VI TIẾU (Sách nói)

72. NGÃ PHÁP    Nghe luận bàn về ngã và pháp đã lâu nhưng không thông được, một thiền sinh bèn hỏi Sư:  - Có phải Tiểu Thừa hết ngã chấp nhưng còn pháp chấp, Đại Thừa thì ngã pháp đều không chấp?  Sư nói:  - Mau đi rửa lỗ tai kẻo năm trăm kiếp hóa thành lỗ tai lừa!  Rồi Sư ngâm bài kệ:     Không đúng không sai không đại tiểu     Chẳng hai chẳng một chẳng vơi tăng     Há miệng mắc quai đừng bép xép.     Chuyên cần giác niệm chớ lăng xăng.

71. THỰC VÀ MỘNG   Sáng nào Sư cũng thấy một thiền sinh trang nghiêm quỳ trước Phật đài, vừa lạy vừa lâm râm khấn nguyện rất mực chí thành. Hôm đó, Sư có việc đi vào thiền đường, vô tình nghe được: “Lạy Phật, con nguyện trở thành vị Đại Bồ Tát có lòng vị tha vô lượng, con nguyện đạt được trí tuệ như hải để mau kiến tánh thành Phật, con nguyện sanh Tây Phương Tịnh độ để giúp Đức Phật A Di đà tiếp dẫn tất cả chúng  sanh  vào  miền  Cực  Lạc, con  nguyện... con nguyện...”  Hôm sau, Sư gọi thiền sinh đó đến và kể cho nghe một câu chuyện: “Thuở xưa có một chàng thanh niên vừa đến tuổi cập kê. Cha mất sớm nên mẹ già lo chọn trước cho anh một người vợ tương lai vừa ý. Rủi ro bà đau nặng nên chưa kịp dẫn anh ra mắt đàng gái. Biết mình khó qua khỏi, bà liền kêu con tới tả hình dáng vị hôn thê cho con và dặn sau khi bà chết, anh nhớ đi tìm người con gái ngoan hiền và tuyệt đẹp đó mà cưới làm vợ. Thế rồi bà mẹ qua đời.  Nhớ lời mẹ, sẵn là một họa sĩ, anh lấy giấy bút ra vẽ một bức “chân dung” vị hôn thê theo lời mẹ tả. Thế rồi mỗi ngày, anh đi cùng làng khắp xóm lục lọi kiếm tìm. Gặp người con gái nào, anh cũng đưa bức tranh tuyệt sắc giai nhân của mình ra để so sánh, nhưng tuyệt nhiên không có người con gái nào như vậy. Cuối cùng, quá thất vọng, anh đành ôm bức tranh tương tư héo mòn mà chết.  Tiếc thay, vị hôn thê hiền thục của anh lại chính là người bạn láng giềng mà hàng ngày anh vẫn thường chuyện trò thân mật.”  Thiền sinh không hiểu ý, hỏi:  - Thưa Thầy, câu chuyện Thầy vừa kể có giúp ích gì cho con đâu?  Sư nói:  - Thế thì cũng tiếc thay, hàng ngày anh cứ đem bức vẽ lý tưởng của bản ngã mình ra mà cầu nguyện, còn bản lai diện mục ngày đêm diện kiến thì chẳng bao giờ anh mới thấy được!

70. VÔ NGÃ   Từ khi vào thiền viện, anh nhất định phải thực hiện tinh thần vô ngã mà anh đọc được trong một số sách thiền: thể nhập pháp giới.  Một ngày kia anh mừng rỡ trình với Sư:  - Thưa Thầy, con đang tưới hoa, bỗng thấy con với hoa là một.  Sư nói:  - Anh đã thấy anh với hoa là một thì cứ việc tưới anh là được, cần gì đi tưới hoa cho mệt!  Rồi Sư ngâm bài kệ:              Bịnh tưởng làm lòa mắt              Thấy mình, người là một              Vô ngã chẳng thấy đâu              Coi chừng ba mươi trượng!

69. LẶNG LẼ HỒN NHIÊN   Một thiền sinh mới gia nhập thiền đường.  Sư dạy:  - Hãy nhìn vạn pháp với cái nhìn hồn nhiên lặng lẽ và trong sáng.  Từ đó, mỗi ngày anh nhìn mọi sự vật trước mắt với tâm hồn nhiên, lặng lẽ và trong sáng: mây trôi trên bầu trời, giọt sương long lanh đầu ngọn cỏ, con chim hót trên cành, đóa hoa vàng mới nở,... nhất nhất hiện ra như  một  thế  giới  tinh  nguyên  mà anh vừa thể nhập vào.  Rồi một buổi sáng mùa xuân, bên cửa sổ thiền đường bỗng hiện ra bóng dáng một giai nhân tuyệt sắc, nổi bậc giữa muôn hoa rực rỡ trong ánh nắng bình minh. Cảnh vật như chìm đi sau hình bóng của nàng. Thế giới như thu lại chỉ còn một mình nàng là hình ảnh duy nhất đóng lại trong tâm hồn anh.  Nàng đã đi qua từ lâu mà lòng anh còn bồi hồi như mộng.  Chợt nhớ lời Thầy, anh hoảng hốt như lạc lõng giữa mây trời cây cỏ... chợt thấy rằng thế giới tinh nguyên mà anh vừa thể nhập chỉ còn là ảo ảnh. Còn ảo ảnh của nàng thì độc chiếm một cách hiện thực rõ ràng trong tâm khảm của anh.  Không giải quyết được xung đột nội tâm này anh đành tìm Sư xin lời giáo huấn.  Sư nói:  - Hãy nhìn hình ảnh bên trong với cái nhìn hồn nhiên lặng lẽ và trong sáng.

