekenis, vrijheid en eigen antwoorden en betekenisgeving. 📖 Verhalen boven recepten: praktijkverhalen maken zichtbaar wat onderwijs werkelijk is, voorbij vaste methodes en regels. Hier zien we meer diepgang terug in vergelijking met de puur ‘evidence informed’ uitsnede van lesgeven. 🔄 Kennis als ervaring: leren ontstaat wanneer kennis wordt ervaren, toegeëigend en verbonden met hoofd, hart en handen. 🌱 Kwetsbaarheid en vrijheid: de leraar staat niet boven maar tussen de leerlingen en durft onzekerheid te tonen als onderdeel van leren. Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Klassewerkplek. Wetenschappelijke studies tonen aan dat gelukkige leerkrachten meer betrokken zijn, minder verzuimen en effectiever lesgeven, wat de onderwijskwaliteit verbetert en de werkdruk vermindert. Wil je meer weten over hoe zo’n gelukkige werkplek eruit kan zien? Check dan snel www.klassewerkplek.nl en doe mee! En Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op www.wetenswaardig.nl voor meer informatie! 00:00 Intro & thema van de aflevering00:26 Voorstellen gasten: Pieter Baay & Gert Biesta00:59 Het boek: Leraar zijn – ambachtelijk en kunstzinnig01:49 Waarom dit boek geschreven is02:26 Leraarschap is meer dan methodes en recepten03:08 Het ambacht van de leraar03:26 Het kunstzinnige: leerlingen raken en in beweging brengen04:27 Meervoudigheid en het mysterie van de klas05:17 De kracht van verhalen in onderwijs06:08 Kunst, evidence en vrijheid van de leerling07:41 Hoofd, hart en handen in leren08:32 Beroepshouding en lichamelijkheid in onderwijs09:09 Filosofie in het boek: Aristoteles10:09 Veranderlijke processen en praktische wijsheid11:44 Leraar zijn is geen leerlingen ‘opkweken’12:23 Kennis als ervaring en toe-eigening13:24 Oude filosofie en modern leren14:31 Onderwijs als creëren en organiseren van toeval15:30 De omweg: indirecte en betekenisvolle didactiek16:40 Vragen naar ervaringen i.p.v. leeropbrengsten18:05 Lespraktijken: driehoek, cirkel en vierkant19:07 Kwetsbaarheid en het risico van het vak20:27 Professionele dialoog in scholen21:03 Niet boven maar tussen de studenten staan22:24 Experimenteren met het kunstzinnige in de les23:03 Ideeën voor vervolg en praktijkboek24:01 Afsluiting en uitnodiging aan de luisteraar Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Wat is het ambacht en de kunst van leraar zijn? verscheen eerst op Tjipcast.