68. TÁNH HỮU    Một thiền sinh phấn khởi nói:  - Bạch Thầy, con đã thấy được chỗ hạ thủ công phu rồi. Chỉ cần thấy được tánh không của ngũ uẩn là giác ngộ giải thoát.  Sư hỏi:  - Nhưng anh đã thấy được tánh hữu của ngũ uẩn chưa?  - Dạ, bạch Thầy, xin Thầy chỉ dạy.  - Anh có  khi  nào  yêu  đơn  phương một cô gái không?  - Dạ có, hồi con đi học con yêu một cô gái lớp bên cạnh. Mặc dù chưa bao giờ được làm quen với nàng, nhưng lần đầu tiên nhìn thấy nàng con đã thầm yêu trộm nhớ. Con tưởng tượng được sống bên nàng, hạnh phúc, rồi có con, rồi xây dựng một tổ ấm thật tuyệt vời,... Con nuôi mộng tưởng đó cho đến khi ra trường, con định nhờ bạn bè mai mối, nhưng con được biết nàng đã yêu một người khác và họ đã đính hôn. Con vô cùng đau khổ, thất vọng trong nhiều năm dài, cho đến khi gặp Thầy, con học đạo tu tập và đến nay hình ảnh đó hầu như đã hoàn toàn phai nhạt.  Sư nói:  - Tất cả những thứ mà anh vừa nói như yêu thương, tưởng tượng, hạnh phúc, đau khổ, hy vọng, thất vọng, v.v... chính là “tánh hữu” của vọng tâm anh, vì lúc đó chúng thật còn hơn những vật thể mà anh đã có thể sờ đụng được. Nhưng tất cả những hình ảnh của anh về người con gái đó có phải chính là người con gái đó không?  - Dạ không.  - Và tất cả hình ảnh đó thật hay giả?  - Dạ giả, vì đó là ảo ảnh, còn con người thật của nàng con gần như hoàn toàn không biết.  Sư nói:  - Vậy anh chỉ cần thấy thật tánh “giả hữu” của ngũ uẩn chứ không cần đi tìm tánh không trong ý niệm, bởi vì tánh không đó cũng chính là con đẻ của ngũ uẩn như chính hình ảnh người yêu trong mộng của anh mà thôi.

67. TÁNH KHÔNG    Sư hỏi chúng:  - Thế nào là tánh không?  Một thiền sinh đáp:  - Vì   các  pháp  có   sinh  có  diệt  nên  gọi  là tánh không.  Sư nói:  - Đó là hiện tượng luận chứ không phải tánh không. Các nhà khoa học hiểu rõ tánh vô thường sinh diệt của các hiện tượng không lẽ đều đã giác ngộ tánh không? Hơn nữa, có sinh có diệt là tánh không, vậy vô sinh bất diệt là tánh gì?  Một thiền sinh khác thưa:  - Vì các pháp do nhân duyên hòa hợp mà thành hiện tượng chứ bản tánh vốn không.  Sư nói:  - Đó là bản thể luận của ngoại đạo chứ không phải tánh không. Nếu bản thể của pháp là không thì ngoại đạo cũng có thể giác ngộ được. Hơn nữa chỉ có bản thể mới không, còn hiện tượng thì sao?  Một thiền sinh tỏ ra tự tin nói:  - Bậc trí tuệ rốt ráo thấy “sắc tức thị không, không tức thị sắc, sắc bất dị không, không bất dị sắc”. Đó là tánh không của pháp.  Sư hỏi:  - Anh có thể cho ví dụ không?  Thiền sinh đáp:  - Ví như cái bóng của Thầy ngồi đó, tuy có mà không, tuy không mà có.  Sư hỏi:  - Thế còn chính ta ngồi đây thì sao?  Thiền sinh lúng túng:  - Dạ, dạ...  Sư than:  - Các anh toàn là nói chuyện bên ngoài qua ý niệm. Các anh chưa thấy pháp ở đâu làm sao thấy được tánh không của pháp! 

66. VÔ PHÂN BIỆT   Thấy nhiều thiền sinh chấp lầm lý vô phân biệt, Sư lại giảng:  - Các vị chớ có lầm tâm vô phân biệt là cái tâm không biết phân biệt sự sự vật vật muôn sai ngàn khác. Vô phân biệt chính là thấy pháp nào đúng như chính pháp đó chứ không thấy ra thành một tướng khác của vọng tâm. Như người sợ hãi thấy sợi dây thành con rắn, người mất búa thấy đứa bé hàng xóm là đứa ăn cắp. Đó chính là tướng phân biệt chủ quan của vọng tâm, nên gọi là tâm phân biệt. Thấy sợi dây đúng là sợi dây, thấy thằng bé như nó đang là, tức vô phân biệt. Vậy tâm vô phân biệt chính là trí tuệ phân biệt rành rẽ phân minh pháp nào ra pháp đó.  Một thiền sinh véo vào lưng người bạn nói:  - Thấy chưa, may Thầy giảng chứ nếu anh không tin tôi thì đã đổi cái đồng hồ thiệt lấy đồng hồ giả rồi!   

65. PHÂN BIỆT MINH BẠCH   Sư giảng pháp nói:  - Các vị cần phải nghiêm mật thận trọng trong mỗi hành vi động tịnh của thân, khẩu, ý; phải lấy trí tuệ phân biệt minh bạch vi tế đối với thiện ác, đúng sai, chân giả, xấu tốt v.v... Nếu không, chẳng biết khi nào ra khỏi sông mê bể khổ...  Một thiền sinh đứng dậy thưa;  - Xưa nay kinh luận cũng như thiền đều nói: “Tâm vô phân biệt”, sao Thầy lại dạy phân biệt quá minh bạch như vậy?  Sư hỏi:  - Vậy đưa anh một chén cơm với một chén đất, anh ăn chén nào? 

64. MỤC ĐÍCH PHẠM HẠNH Thấy  tu  viện  của  Sư  tổ  chức  chu   đáo,  có người  hỏi:  - Phải chăng mục đích đời sống phạm hạnh dưới sự hướng dẫn của Thầy là đào tạo Tăng tài cho Giáo Hội?  Sư nói:  - Không, bản nguyện của ta là giúp họ có khả năng “ra đời”. 

63. ĐỒNG HAY BẤT ĐỒNG   Một học giả nghiên cứu về những điểm dị đồng giữa các tôn giáo hỏi ý kiến Sư:  - Đạo Khổng nói “thuận thiên lập mệnh”, Đạo Thiên Chúa nói “vâng ý Cha”, Đạo Lão nói “Đạo pháp tự nhiên”, còn Đạo Phật cũng nói “Tùy Pháp Hành”. Những giáo lý ấy có giống nhau không?  Sư nói:  - Giống ở người thấy, không giống ở người không thấy.

62. KHÁN THOẠI ĐẦU   Sư hỏi một thiền sinh:            - Ngươi đang làm gì đó?   - Dạ, con đang khán thoại đầu.   - Sao không khán tự tánh mà lại khán thoại đầu?   - Dạ, con chưa thấy tự tánh làm sao khán được?  Sư nói:  - Người căn cơ bậc thượng chỉ khán tự tánh chứ không khán thoại đầu.  Thiền sinh thưa:  - Bạch Thầy,  con  căn  cơ  chậm  lụt  xin Thầy chỉ dạy.  Sư hỏi:  - Ngươi khán thoại đầu để làm gì?  - Dạ, để thấy tự tánh.  - Tự tánh sinh từ thoại đầu hay tánh tự nó có?  - Dạ, tự nó có.  - Vậy ngươi nhớ cho kỹ, đừng để thoại đầu sinh ra tự tánh nhé.

61. CHẲNG CÓ AI TIN Thị giả của Phật Tổ Thích Ca là Ngài A-nan được lịnh xuống trần xem thời mạt pháp như thế nào. Chẳng bao lâu, Ngài đã trở về trình bạch:  - Bạch Đức Thế Tôn! Hình như sau khi thế Tôn nhập  diệt,  ở   dưới   trần  còn  có  nhiều Phật khác xuất hiện.  - A- nan, sao con lại nói vậy?  - Bạch Thế Tôn! Thứ nhất là có nhiều hình tượng Phật diện mạo khác nhau, dĩ nhiên là khác xa Thế Tôn, được thờ cúng khắp nơi. Hai là có nhiều kinh điển, pháp môn đều nhận là giáo lý của Thế Tôn nhưng khác xa giáo pháp mà con đã được nghe và thuộc nằm lòng do chính Thế Tôn thuyết giảng. Ba là có rất nhiều tông phái khác nhau tự xưng là truyền thừa chính thống từ Thế Tôn, nhưng hoàn toàn mâu thuẫn với nhau... Chính vì vậy, con chắc rằng có nhiều Phật đã xuống trần sau khi Thế Tôn nhập diệt.  - A-nan, chớ có nói vậy. Sau Như Lai, chỉ có Phật Di-Lặc mà thôi. Nhưng Bồ Tát Di-Lặc chưa đến thời giáng thế. Vậy nếu có ai xưng Phật, chắc chắn là Phật giả. Con mau xuống trần đính chính kẻo chúng sanh lầm lạc.  - Bạch Thế Tôn! Con không thể đi được, vì từ lâu họ đã gán cho con là tiểu thừa rồi, chẳng còn ai tin con nữa!  - Thôi A-Nan, thời mạt pháp nghiệp dĩ như vậy thì cứ là như  vậy.

60. CẢNH GIỚI LÝ TƯỞNG CỦA THIỀN Một thiền sinh nói: - Cảnh giới lý tưởng nhất của thiền là hoàn toàn tự do thoải mái. Tất cả luật lệ, khuôn phép,, giáo điều, lễ nghi, quy tắc v.v... đều chỉ là những ràng buộc, nên chúng hoàn toàn vắng bóng trong thế giới thiền. Một thiền sinh khác cãi lại: - Cảnh giới lý tưởng nhất của thiền là hoàn toàn nghiêm túc. Anh không nghe người ta nói “trang nghiêm Phật Quốc” hay sao? Vì vậy theo tôi, cái gì thiếu quy củ, thiếu điều độ, thiếu nghiêm chỉnh, thiếu mực thước đều là buông lung phóng dật, nên chúng hoàn toàn không có mặt trong thế giới thiền. Sư nói: - Các anh đều đúng, nhưng đó là những cảnh giới lý tưởng nhất trong ý niệm của mỗi người, chứ thiền làm gì có cảnh giới mà nhì với nhất!

59. TÌNH NGUYỆN ĐI THEO Trong buổi lao tác mệt mỏi, một chú tiểu đang mơ  được  nghỉ  ngơi  thoải mái, bỗng nghe chú tiểu bạn hỏi: - Hỏi thiệt nghe, nếu có một điều ước, chú sẽ ước gì? - Ư, thế thì hay lắm! Tôi sẽ ước được tái sanh vào một cảnh giới chỉ có ăn, chơi và ngủ chứ không làm lụng gì cả. -Ê, tôi tình nguyện theo chú đó! - Ủa, chú cũng đồng minh với tôi hả? - Không đâu, tôi chỉ theo chữa bịnh cho chú kẻo tội nghiệp chú mà thôi!

58. ĐẠI BỊNH Một thiền sinh nọ tự cho mình là đã thấy tánh.            Sư hỏi: - Tự tánh ông thế nào? Thiền sinh khẳng định một cách rất tự tin: - Hoàn toàn rỗng rang thanh tịnh. Sư nói: - Đó là bịnh tưởng! Thiền sinh vô cùng tức giận, cho rằng chính thiền sư cũng không thấy được chỗ thậm thâm vi diệu mà anh đã chứng ngộ, bèn cật vấn: - Sao gọi là bịnh tưởng? Sư đáp: - Cổ đức dạy: “Tri tâm thanh tịnh thời bất sanh thanh tịnh tưởng”. Nay anh lấy cái tướng thanh tịnh làm tự tánh thì không phải bịnh tưởng là gì. Thiền sinh nhất mực phản đối: - Đó là sự thật mà tôi chứng ngộ chứ đâu phải là tưởng tượng. Sư than: - “Sự thật đó” chỉ là một trong muôn ngàn tướng của Pháp (tâm) mà lại gán cho cái tên là tự tánh mới sinh ra bịnh tưởng, chứ còn giả tưởng của tưởng tượng thì còn nói làm gì. Nói xong, Sư ngâm bài kệ của cổ đức:             “Thức đắc bổn tâm bổn tánh             Chính thị tông môn đại bịnh.”

57. KHÔNG CÓ ĐƯỜNG ĐẾN NIẾT BÀN   Ai cũng biết mục đích tối hậu của Đạo Phật là Niết Bàn. Như vậy, chẳng cần nghĩ bàn gì, người ta cứ việc khẳng định rằng Đạo Phật chính là con đường đi đến Niết Bàn đó. Nhưng Sư lại nói: - Chẳng bao giờ có con đường đến Niết Bàn, chỉ có đường vào luân hồi sinh tử mà thôi. Các thiền sinh rất lấy làm lạ, thắc mắc: - Như vậy, Đức Phật dạy Đạo để làm gì? Sư nói: - Đạo chỉ để xóa tan Tập đế, như ánh sáng xóa tan bóng tối chứ đâu phải đường đến Niết Bàn. Ví như trong bóng tối anh không tự nhìn thấy mình, đến khi thắp đèn lên mới thấy được mình. Như vậy, anh không cần phải đi đâu mà tìm kiếm chính anh. Niết Bàncũng y như vậy.

56. CHUYỆN BỰC MÌNH  Đời sống trong thiền viện không phải luôn luôn phẳng lặng như mặt nước hồ thu. Thỉnh thoảng cũng có vài chuyện bất hòa. Hai thiền sinh nọ bất đồng ý kiến về cách thể hiện kỷ luật. Một người thích nghiêm minh, một người thì ưa phóng khoáng. Họ thường tranh luận với nhau không ai chịu nhịn, vì vậy hay gây bực mình cho các thiền sinh khác. Trình với Sư để xin hòa giải thì Sư chỉ cười không nói gì khiến  họ càng bực mình thêm. Cuối cùng, Sư nói: - Hai chú ấy bất hòa đâu phải cốt để các anh bực mình. Còn đã bực mình thì chính các anh cũng đã bất hòa nói gì đến hòa giải ai được!

55. BẮT CHƯỚC THIỀN SƯ  Nhiều thiền sinh sau khi đọc hành trạng của các thiền sư cổ đức, mỗi người tâm đắc hành trạng của một vị thiền sư nào đó và bắt chước y hệt những gì ghi lại trong các ngữ lục. Có thiền sinh đưa lên một ngón tay, thiền sinh khác chỉ cây tùng trước sân, có người toan chẻ tượng Phật, có người lại định giết cả mèo v.v... Sư nói: - Các sách vở chỉ ghi chép một điểm nhỏ trong đời sống phong phú của các thiền sư, các ngươi chỉ bắt chước được một điểm nhỏ đó thôi chứ làm sao bắt chước được đời sống toàn diện của các Ngài. Chẳng lẽ các Ngài suốt đời chỉ làm một chuyện đó thôi sao?

54. THIÊN THỦ THIÊN NHÃN Một thiền sinh hỏi: - Thưa Thầy, theo Mật Tông, Đức Chuẩn Đề có ngàn tay ngàn mắt là ý nghĩa gì? Sư nói: - Ngươi cũng có ngàn tay ngàn mắt nhưng chưa vô ngại đại bi đó thôi. - Làm sao con có ngàn tay ngàn mắt được? - Sao lại không? Nóng lạnh, đói no, vui buồn, mừng giận, đẹp xấu, dở hay, phải trái,... cho đến ngàn chuyện ngươi đều biết, đó không phải ngươi có ngàn mắt hay sao? Lại còn làm lụng, đi đứng, ăn ngủ, nói năng, suy tính, tạo tác, động tịnh,... cho đến ngàn việc ngươi đều làm được, đó không phải ngàn tay là gì?

53. NIẾT BÀN Một thiền sinh tự cho mình là đã suốt thông kinh tạng, chỉ còn tinh tấn hành trí là sẽ đạt được Niết Bàn. Nhưng anh hành đến sốt ruột cũng chưa thấy Niết Bàn đâu. Anh bèn đến cầu kiến Sư: - Lý sự con đều đã trải qua mà vẫn chưa được Niết Bàn, bây giờ phải làm sao? Sư nói: - Niết Bàn là tịch tịnh (santi), là nguội lạnh (sìta) mà ngươi nôn nóng như thế làm sao đạt được?

52. THỰC SỰ HÀNH  Nhiều học giả cho rằng môn A-tỳ-đàm (Abhidhamma) tức Vi Diệu Pháp hoặc Thắng Pháp là môn học cao siêu hơn cả Duy Thức Luận, nên họ còn gọi là môn Siêu Lý Học.  Sư nói với một học giả Siêu Lý: - Ta có một môn hơn xa Siêu Lý Học, nhờ đó mà có thể biến hóa vô cùng, dung thông vạn pháp. - Đó là môn gì mà siêu dữ vậy? Sư nói: - Không phải siêu mà là thực, vì đó là môn Thực Sự Hành.

51. VÃNG SINH  Người theo phái Tịnh độ tin rằng niệm Phật A Di đà sẽ được vãng sinh Tây Phương Cực Lạc, còn người theo Nam Tông thì niệm Araham là danh hiệu đầu tiên của Phật và cũng là quả Thánh tối cao trong hàng Tứ Thánh. Một hôm, có người hỏi Sư: - Thưa Thầy, không biết về sau con có được vãng sinh Tây Phương Cực Lạc không? Sư hỏi: - Anh niệm danh hiệu nào? - Dạ, Araham. Sư nói: - Araham là vô sinh sao anh lại cầu vãng sinh?

 50. THIỀN ĐỊNH LÂU NHẤT  Sư hỏi các đệ tử: - Trong các con, ai hành thiền định lâu nhất? Các đệ tử lần lượt thưa: - Con nhập định một giờ. - Con nhập định hai giờ. - Con nhập định một ngày. - Con nhập định năm ngày. - Con nhập định bảy ngày. Cuối cùng, một người đệ tử thưa: - Thưa Thầy, con không biết con nhập bao lâu, chỉ biết là con đang thở từng hơi thở mà thôi. Sư mừng rỡ nói: - Thế mà con thiền định lâu nhất đó.

49. TRÀ TỲ Dù đã đi theo thiền, một thiền sinh vẫn còn đầy ắp kiến giải về các luận A Tỳ đàm, Duy Thức, Trung Quán và triết học Đông Tây. Sư nói: - Con có biết không, trình tự sa đọa của con người là từ không còn khả năng sống với đạo mới đưa đến đạo lý. Từ không trực nhận đạo lý mới đưa đến triết lý. Từ không hiểu triết lý đưa đến triết học. Khi những hệ thống triết học được  hình thành thì sự sống đạo cũng bị... trà tỳ!

48. KHÔNG MẤT MÁT GÌ Sư đang đi kinh hành. Một thiền sinh đến hỏi: - Làm sao thấy được chân tướng của vạn pháp? Sư nói: - Bỏ ý nghĩ đó đi. - Như thế không cần thấy chân tướng của vạn pháp sao? Sư mắng: - Ngươi thấy hay không thấy thì chân tướng của vạn pháp đâu có mất mát gì.

47. PHẨM PHỔ MÔN THẬT  Một bà tín nữ thường ngày tụng niệm Phẩm Phổ Môn nhiều lần, tin rằng sẽ tai qua nạn khỏi và cầu gì  được   nấy.   Chẳng   bao   lâu  bà  thấy  có  nhiều ứng  nghiệm. Nhân đến trình pháp với Sư, bà nói: - Thưa Thầy, con tụng Phẩm Phổ Môn thấy quả thật linh ứng. Sư ngạc nhiên nghĩ thầm: “Bà này mới tụng Phổ Môn giả mà hiệu nghiệm như thế, huống chi nếu bà tụng được Phẩm Phổ Môn thật!”

46. THẬP NHỊ NHÂN DUYÊN Mặc dù đã học nhiều kinh sách cũng như đi nghe giảng pháp ở nhiều đạo tràng, anh ta vẫn không hiểu đích xác “Thập Nhị Nhân Duyên” là gì. Cuối cùng anh đến tham vấn Sư:  - Xin Thầy chỉ cho pháp Thập Nhị Nhân Duyên. Sư nói: - Anh vừa bỏ mất một bài Thập Nhị Nhân Duyên rồi! Tưởng Sư vừa giảng xong bài pháp đó mà anh đến trễ, chàng thanh niên đành để dịp khác. Ít lâu sau, anh đến lại xin hỏi về Thập Nhị Nhân Duyên. Sư nói: - Anh lại vừa để mất một bài Thập Nhị Nhân Duyên nữa!

45. SAO LẠI HỎI TÔI Người học đạo thường muốn hiểu chữ tâm họ tìm tòi trong Abhidhamma (thuộc Nam Tông) hoặc Duy Thức Luận (thuộc Bắc Tông) để phân tích cho rành rẽ thế nào là tâm. Nhưng khi bước vào các môn luận này, họ đụng phải một rừng thuật ngữ chuyên môn, nào bằng tiếng Pàli, nào bằng tiếng Sanskrit, lại còn cả những từ ngữ chữ Hán nữa. Đó là chưa kể việc các môn học này cũng chưa hoàn toàn nhất trí với nhau về nhiều vấn đề. Vì vậy, người học tưởng chừng sáng được cái tâm, ai dè càng thêm tăm tối. Một học giả đành đến tham vấn Sư: - Thưa Ngài! Thức, tâm, ý, tình, trí v.v... khác nhau như thế nào? Sư nói: - Ủa, cái đó anh tự hỏi anh chứ sao lại hỏi tôi?

44. LÀM CHỦ  Chủ nhân một xí nghiệp lớn nọ xin vào thiền viện cư thất một tháng. ông rất tinh tấn nên ai cũng nghĩ là ông sẽ thành công như ông đã thành công trong việc điều hành xí nghiệp. Nhưng khi ra thất, ông bạch với Sư: - Con đã cố gắng, nhưng sao chưa làm chủ được mình? Sư nói:  - Tại ông đã quen cái nghề làm ông chủ mất rồi!

43. THÁNH KHÔNG BIẾT ĐAU Thị giả của Sư nghe người ta kể rằng chủ nhà của hiền triết Epitète đối xử với ông rất tệ. Người chủ cho vặn chân Épitète để tiêu khiển. Nhà hiền triết nói: - Nếu ngài tiếp tục thì chân tôi sẽ gãy. Nhưng người chủ vẫn tiếp tục và chân ông gãy thật. Epitète ôn tồn nói: - Đấy, tôi nói có sai đâu. Nghe xong, thị giả cứ khen hoài: “Thật là một nhà hiền triết siêu việt!” Rồi thị giả chợt nghĩ rằng: “Thầy mình là một thiền sư nổi tiếng, vậy để xem có bằng Épitète không?” Nhân Sư đang nằm nghỉ, thị giả tụm lấy chân Sư vặn mạnh. Sư nói: - Đau, đau. Thị giả thất vọng nói: - Còn đau thì đâu phải là đạt đạo! Sư nói: - Chứ ngươi muốn ta đạt cái đạo vô cảm giác hay sao?

42. XUẤT MÔN  Một chú tiểu đang say mê nghiên cứu cuốn “Diệu Pháp Nhập Môn”, thỉnh thoảng đắc ý nói một mình: “Thật là tuyệt diệu! Thật là tuyệt diệu!” Sư đi ngang qua nói: - Ngươi đọc xong cuốn đó ta sẽ cho học “Diệu Pháp Xuất Môn”.  - Bạch Thầy, nhập được môn này con thấy kỳ diệu quá sao lại xuất môn? Sư nói: - Bởi vậy người ta mới nói nhập môn đã là kỳ diệu mà xuất môn lại càng kỳ diệu hơn.

41. VĨNH CỬU  Một đạo sĩ du già tin rằng một ngày kia, sau khi đã dày công khổ luyện, ông sẽ thoát khỏi thế giới huyễn hóa (màyà) này để đạt đến một cõi vĩnh hằng, ở đó, con người mãi mãi trường sinh bất tử. Đạo sĩ trình bày với Sư quan điểm đó để xem Đạo  Phật lý giải thế nào. ông hỏi: - Đạo Phật có tin một thế giới vĩnh cửu không? Sư chỉ một giọt sương trên đóa hoa phù dung vừa mới nở, nói: - Có, đây chính là thế giới vĩnh cửu. Đạo sĩ ngạc nhiên: - Đức Phật cũng nói “các pháp hữu vi là vô thường” kia mà? Sư nói: - Thế  ông  tưởng  cái  gì  lâu  dài  mới  vĩnh cửu sao?

40. XIN HOÃN LẠI Một tục gia đệ tử đến bái yết Sư, muốn biết anh ta tu bao lâu nữa mới đạt đến Niết Bàn. Sư nói: - Còn lâu lắm. Nghe vậy, người đệ tử vô cùng chán nản. Nhưng Sư lại nói tiếp: - Thôi được, ta có pháp môn này có thể đạt đến Niết Bàn ngay, để ta dạy cho ngươi. Bấy giờ người đệ tử bối rôi thưa: - Thưa Thầy, chưa được, để hoãn hoãn cho con thu xếp việc nhà đã.

39. KHÔNG CÓ AI CẢ Sư đang quét sân, thiền sinh hỏi:   - Thế nào là thiền? Sư nói: - Quét sân, quét sân... Thiền sinh thắc mắc: - Vậy ai quét sân cũng là thiền sư sao?  Sư nói: - Không có ai quét sân cả.

38. SẮC KHÔNG Sư ghé thăm một vị tăng nổi tiếng uyên thâm Phật Pháp và có nhiều sở đắc. Vừa thấy Sư, vị tăng dùng phép thần thông ẩn mình đâu mất. Sư hỏi: - Ông làm gì vậy? Vị tăng nói: - Đó là “sắc tức thị không”. Sư nói: - Đã “sắc tức thị không” sao ông lại phải biến mất làm gì. Hơn nữa ông chỉ mới giấu được cái sắc thân, còn cái bản ngã của ông xem ra lại càng lộ rõ hơn! Vị tăng cả giận hỏi lại: - Còn Thầy thì sao? Sư đáp: - Ngươi  không  thấy  ta  “sắc bất  dị không” hay sao?

37. SINH LÃO BỊNH TỬ Sau nhiều năm tinh tấn tu hành, một vị tăng vẫn không sao đạt được mục đích mà ông hướng đến là thoát ly sinh, già, đau, chết. Đang lúc buồn nản thì Sư đến thăm. Vị tăng hỏi: - Làm sao thoát khỏi sinh - lão - bịnh - tử? Sư than: - Chỉ tội cho Sinh - Lão - Bịnh - Tử thoát không khỏi ông!

36. HÃY ĐỂ YÊN Một giáo sư triết học muốn biết Đạo Phật chủ trương “Thường tại luận” hay “Vô thường luận”. Sư nói: - Đó là những hý luận tà kiến. Giáo sư ngạc nhiên: - Như vậy Đạo Phật chủ trương luận nào? Sư đáp: - Chân lý nằm ngoài chủ trương và lý luận, cho nên Đạo Phật không chủ trương luận nào cả. Cái gì vô thường hãy để yên cho nó vô thường, cái gì thường tại hãy để yên cho nó thường tại.

35. NGHIỆP CÒN NẶNG Thấy một bà tín nữ đem một lồng chim tới chùa, chú tiểu mừng rỡ nói: - Để tôi phóng sinh cho. Bà tín nữ giải thích là bà không có ý định phóng sinh tại thiền viện, bà chỉ gởi lại nhờ chú tiểu giữ để ngày mai đem xuống chùa dưới phóng phóng sinh trong dịp lễ ở đó. Chú tiểu tiu nghỉu than thầm: “Đem chim rừng về lại phố, lại để đến ngày mai đi thêm cả buổi đường nữa, chắc nghiệp bầy chim này còn nặng!”

34. TRIẾT HỌC LÀ GÌ Để mở mang kiến thức ngoại điển, Sư cho tăng chúng học thêm triết học Đông Tây. Sau  nhiều  giờ  học,  một  chú  tiểu hớn hở nói với bạn: - Đến nay, tôi đã hiểu triết học là gì rồi. Chú tiểu kia thì đang mù tịt cái môn phiền phức này nên như người chìm vớ được phao: - Nói nghe mau đi, triết học là gì vậy? -Ối, có gì đâu! Triết học chỉ là một hệ thống ngôn ngữ phức tạp nói về những điều giản đơn đó mà!  

33. BẢO VỆ ĐẠO PHÁP Một thanh niên mới xin xuất gia vào thiền viện đã tỏ vẻ rất nhiệt tình… Thấy vậy, Sư hỏi: - Chí nguyện xuất gia của anh là gì? Thanh niên nói: - Con  muốn  trở  thành  một  người  bảo  vệ đạo pháp. Sư  nhìn  người  thanh  niên  từ đầu đến chân mà nói:   - Có lẽ anh nên để đạo pháp bảo vệ anh thì hơn.

32. BA VỊ THẦN Thần Sáng Tạo, Thần Bảo Trì và Thần Hủy Diệt là ba vị thần nắm giữ vận mạng muôn loài. Vào một thời cảnh chiến tranh, thiên tai, bịnh tật phát sinh ra nhiều khiến chúng sinh chết chóc, cảnh vật tiêu điều... Vì vậy chúng sinh than oán Thần Hủy Diệt. Thần Hủy Diệt thấy vậy nói với hai vị kia: - Chúng sanh than oán tôi, hơn nữa tôi làm việc cũng đã mệt, nhị vị để tôi ngủ một lát. Nhưng chưa được bao lâu Thần Hủy Diệt lại bị đánh thức và nghe Thần Sáng Tạo hớt hải nói: - Bây giờ dưới trần lại quay qua than oán tôi, vì không những nạn nhân mãn tràn lan mà tất cả mọi vật đều sinh  sôi  nẩy  nở  chật  ních không  còn  chỗ  nào để thở... Thần Hủy Diệt ngái ngủ nói: - Thì anh ngưng sáng tạo đi là xong chứ gọi tôi làm gì ! Trong khi nguy kịch, Thần Sáng Tạo vộivàng ngưng việc. Thế là lập tức dưới trần tất cả đều trở nên im lìm bất động. Đó là hậu quả tài năng đơn phương của Thần Bảo Trì mà người trần thường hay mến chuộng!

31. PHÂN TÂM NHỊ DỤNG Sư đến viếng một nhà Phật tử, thấy bà chủ nhà vừa thờ Phật vừa thờ Thần Tài, Sư hỏi: - Bà thờ Thần Tài để làm gì? - Dạ, để cầu tài. - Thế còn thờ Phật? - Dạ, để cầu giải thoát. Sư nói: - Bà quả là có tài phân tâm nhị dụng.

30. VÔ THƯỜNG  Một chú tiểu đang tưới phong lan, có người khách hỏi: - Chú đã biết đời là vô thường sao còn trồng làm gì thứ vô thường tạm bợ ấy? Chú tiểu nói: - Nhưng nếu chúng mà thường thì tôi còn trồng làm gì nữa?

29. CON NGƯỜI THẬT  Có ông tăng thuyết pháp rất lưu loát nhưng giới hạnh rất bê bối. Những người nghe pháp thì rất nể trọng pháp sư còn những người thấy đời sống của ông thì không thể nào chịu phục. Được hỏi về con người thật của vị pháp sư, thiền sư nói: - Con người thật nhập Niết bàn rồi.  

28. NẶNG KÝ Thấy một tín đồ thường đến chùa bố thí, cúng dường học hỏi giáo lý, tu tập thiền định rất siêng năng, Sư hỏi: - Ông tinh tấn như vậy để cầu gì? - Thưa Thầy, con muốn lập bồi công đức, cho đến khi phước huệ đầy đủ hầu có thể đắc thành chánh quả. Sư nói: - Nếu vậy lúc thành chánh quả chắc ông phải nặng ký lắm! 

 27. CỬA TRỜI RỘNG MỞ Chư Thiên cõi trời Đao Lợi nhìn xuống cõi trần thấy nhiều người đau khổ, động lòng từ liền bạch với vua trời Đế Thích: - Tâu Bệ Hạ, xin Ngài rủ lòng từ bi mở cửa cho người trần được vào thiên giới, như thế mọi người mới được công bằng bình đẳng. - Không được, nghiệp dĩ thế nào phải chịu như vậy mới gọi là công bằng. Nhưng Chư Thiên cứ tâu mãi nên Vua Trời đành cho mở cửa. Chẳng bao lâu Vua Trời phải triệu tập Chư Thiên để thành lập lực lượng phòng chống tệ nạn xã hội và soạn thảo bộ luật hình sự. 

26. QUỞ TRÁCH THIỀN ĐỊNH Một thiền sinh quá tinh tấn tham thiền nhập định đến quên ăn bỏ ngủ. Sư trách: - Anh tham thiền chỉ thêm dục vọng, chẳng ích gì đâu. Ít hôm sau đi qua thiền đường, thiền sinh ấy thấy Sư đang dạy một số hành giả về cách tọa thiền, anh tức giận hỏi: - Hôm trước Thầy quở trách tham thiền sao hôm nay Thầy lại dạy tọa thiền nhập định? Sư mắng : - Ta quở trách anh tham thiền chứ đâu có quở trách thiền định.

25. BỊ TỰ DO NGĂN NGẠI  Một thiền sinh mới nhập môn quen sống phóng túng theo kiểu “thiền du hí” của anh từ lâu, nên không thể nào chấp nhận luật lệ quá nghiêm cẩn của thiền viện. Anh nói: - Thiền là tự do giải thoát. Thiền giải phóng con người ra khỏi mọi ràng buộc, vì sao thiền viện này giới luật khắt khe như vậy? Sư nói: - Người thật sự tự do thì có thể ung dung trong ràng buộc, cho nên ràng buộc tuy có mà không. Còn người không chịu nổi ràng buộc, vì chưa đủ sức tự tại vô ngại, cho nên ràng buộc vốn không bỗng trở thành ngăn ngại. Tiếc thay, chính anh đã bị tự do ngăn ngại mất rồi!

24. NAM MÔ THƯỜNG BẤT KHINH Một số thiền sinh đang ngồi bàn cãi về ý nghĩa một câu Kinh. Mỗi người đưa ra một kiến giải khác nhau, ai cũng cho mình đúng, kẻ khác sai. Sư đi ngang qua, ngâm bài kệ:                  "Cũng chỉ một lời Kinh                  Tùy căn cơ sai khác                  Kiến giải bất đồng tình                  Nam Mô Thường Bất Khinh."

23. PHẬT Ở ĐÂU Những người chủ nghĩa duy lý không hiểu sao người ta lại cứ ngồi lâm râm niệm Phật từ giờ này qua giờ khác, thật là mê tín, vô ích, vô lý và rõ ràng là thiếu cơ sở. Một người trong nhóm họ không chịu nổi sự vô lý đó nên đến hỏi Sư cho ra lẽ: - Không   ai   thấy   Phật   ở   đâu  sao người  ta lại niệm? Sư nói : - Nhưng  nếu  có  Phật  ở  đâu thì ai lại niệm làm gì?